Molens in Noord-Holland in oude ansichten

Molens in Noord-Holland in oude ansichten

Auteur
:   drs. H.A. Visser
Gemeente
:  
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1089-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Molens in Noord-Holland in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

MOLEN IN HOLLAND.

19. NIEUWENDAM

Behalve zestien zaagmolens stonden er in 1816 in Nieuwendam nog een pel-, een loodwit-, een mosterd- en een korenmolen. Er was hier dus behoorlijk wat nijverheid te vinden. De zaagmolens waren deels paltrokken en voor een ander deel achtkante stellingmolens. Zo'n stellingmolen zien we hier: het was de molen "De Hoop" van de firma Slicher, gebouwd in 1889. Omstreeks 1916 is hij verdwenen. Hem is dus geen lang leven beschoren geweest.

20. ZAANDAM-WEST

Het eerste en het grootste industriegebied van ons land is de Zaanstreek geweest. Tal van industrieën zijn hier tot grote bloei gekomen en het aantal molens dat daarvoor in gebruik was heeft in totaal de duizend overtroffen. Verreweg de meeste molens waren houtzaagmolens. Boorsma geeft op dat er in totaal 237 paltrokken zijn geweest, 109 bovenkruiers en voorts nog 15 wipmolens. Op deze foto zien we de zeskante zaagmolen "De Bonte Arend" te Zaandam-West, waarvan de "windbrief" in 1719 aan Cornelis de Bont werd gegeven. Dit verklaart ook de naam van de molen. Hij werd gesloopt in augustus 1905 en vervangen door een stoomhoutzagerij.

21. KOOG AAN DE ZAAN

Alleen al in de Zaanstreek hebben ruim 240 paltrokzaagmolens gestaan, maar zo'n molen van een afwijkend type zien we hier rechts op deze foto staan. Het was een gesloten paltrok en als zodanig enig in zijn soort. De tegen het molenlijf gebouwde schuurtjes, de "luifels", waren hier dichtgemaakt, terwijl ze bij de overige paltrokken altijd open waren. De vrij kleine molen was in 1876 geheel nieuw gebouwd en werd in 1921 gesloopt. Links staat het wipzaagmolentje "De Jonge Kuiper", gebouwd omstreeks 1890, in 1914 door storm vernield en daarna gesloopt. Er werden duigen voor houten vaten mee gezaagd.

22. ZAANDAM-ûOST

Een houtzagerijtje van kleinere omvang was dat van het molentje "De Vechter". Het kleine, omstreeks 1800 gebouwde achtkant was geheel met hout bekleed en er werden latten mee gezaagd. Boorsma vermeldt dat het molentje op 21 augustus 1930 door een windhoos van zijn onderbouw werd gerukt en gedeeltelijk in een sloot en voor een ander deel op het erf werd neergesmakt. Toch werd het molentje weer hersteld, maar er werd daarna weinig werk meer mee verricht. In augustus 1942 werd het gesloopt.

23. WEST-KNüLLENDAM

Na de zaagmolens in de Zaanstreek kwamen, wat het aantal betreft, de oliemolens. Van deze molensoort zijn er niet minder dan 204 geweest, hetgeen wel aangeeft hoe belangrijk de olieslagerij hier was. De foto toont de oliemolen "De Bakker" te West-Knollendarn, gebouwd in 1689 en afgebrand op 22 juni 1909. Hij stond aan de Tochtsloot, de verbinding tussen de Zaan en de Nauemasche Vaart. Het was een vrij kleine, oorspronkelijk enkelwerks hennepzaadmolen, waarbij opviel dat de kap naar verhouding voor deze molen te groot was (afkomstig van een andere molen? ). Eigenaar was de firma P.H. Kaars Sijpesteijn.

24. WORMER

Een andere Zaanse oliemolen was de hier afgebeelde "De Mol" te Wormer. Hij stond aan de Wormerringdijk en aan de Zaan en werd gebouwd in 1691. In 1786 verbrandde hij geheel, maar werd herbouwd. De herbouwde molen werd in 1904 gesloopt en vervoerd naar Hensbroek (N.H.), alwaar hij als korenmolen weer werd opgebouwd. Lang heeft hij hier overigens niet gestaan, want enkele jaren daarna werd hij door de bliksem getroffen en is afgebrand.

25. KROMMENIE

Het aantal hennepkloppers of beukmolens is in de Zaanstreek nog vrij groot geweest: in totaal 24. De helft daarvan stond in Krommenie. Zij leverden de grondstof voor de zeildoekweverijen en de touwbanen. De laatst overgeblevene was "De Blauwe Arend", gebouwd in 1693 en onttakeld in 1904, nadat de windkracht door een dieselmotor was vervangen. Het resterende molenlijf werd in 1913 gesloopt. De mooie opname werd gemaakt door fotograaf De Jong uit Krommenie en wel op een zondag, vermoedelijk in 1903.

26. WESTZAAN

Een schelpzand- en tevens mosterdmolen was "De Veldbloem" te Westzaan, een klein, geheel met hout bekleed molentje, waarvan het bouwjaar voor 1869 lag. Hij werd gebouwd voor rekening van de winkelier Dirk Kat, die grote bekendheid genoot vanwege de goede kwaliteit mosterd die hij leverde. Latere generaties Kat hebben de bereiding van Zaanse mosterd nog lang voortgezet, maar ten slotte kwam het molentje toch stil te staan en raakte het danig in verval. Omstreeks 1930 volgde de afbraak.

27. ZAANDIJK

Een van de mooiste Zaanse molens was de papiermolen "De Witte Veer" te Zaandijk. Oorspronkelijk was het een tabaksstamper, gebouwd voor 1695. Later maalde hij papierstof, een halfprodukt voor de papierbereiding. Op 11 april 1917 raakte de molen al malend in brand en ging geheel in vlammen op. "De Witte Veer" werd herdacht in een lied, dat menigmaal door de Zaandijker spuitgasten werd gezongen. Dat eindigde zo: Laat ons onze aandacht schenken/ aan de molen van weleer.] Menigeen zal vaak nog denken/ aan die mooie, die mooie Witte Veer.

28. HOOGKARSPEL

We hebben nu aandacht geschonken aan de diverse industriecentra in Noord-Holland. Dat waren achtereenvolgens Amsterdam, Nieuwendam en ten slotte als het belangrijkste: de Zaanstreek. Nu komen aan de beurt de korenmolens en de hier en daar in de provincie verspreid staande industriemolens. En omdat de standerdmolen ons oudste type molen is, volgt daarvan nu een viertal foto's. De eerste is die te Hoogkarspel, staande aan het binnenwater de Wijzend. De molen van C. Molenaar werd omstreeks 1915 gesloopt.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek