Molens in Friesland in oude ansichten deel 2

Molens in Friesland in oude ansichten deel 2

Auteur
:   D.M. Bunskoeke en P. Timmermans
Gemeente
:  
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2082-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Molens in Friesland in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

Gezien de titel van ons eerdere boekje, lag het in de lijn van de verwachtingen dat we met een vervolg zouden komen. Dat ligt dan nu voor u. In opzet is het geheel gelijk aan deel 1: aIleen verdwenen molens werden opgenomen en bij de keuze werd getracht alle streken en gebieden in de provincie aan bod te laten komen. Nog meer als bij deel 1 werd aan onderzoek gedaan in de literatuur en archieven, terwijl in sommige gevallen ter plaatse bij oudere inwoners navraag werd gedaan. Dat daarbij ook het nodige aan aanvullingen en verbeteringen met betrekking tot deel 1 boven water kwam, heeft ons doen besluiten de uitgever te vragen een inlegvel, in dit deel te vinden, met deze gegevens aan de lezer aan te bieden.

Velen hebben ons gevraagd, waarom we uit ons materiaal niet een dik deel hebben samengesteld. De corzaak daarvan ligt bij de uitgeverij: dit paste niet in hun opzet en werd financieel niet haalbaar geacht. Als pleister op de wonde hebben we daarom bij de samenstelling van deel 2 zoveel mogelijk geplaatst op de beschikbare ruimte. Daardoor zal de lezer op meerdere plaatsen twee foto's onder een nummer aantreffen, soms van verschillende molens bij de betreffende plaats. Op suggestie van een lezer hebben we nu in het onderschrift ook de gemeente genoemd. Deze is ook

op de kaart, die op het schutblad staat afgebeeld, weer te vinden.

We hopen dat ook dit deeltje zijn weg weer zal vinden en dat het vele ge interesseerden tot nut kan zijn bij het ophalen van herinneringen of het aanvullen van hun verzameling.

Heerenveen, september 1982 De samenstellers

Met dank aan: Het Admiraliteitshuis, Dokkum; W.O. Bakker, Harkstede; J.G. de Beer, Sint Jacobiparochie; P. de Jong, destijds Achlum; I.J. de Kramer, Leidschendam; J.L. Mulder, Alphen aan den Rijn ; Museum Willem van Haren, Heerenveen; Het Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem; Oudheidkamer Mr. Andreae, Kollum; D. Posthumus, Huins; Prentenkabinet van het Fries Museum, Leeuwarden; Provindale Bibliotheek van Friesland, Leeuwarden; Provinde Friesland, Leeuwarden; Stichting Stellingwarver Schrieversronte, Oosterwolde; Streekmuseum It Blekershus, Drachten; J. de Swart, Hallum; D. Swierstra, Leeuwarden; Vereniging "De Hollandsche Molen", Amsterdam/Harkstede/Leidschendam; Warkums Erfskip, Workum; G.W.C. van Wezel, Utrecht; familie J. Zeephat, Makkinga; T. Zijlstra, Grouw en verder vele anderen, die wij niet allen konden noemen.

INLEIDING

Voordat u nu de inhoud gaat bekijken, eerst nog enige inleidende opmerkingen. Bij de onderschriften is er van uitgegaan dat daarin, indien mogelijk, het bouwjaar en het jaar van verdwijnen voorkomen, alsmede de juiste standp1aats. Vaak zult u echter niet een precies jaarta1 vinden, maar een omschrijving daarvan. In dergelijke gevallen hebben wij die "gedistilleerd" uit de voorhanden zijnde gegevens, zoa1s p1attegronden en jaarvers1agen. Waar dat mogelijk was vermeldden wij ook eigenaars of molenaars van de betreffende mo1en.

Ondanks de hierbij betrachte nauwkeurigheid, zouden er in de tekst fouten kunnen voorkomen. Ook zou u eventueel in staat kunnen zijn betere gegevens te verstrekken. Wij nodigen u dan uit, om dit niet voor uzelf te houden, maar dit aan een van ons door te spelen. Wij zouden dan, wanneer er genoeg materiaa1 is, er voor kunnen zorgen dat een aanvullingenblad ter beschikking van alle lezers komt te staan. De heer Timmermans is te bereiken onder telefoonnummer 05130-25404 en de heer Bunskoeke onder

05130-28977. Dit alles om de waarde van dit boekje nog groter te maken. Nu in deze tijd van bezuinigingen en achteruitgang aan prijsverlaging zeker niet kan worden gedacht, leek ons een opwaardering van de inhoud de enige mogelijkheid om de lezer toch meer te kunnen bieden; dat nu was ons uitgangspunt.

Bij het lezen van de onderschriften zou het u kunnen opvallen dat er vaak zovee1 bij industrie- en korenmolens te vermelden was. Dit komt enerzijds doordat van de vaak afge1egen po1dermolens veel minder werd opgetekend dan van de in plaatsen liggende andere mo1ens. Anderzijds komt dit doordat er naar de industrie- en korenmolens een onderzoek gaande is door de heer Bunskoeke, terzijde gestaan door ve1e ge.interesseerden. Hierdoor werden a1 vele feiten achterhaald, die nu in dit boekje te vinden ziin; te zijner tijd zal hierover een apart boek het licht zien. De vele tochten van de heer Timmermans door de provincie b1even ook niet zonder resultaat: ook mondelinge over1everingen konden zo op schrift worden gesteld.

1. De Blesse (Weststellingwerf), De bovenste foto toont de korenmolen van de heer Schlecht nag in zijn volledige staat. Deze molen dateerde van 1834, maar oak allang daarvoor stand er een molen in De Blesse. Deze stand aan de andere kant van de weg van Wolvega naar Steenwijk. Het bedrijf ging met zijn tijd mee en de windkracht raakte in onbruik. Blijkens een foto in het blad 'Fen Fryske Groun', gemaakt in 1927, was de molen toen al tot kale romp met kap onttakeld. Later werd het restant overgedaan aan de CAY, die ook grote bijgebouwen deed verrijzen.

De onderste foto toont het nu nag resterende gedeelte van de molen: aileen het muurwerk, geheel ingebouwd. De laatste molenaar was Roelof Schlecht (1865-1948).

2. Bolsward (Bolsward]. Deze mounts- of monnikmolen bemaalde de Roohelpolder (polder 417) bij het gehucht Roohel, die honderd vijftien hectare besloeg. De molen stond ongeveer negenhonderd meter noordoostelijk van de stadsgracht en hij dateerde van 1821. Ook daarv66r moet hier al een molen gestaan hebben, maar daarvan is het bouwjaar niet bekend. Zijn opvolger heeft goed honderd jaar gewerkt, voordat een motor zijn taak steeds meer overnam. Onderhoud werd er niet meer gepleegd en in 1950 zag de molen er al zeer slecht uit. Zes jaar later volgde sloop, op de stenen onderbouw na, die nu nog aanwezig is en een motorgemaaltje herbergt.

3. Brandeburen (Workum). De bovenste foto toont de molen van de Heidenschapster polder, die ook nog twee kleinere polders via duikers bemaalde. Door een asbreuk kwam de voor 1851 gebouwde molen in december 1930 stil te staan. Kort daarop volgde onttakeling tot de nog resterende halve romp. Die is nu met planken afgedekt en herbergt een gemaaltje.

De onderste molen is de "Kuipersmolen" uit 1848, die aan de Inthiemasloot-zz. stond en polder 282 bemaalde. Hij stond net in de gemeente Hemelumer Oldeferd, met direct ten westen de "klokslag" van Workum. De molen heeft het nog tot 1953 uitgehouden, maar werd toen ook totaal gesloopt, zodat niets resteert.

4. Burgwerd (Wonseradeel). Een prachtig, helaas wat bevlekt, plaatje laat de molen van de Aylvapolder in wintertooi zien. De polder kreeg al in 1680 een reglement en had oorspronkelijk twee rnolens, maar later kon aileen met deze de bemaling gebeuren. In 1950 werd hij nog gerestaureerd en in 1959 zou er een dieselmotor komen. V1ak daarvoor brandde de molen echter geheel af (9 november). Op de grondvesten staat nu een gemaal en het huis aan de Bolswardervaart (rechts) is afgebroken. Een van de roeden van eenentwintig meter zit nu in .D'Heesterboom", een zaagmolen in Leiden (via molenmaker Westra uit Franeker).

5. Dokkum (Dantumadeel}. Even ten zuiden van de noordelijkste van de elf Friese steden stond aan de Meersloot-zz. deze molen. Hij bemaalde de Jantje Zeepoider (honderd zestig hectare) en had een vlucht van 16,30 meter. De aanbesteding van de bouw vond plaats op 27 augustus 1864 bij kastelein U. Jonker naast de Woudpoort te Dokkum. In het jaar daarop zal hij dus zijn verrezen en hi] heeft het ongeveer vijfenzestig jaar volgehouden. In 1929 werd de polder namelijk een waterschap en bij de reorganisatie zal de molen weI buiten spel zijn komen te staan. De naam van de man bij de binnenroe is niet bekend.

6. Dokkum (Dokkum}. Aan de Streek onder het door Dokkum opgeslokte Betterwird stonden drie molens. Links ziet u de houtzaagmolen "Het Hert" van Bangma (1881-1932) en rechts "De Phenix" van Raadsma (1897-1927) met dezelfde functie. De centrale molen is "De lange Sijtske" uit 1895. Deze koren- en pelmolen heette voor de herbouw "longe Ulbe" en hij werd al in 1735 verkocht. Toen de molen op 15 juni 1859 werd verkocht, was H. Bakker Fzn. eigenaar. In 1855 was dat nog W.A. Keuning, die ook toestemming kreeg om cichorei te malen. Door een asbreuk werd de molen omstreeks 1937 onttakeld; nu rest niets meer.

7. Drachten (Smallingerland). Dit is een erg oud plaatje van het nu geheel veranderde centrum van Drachten. De afgebeelde korenmolen aan de zuidkant van de vaart verhuisde namelijk in 1902 naar Rosmalen (N.B.). Hij was in 1716 ter vervanging van een klein ere molen hier gebouwd. Deze laatste was afkomstig van de Pijp-zz. en was in mei 1695 over boomstammen naar deze plaats gerold! Aan het nu gedempte Moleneind is ter hoogte van de molen ook het Blekershus te vinden. De molen van Durksz heeft het na zijn verhuizing nog uitgehouden tot 1960, toen hij werd onttakeld tot een kale romp.

8. Engwierum (Oostdongeradeel). In 1865 kreeg N.H. Groenman uit Lutjegast toestemming om een korenen pelmolen te Engwierum te stich ten, die het jaar daarop verrees. De stichters waren echter B.F. Meirink (bakker aldaar) en J. Mulder (Dokkum), die de vergunning weI zullen hebben overgenomen. Na veertien jaar trok Mulder zich terug uit het bedrijf en Meirink deed de molen in 1896 over aan J. Bosman uit Grijpskerk. Deze verkocht hem in 1908 aan G.A. Helder, die op de foto trots poseert. In 1913 verdwenen wieken en stelling, in 1948 ook de kap en het halve achtkant. De rest staat er nu nog.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek