Molens in de Zaanstreek in oude ansichten deel 2

Molens in de Zaanstreek in oude ansichten deel 2

Auteur
:   A.F. Neuhaus
Gemeente
:  
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4550-3
Pagina's
:   128
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2-3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Molens in de Zaanstreek in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

49. Reeds in vroeger dagen werden de getrouwe Zaanreuzen als een gretig onderwerp uitgekozen, zowel door de fotograaf als door de landschap schilder. Ook "De Veerschuit" aan de Veerdijk werkte kennelijk inspirerend op deze vlijtige kunstenaar. In mei 1918 werd de molen door de erven Timmer in veiling gebracht en gekocht door Leendert Groot uit Zaandam, die na het afbranden van "De Prolpot" molenloos was geworden. Op 25 september 1933 verbrandde het oude molenlichaam, dat sinds 1918 door een houten gebouw om- en overbouwd was. Op de achtergrond zien we links stoomolieslagerij "DeMol".

50. Tussen de rietkragen door kunnen we toch nog een glimpje opvangen van het doppenmolentje "Hollandia", gelegen aan de zuidelijke oever van het Zwet, ten westen van de Oostertilsloot. Hij was gebouwd in 1875 en was geheel met hout bekleed. Rond de jaren 1907-1908 hield Lambertus Battem, molenaar van "De Ooievaar", de "Hollandia" gaande. Kort na 1914 had sloping plaats en de laatste eigenaar was Floris Wezel.

51. Hier staat, aan het Zwet, oliemo1en "De Herder" in feesttooi. Sinds 1824 was hij eigendom van de Jisper familie Wildschut. Op 15 maart 1904 zeggen Johannes en Adrianus Wildschut, hande1end namens firma Wild schut & Co te Jisp, de brandverzekering op, waarna het sloopproces een aanvang kon nemen. Herbouw yond daarop plaats te Willeskop (D.), waar het oude mo1enlijf vandaag de dag nog te zien valt. Op de achtergrond ontwaren we de zoeven genoemde doppenmolen "Hollandia".

52. Met de droogmaking van het Schaalsmeer werd in 1631 een begin gemaakt. Maar door diverse tegenslagen - het verse dijklichaarn bezweek op vele plaatsen als gevolg van een langdurige regenval gelukte dit eerst op 15 maart 1633. De in de Schaalsmeer gebouwde watermolen, die we hier in volle werking zien, sloeg het overtollige water uit op het Wormer- en Jisperveld. Deze trouwe wachter werd in 1926 vervangen door een ijzeren, zogenaamde Amerikaanse molen. Dat werktuig werd ten slotte ook weer overbodig toen bemaling op de Zaan ging plaatsvinden.

53. Watermolen "De Woudaap", staande op het punt waar de Nauernasche Vaart via de Tochtsloot in verbinding komt met de Zaan. Daar ligt tevens het keerpunt van onze "kijk-tocht". We gaan nu verschillende molens aandoen, gelegen aan de westkant van de Zaan. Watermolen "De Woudaap", een zogenaamde Noordhollandse binnenkruier, werd in 1651 op het grondgebied van de gemeente Uitgeest gebouwd en bemaalt vanaf die tijd de Krornmenieer-Woudpolder. Henk Borst is sinds 1958 de watermolenaar en daarvoor hield Cornelis Wiedijk vierendertig jaar lang het polderpeil in de gaten.

54. Krommenie was eens het centrum van de hennepklopmolens. Deze werden ook wel beukmolens genoemd en golden als een der belangrijkste toeleveringsbedrijven van de aldaar gevestigde zeildoekindustrie. Het gebeukte hennepprodukt werd namelijk voor het weven van zeildoek gebezigd, Dit is het moment waarop de hennepklopper "De Weldragende Kersenboom" in 1885 aan de slopers werd toevertrouwd. Hij stond aan de Nauernasche Vaart bij de Noordersluis. De onderbouw van "De Kersenboorn" was tot een paar jaar terug nog aanwezig.

55. De windbrief van "De Mol" dateert van 1632. Hij werd gebouwd aan de Vliet, achter Duinkerken, en deed aanvankelijk dienst als hennepklopper. In 1660 richtte men hem in als papiermolen. "De Mol" kwam in het laatst van de negentiende eeuw enige keren met de rode haan in aanraking. In december 1896 verbrandde de molenschuur, maar de molen zelf bleef behouden. In 1899 verkocht Gerrit Kabel "De Mol" aan H. Schotte. Per 1 november 1899 verzekerde deze nieuwe eigenaar "De Mol" tegen brand. Maar nog voor dat de verzekering een aanvang nam, werd "De Mol" op 13 oktober door bliksem getroffen en ging hij geheel in vlammen op. Op 23 november 1899 yond op het terrein van de afgebrande molen een openbare verkoping plaats. Gepresenteerd werd: Eenige schuiten, sleden, Hout, Touw, IJzerwerk, en verder afbraak, benevens een zeer weinig beschadigden Petroleum motor (35 pk) met petroleumreservoir en voor amotie: de opgemeld terrein staande schuren en een schuitenhuis.

56. Dit is een beeld uit een zeer grijs verleden. De Amsterdamse fotograaf P. Oosterhuis heeft waarschijnlijk gestaan op de stelling van papiermolen "De Koning" of "Koot" (gesloopt in 1882) en heeft toen deze situatie in de lens van zijn fototoestel gevangen. Op de voorgrond kunnen we aan de dijkkant en in de schuiten nog het gebruikte bouwmateriaal zien liggen, dat men nodig had om de spoorbrug over de Nauernasche Vaart in gereedheid te brengen. De lijn Zaandam-Uitgeest werd op 1 november 1869 geopend. Aan de Kromrnenieer kant staan onder andere aan de Vaart de volgende molens: hennepklopper "De Zwaan", gesloopt in 1887, en ten zuiden van de oude Veerbrug in 't verschiet "De Kersenboom", "De Blauwe Arend" en watermolen "De Pulp", gesloopt in 1875 en vervangen door een stoomgemaal, nu in gebruik door de chemische fabriek Rapide. Rechts, in een geheel maagdelijk gebied, zien we aan de Noorddijk te Wormerveer de oliemolens "De Vrijheid" en "De Boerin".

57. We verlaten Krommenie en via de oude Veerbrug bereiken we Wormerveer. Op de plaats van de tegenwoordige houthandel van D. van Konijnenburg, aan de Noorddijk, stond eerder paltrokrnolen "De Roozenboom". In 1868 wordt deze houtzager eigendom van de Amsterdamse firma H.E. van Gelder & Co. Naderhand behoorde ook de stoomzagerij "Welgelegen" aan de Watering tot dit kantoor. In 1896 werd "De Roozenboom" in veiling gebracht en kort daarna gesloopt. Gerrit Focker, die meer dan vijftig jaar houtzager op "De Roozenboom" was, bewoonde de knechtswoning op de molenwerf. Focker ontving vanwege zijn lange staat van dienst de eremedaille van ,,'t Nut tot 't Algemeen", Hij werd met een wekelijkse uitkering van f 3,50 gepensioneerd, maar door de liquidatie van zijn oude bedrijf kwam deze betaling te vervallen. Het molenleven kende ook haar schaduwkanten ...

58. Verfmolen "De Noordster" stond aan de Watering en maalde gedurende de negentiende eeuw lang voor de verfkopersfirma Gerrit Schoute & Zoon. Na het overlijden van Barend Schoute werd de molen in 1896 onderdeel van firma S. Thepen & Zoon. Verfmaalders op "De Noordster" waren in die dagen:

Aldert Zwart, Klaas Kramer, Gerrit Schilp en Barend Teeling. In 1904 vond ontbinding van firma Thepen plaats en werd Gerbrand Kwantes enig eigenaar. Dat duurde tot omstreeks 1911, waarna Manus Rensen met de molen krijt ging malen. In de nacht van 13 op 14 augustus 1912 bracht het hemelvuur ernstige schade toe aan "De Noordster", De gehavende molen werd op 3 oktober 1912 ter amotie verkocht. L. Lammers te Strijen mocht toen voor f 410,- het spul meenemen. De westelijke schuur bleef staan en diende lange tijd als veestalling.

Rechts: de ravage na de noodlottige onweersbui.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek