Muiderberg in oude ansichten

Muiderberg in oude ansichten

Auteur
:   P. de Raadt
Gemeente
:   Muiden
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4277-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Muiderberg in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Muiderberg begint haar geschiedenis aan het einde van de dertiende eeuw. De gronden rondom Muiden en Muiderberg en in het Gooi behoorden aan de abdis van Elten en weI sinds 950. In 1280 werd Floris V, graaf van Holland, leenheer over deze gronden. In 1813 waren er verschillende boeren die weigerden de pacht aan de leenheer te betalen. In 1843 werd bij een arrest van de Hooge Raad het leenrecht vervallen verklaard. Deze beslissing was gefundeerd op het feit dat de abdis van Elten niet meer bestond.

Ons dorp ligt aan de kust van het IJmeer, daarvoor respectievelijk IJsselmeer, Flevomeer en Zuiderzee geheten.

Uit de naam "Muiderberg" (berg bij Muiden) blijkt dat het stadje Muiden ouder moet geweest zijn. Muiden lag namelijk aan de mond van de rivier (water = Aa) de Vecht (Amunda). Muiderberg is ontstaan op een zandrug, waarvoor Faber in zijn "Nederlandse Landschappen" de volgende verklaring geeft: "Er heeft een zandbrug gelopen van Nederhorst den Berg via Muiderberg tot enkele K.M. in de Zuiderzee. Deze zandrug boog dan naar het Oosten om aan te sluiten op de zandgronden van het Gooi. Het ontstaan van deze zandrug wordt verondersteld te dateren uit de 3e ijstijd, waarbij ook het Noorden van het land door Scandinavisch ijs bedekt was. Hier zijn na het terugtrekken de eindmorenen blijven liggen. Het gedeeIte tussen Muiderberg en het Gooi zou weggeslagen zijn, omdat deze gronden niet begroeid waren".

De dijk, lopende van Diernen via Muiden en Muiderberg naar Naarden, vormde de bescherming tegen het water, dat met noordwesten winden van de Noordzee de Zuiderzee binnen-

kwam. Het water, dat geen uitweg had, werd tientallen meters hoog tegen de kust opgezwiept en doorbraken in de dijk waren dan ook geen uitzondering. Hierdoor zijn de "Bliekwei", Dobertjeskom en het vijvertje in het Echobos ontstaan; de zogenaamde "waaijen".

De kerk met de toren van Muiderberg stonden vroeger midden in het dorp. Op de gronden ten noorden van de kerk werd vroeger veel boekweit verbouwd, hetgeen het wapen van Muiderberg verklaart, namelijk een boekweitschoof met twee sikkels.

In brieven van 1775 lezen we nog dat met oostelijke winden geboomte en slik van de "Uijthoek". zijnde het noordelijkste punt van de gronden ten noorden van de kerk, langs Pampus werden gevoerd naar het II, waar het ernstig gevaar opleverde voor de scheepvaart. Tot in de tweede helft van de negentiende eeuw bestond Muiderberg uit vier buitenplaatsen. Zij grensde alle aan de Brink. De verbinding tussen deze buitenplaatsen is nu nog hier en daar te herkennen aan enkele oude linden, die vroeger langs deze verbindingswegen stonden. (Zie foto 16 en 17 - Heerenpad en Heerenweg).

1. We kennen het buiten "Wisseloord", gelegen in het oostelijk gedeeIte van Muiderberg, aan de noordzijde begrensd door de Zuiderzee, aan de westzijde door de Badlaan en de Dorpsstraat en aan de zuidzijde door de Eikenlaan. Een van de bewoners van dit buiten, de heer Mattern, had een zoon en een dochter. Op zijn grond liet hij twee wegen aanleggen die de namen kregen van zijn beide kinderen. Dit zijn de thans nog bestaande Willemslaan en Paulinalaan.

2. Het buiten "Berghuize" omvatte het noordelijke gedeelte van Muiderberg, Later heeft het de namen gedragen van "Roodekercke" en "Noortheij". Toen de kerk in 1634 door brand verwoest werd heeft men een noodkerk gebouwd op de plaats waar nu de boerderij van de familie Hensbergen staat. Deze boerderij heet "Berghuize" zodat de oude naambewaard is gebleven. (lie foto 15).

3. "Rustrijk" vinden we in het westelijk gedeelte van Muiderberg, aan de noordzijde begrensd door de zogenaamde .Bokkendijk ". In dit buiten beyond en bevindt zich nu nog de wereldberoemde gelijksprekende echo, waarvan reeds in 1613 wordt gesproken. (lie toelichting bij foto 13). In 1642, en later in 1660, zijn grote stukken grand verkocht aan de joodse gemeente (lie toelichting bij foto 4). Men heeft geprobeerd de echo na te maken, maar het is nooit gelukt. De mum, die u bij de eigenlijke echo aantreft, heeft niets met haar te maken, maar dient aIleen ter versterking van het geluid.

4. "Hofrust" is het tegenwoordige Kocherbos. Aan de noordzijde begrensd door de Eikenlaan en aan de westzijde door de Googweg. Het buiten lag niet op de plaats zelf maar aan de overkant van de weg. Een van de eigenaren van het buiten was de heer E.J. Koch, naar wie het bos is genoemd.

In juni 1787 werd de gernalin van stadhouder Willem V, terwijl ze op weg was naar Den Haag, bij de Goejanverwellesluis, ten oosten van Gouda, door de commissie van defensie aangehouden en ze werd gedwongen terug te keren. Dit voorval werd door de prins hoog opgenomen en haar broeder,

de koning van Pruisen, liet op staande voet een schitterende voldoening eisen voor de belediging zijn zuster aangedaan. Die voldoening werd niet gegeven. Een Pruisisch leger van twintigduizend man rukte op naar Amsterdam. Op deze toeht werd onder meer Muiderberg geplunderd en alle buitenplaatsen en de pastorie werden in brand gestoken en vernield. In 1813 werd Muiderberg bezoeht door de Fransen en, na de nederlaag van Napoleon, door de Kozakken.

Aan de zuidkant van Muiderberg is zeer veel zand afgegraven. Dit gebeurde na 1642 toen de trekvaart is gegraven van Amsterdam via Diernen, Muiden en Muiderberg naar het Gooi. Komende van de Hakkelaarsbrug richting Muiderberg ziet men rechts voor Muiderberg een grasvlakte, "de Zaanderij", waar zeer veel zand is afgegraven. Hoeveel meter het zand is afgegraven ziet men duidelijk voordat men Muiderberg binnenkomt aan beide zijden.

Hoewel van het oorspronkelijk dorp niet veel meer is te zien, weten we dat tot 1890 de huizen gegroepeerd stonden random de Brink, zich aan de noordzijde uitstrekkende tot het begin van de tegenwoordige Badlaan. Dit weten we onder meer uit brieven, die omstreeks 1900 naar het gemeentebestuur werden geschreven in verband met het verplaatsen van het postkantoor van de Brink naar de Badlaan, zijnde .Jnriten de kom der gemeente".

De geschiedenis van ons dorp is hiermee niet volle dig, maar veel van de historie zult u aantreffen bij de beschrijvingen van de ansichtkaarten.

Hakkelaarsbrug bij Muiderberg

1. We zien hier de Gooise stoomtram (destijds bijgenaamd "de Gooise moordenaar ") over de Hakkelaarsbrug naar Muiderberg rijden. De tram, die sinds 1880 de verbinding verzorgde tussen AmsterdamMuiden-Muiderberg en het Gooi, heeft ertoe geleid, dat al deze plaatsen uit hun isolement werden verlost en tot grate uitbreiding kwamen. Aanvankelijk was Muiderberg een kopstation, dat wil zeggen de tram moest rangeren en terugrijden naar de Hakkelaarsbrug om zo de reis naar het Gooi te kunnen vervolgen. Later werd de trambaan via Muiderberg doorgetrokken door de polder naar Naarden. Dit was in 1939 en tevens werd de oude tram toen voorzien van dieselmotoren. Dit was een gouden tijd voor Muiderberg, aangezien we toen een half-uur dienst hadden zowel naar Amsterdam als naar Hilversum.

W. E. IJoskuilen Tuin-Cafe.

2. U ziet hier de heer Voskuilen staande op de brug die hij vanaf 1907 tot 1954 heeft bediend. Ongeveer 100 jaar ge1eden passeerden per jaar vijfduizend vaartuigen deze brug. Het waren meest zandschuiten, die hun last naar Amsterdam brachten. De trekvaart, waar deze brug overheen ligt. werd in 1642 gegraven. Tot 1880, het jaar waarin de Gooise stoomtram kwam, heeft deze vaart ook dienst gedaan voor boten met personenvervoer. Schuiten getrokken door een paard en luxevervoer in schuitengetrokken door twee paarden. In die jaren kwam het vaak voor dat door de lage waterstand in sommige gedeelten van de vaart de schuiten niet belast konden varen en de passagiers honderden meters moesten lopeno Op de achtergrond zien we het vroegere hotel-restaurant ,.'t Witte Huis". Hierin heeft "Lou de palingboer " gewoond.

3. Bij het binnenkomen in Muiderberg zien we rechts de tegenwoordige openbare lagere school met vlakbij het dorp de kleuterschool. In 1927 werd cen gedeelte van het Kocherbos gekapt en kwam hier het emplacement van de Gooise tram. Dit emplacement heeft dienst gedaan tot 1940, toen de lijn Amsterdam-'t Gooi werd opgeheven. Het personenvervoer in het Gooi zelf ging nog door tot 1944 en het goederenvervoer tot 1957 (chemische fabriek "Naarden" en de kalkzandsteenfabriek). Het emplacement had een groot nadeel: de trams, komende van en gaande naar Amsterdam, moesten altijd de weg oversteken bij de Nederlands Israelitische begraafplaats,

4. Wanneer men Muiderberg binnenkomt zien we links de Nederlands Israelitische begraafplaats. Deze grand, die vroeger tot cen van de vier buitenplaatsen behoorde ("Rustrijk"), werd bij gedeelten in 1642 en 1660 aangekocht door de Israelitische gemeente. Om de Kohanim, nakomelingen van Aaron die nog uitsluitend bij het uitoefenen van sommige godsdienstplechtigheden dienst doen en die niet in de nabijheid van een lijk mogen komen, de gelegenheid tc verschaffen de grafheuvels van hun dierbare overledenen van zo nabij mogelijk te kunnen zien, werd deze laan aangekocht (zie foto). Het is een godsdienstig voorschrift dat de kruinen van de bomen, staande aan weerszijden van deze laan elkaar nooit mogen raken. Rechts is namelijk de gewijde grand van de begraafplaats (kerkelijk) en links de niet-gewijde grond (wereldlijk).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek