Naarden toen en nu

Naarden toen en nu

Auteur
:   de heer en mevrouw J. van Raayen-Franzen en Vereniging Werkgroep Vestingstad
Gemeente
:   Naarden
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6123-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Naarden toen en nu'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

In het jaar 968 werd het oude Naarden gesticht. Dat Naarden lag ongeveer 2,5 kilometer ten oosten van de huidige plaats. In 1350 werd de stad door de Hoekse en Kabeljauwse twisten en de toenmalige Zuiderzee verwoest. Onmiddellijk gaf de graaf van Holland toestemrning om een nieuw Naarden te stichten, op een strategisch betere plek. Aan de nieuwe stad werden bovendien stadsrechten verleend. Het stratenplan en de Grote Kerk dateren nog van die periode en spelen een belangrijke rol in dit boekje.

De stad werd aanvankelijk beschermd door een aarden wal. De stenen ommuring kwam daarna geleidelijk tot stand. In Italic had men namelijk een verdedigingssysteem ontwikkeld met vooruitstekende "bastions" en droge grachten. Dit systeem werd door de Hollandse vestingbouwers overgenomen, maar in ons drassige polderland koos men liever voor natte grachten.

In 1572 werd de stad grondig verwoest door de Spanjaarden. Een paar jaar later begon de herbouw van de stad, maar al na een eeuw bleek dat het verdedigingssysteem niet voldeed. De muren en wallen waren te laag en de grachten te smal. Bovendien telde de stad maar liefst zes in- en uitgangen. In 1673 besloot men tot de aanleg van nieuwe vestingwerken volgens een geheel nieuwe opzet, een unieke combinatie van het VerbeterdOudnederlandse en het Nieuwnederlandse stelsel.

Zo kreeg Naarden zijn karakteristieke stervorm, die de stad al

ruim drie eeuwen heeft weten te behouden.

In 1926 was het gedaan met de Nederlandse vestingsteden. Door de komst van het vliegtuig hadden ze hun militaire functie verloren. Veel vestingsteden gingen al snel over tot de sloop van hun wallen, die ze als een benauwd keurslijfhadden ervaren. Voor Naarden was dit echter onmogelijk. De stad was namelijk al in 1921 door toedoen van de stichting Menno van Coehoorn op de Rijksmonumentenlijst geplaatst. Daaraan hebben we te danken dat Naarden nu, in 1995, de enige intacte dubbelommuurde vestingstad in Europa is.

Naarden telt gelukkig nog veel belangrijke monumenten. De voornaamste zijn: de Grote Kerk, het Burgerweeshuis, het Spaanse Huis en het Stadhuis. Het Burgerweeshuis was ooit patriciershuis en - de naam zegt het al- weeshuis. Nu is het gemeentearchief er gevestigd. Het Spaanse Huis werd ooit gebouwd als Gasthuiskerk en heeft veel andere bestemmingen gehad: tweede stadhuis, waaggebouw, graanopslagplaats en militaire bakkerij. Nu is het Comeniusmuseum er gevestigd. Het N aardense stadhuis uit 1601 is gebouwd in Renaissance-stijl. De huidige trouwzaal deed vroeger dienst als rechtszaal. Hoewel de geschiedenis van Naarden meer dan duizend jaar beslaat, zijn de oudste foro's in dit boekje niet meer dan een eeuw oud. Maar ook als u het Naarden van toen met nu vergelijkt, zult u ongetwijfeld verzuchten: Er is veel veranderd!

1 Vir de richting Amersfoart/Utrecht komen we de vesting binnen via de Amersfoortsestraatweg. vroeger Laarderweg geheten. Op de oudste foto zien we de tramrails van de Gooische Tram nog in het wegdek liggen. Op de recente foto de brug over de buitengracht en links de brugwachterswoning. die jarenlang werd bewoond door de bekende Naardense brugwachter Arie Swennen. Uit de vesting komend kon men direct linksaf slaan naar de vermaarde uitspanning "Oud Valkeveen" .

NAARDEt~.

r

2 In 1881 opendede Gooische Stoomtram zijn dienst van de Watergraafsmeer via Muiden en Naarden naar Laren. De diensten werden later uitgebreid tot Huizen en Hilversum. Samen met de in 1874 aangelegde spoorlijn Amsterdam-Amersfoort verloste de stoomtram het Gooi uit zijn isolement. Omdat er nogal wat ongelukken gebeurden, kreeg de tram al snel de bijnaam "Gooische Moordenaar". Tot 1947 heeft de tram dienst gedaan, de laatste paar jaar alleen voor goederenvervoer, voornamelijk ten behoeve van de Chemische Fabriek Naarden. Het personenvervoer was al door bussen overgenomen. Op de oudste foto staat de tram op

deABRI te Naarden. De brug op de achtergrond is vervangen en de natuur is inmiddels aardig uitgegroeid.

3 De Utrechtsepoort, gelegen aan het Ruysdaelplein. Dit plein is genoemd naar de Naardense familie Ruysdael, waaruit de beroemde schilder Jacob is voortgekomen. De Utrechtsepoort was een van de twee toegangspoorten van de stad. De poort werd rond 1680 gebouwd en in 1877 verbouwd. Het is het enige bouwwerk in Nederland waar koning Willem III en zijn echtgenote koningin Sophie op staan afgebeeld. Al het verkeer dat de vesting binnenkwam of verliet - inclusief de Gooische Tram - moest door de Utrechtsepoort. Omdat de poort te smal werd voor het steeds omvangrijkere militaire materieel, besloot men in

1 920 naast de poort een

nieuwe toegangsweg aan te leggen, de Kapitein Meijerweg. In de ruimten links en rechts van de poort huisde de wacht en werden arrestanten opgesloten. Op de oude foto is nog een zogeheten frontis-

pice (gevelversiering) te zien. Nadat de jeugd het al gedeeltelijk had gesloopt, is het begin 1930 verwijderd.

4 Het Ruysdaelplein kreeg zijn naam pas in 1889 op voorstel van archivaris A.NT Fabius. De familie Ruysdael, beraemd door de schilders Jacob en Salomon, kwam oorspronkelijk uit Naarden. Jacob Jacobs Ruysdael, oom van Jacob, was een aantal keren schepen van de stad. Genoeg redenen dus am de herinnering aan deze familie levend te houden. In een van de huizen rechts heeft ].H. Schimmel, een bekend Naardens verzetsstrijder uit de Tweede Wereldoorlog, gewoond. Op de oude foto ziet u nog de tramrails van de Gooische Moordenaar en op de achtergrand de Utrechtsepoort. De gaslantaarn heeft inmiddels plaatsgemaakt voor een glas-

bak, telefooncel en ANWBpaal.

Naarden.

Gezicht op de Utrechtsche Poort.

5 De Promerskazerne is gebouwd bij de modernisering van de verdedigingswerken rand 1880. De kazerne is genoemd naar Hendrik Promers, die het bastion in 1679 had aangelegd.

Het complex bestaat uit rwee achter elkaar staande gebouwen. Aan het uiterlijk van het gebouw is maar weinig veranderd en dat zal in de toekomst ook zo blijven. Het plein voor de kazerne, het Pramersplein, werd gebruikt als exercitieterrein. Het werd door een weg, omzoomd met bomen, gescheiden van het aangrenzende Adriaan Dortmanplein. Het gebouw krijgt binnenkort weer een nieuwe bestemming. Ook de weg tus-

sen de twee pleinen wordt mogelijk weer in ere hersteld.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek