Nederhorst den Berg in oude ansichten

Nederhorst den Berg in oude ansichten

Auteur
:   N.M. Blankendaal
Gemeente
:   Nederhorst den Berg
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3922-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nederhorst den Berg in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In dit boek kunt u zien hoe Nederhorst den Berg er circa vijftig jaar ge1eden uitzag. Beelden aileen zijn echter niet vo1doende. Ret gaat om de mens die er gewoond en geleefd heeft. Ongetwijfe1d zuilen de oude inwoners met heimwee de foto's van hun dorp bekijken. Ret dorp dat zo landelijk en rustig was. Vooral de 1aatste jaren is het karakter van Nederhorst den Berg sterk aan veranderingen onderhevig geweest. Ret is daarom goed even stil te staan bij de tijden van weleer om des te beter te beseffen hoevee1 wij te danken hebben aan onze voorouders. Om hiervan een indruk te krijgen, wil ik u in het kort een overzicht geven van de omstandigheden waarin zij geleefd hebben in de periode 1880-1930.

Nederhorst den Berg.

Door de ligging in een bocht van de Vecht was het dorp sterk geisoleerd, In 1629 kwam hierin verbetering toen jonkheer ridder Godard van Reede de Reevaart liet graven, hetgeen een aanmerkelijke besparing voor het waterverkeer betekende. Toen het Merwedekanaa1 gegraven was.ging de betekenis van de Vecht achteruit en dus ook van de Reevaart.

Het vervoer.

Toch was men lange tijd aangewezen op het vervoer per boot. De familie Van Emmerik voer reeds met trekschuiten van Vreeland naar Amsterdam. De trekpaarden liepen op het jaagpad, waarvan men nog resten vindt in Overmeer. Comelis van Emmerik, die leefde van 1850 tot 1910, onderhie1d diensten met de stoomboten "De Kraai 1" ,,2" en ,,3". Voor het overige vervoer was men aangewezen op paard en wagen en natuurlijk werden er vee1 afstanden te voet afge1egd.

Ret vervoerprob1eem heeft onze voorouders vaak

bezig gehouden. In 1895 werd een voorste1 om door de gemeente een tramlijn voor de stoomtram aan te leggen, afwezen, "omdat de breedte der wegen zulks niet toeliet". In 1909 zendt een groot aantal ingezetenen een adres naar de gemeenteraad "houdende het verzoek het daarheen te 1eiden dat de gemeente pogingen za1 aanwenden tot verkrijging van een brug over de Vecht. Zij wijzen op de geisoleerde ligging der gemeente welke verlammend werkt op harer bloei", In 1910 zijn er ze1fs p1annen geweest om de tramlijn Rilversum-'s-Graveland door te trekken. In een brief aan het ministerie van waterstaat schrijft het gemeentebestuur "dat de gemeente uit 1610 inwoners bestaat en na de drooglegging van de Horstermeerpolder sterk is toegenomen en dat een groot deel der bevolking bestaat uit veehouders, kleerbleekers, hoepelmakers, ambachtslieden, winkeliers en kooplieden die zich voor hun zaken dikwijls moe ten verplaatsen".

Loop van de bevolking.

De bevolkingsgroei ontwikke1de zich als volgt:

1830 769 1950 2780 1900

1877 999 1960 3122 1920

1890 1186 1972 4702 1930

1346 1875 2027

Blekerijen of wasseriien.

De vestiging van een dertiental wasserijen was een gevolg van de goede kwaliteit van het Vechtwater en van de goede verbinding over water met Amsterdam. In de b1ekerijen werd de was nog met de hand gedaan. Op maandagmorgen vroeg werd de schone was per boot naar Amsterdam vervoerd, waar men een handkar huurde om de was te bezorgen. Toen er een treinverbinding kwam van Weesp naar Amsterdam ging men lopend of met de fiets naar Weesp, zodat men nog tijd had de restanten was mee te nemen.

Land- en tuinbouw.

Met de drooglegging van de Horstermeer in 1882 kwam er 616 hectare goede grond vrij, die uitstekend geschikt was voor 1and- en tuinbouw. In het weekblad "Eigen Haard" van 1881 stond een artikel over de Horstermeer getiteld "De Horstermeer, to en een kolonie van Schollevaars, vroeger en in de toekomst een woonplaats van menschen". Dit was juist,want de polder was al een keer drooggemalen in 1629. Tuinbouw werd to en ook uitgeoefend in de Horn en Kuijerpolder.

Overige beroepen.

Verder werd door onderstaande personen de volgende inkomsten verworven:

Veldwachter Van Veen jaarwedde f 500,-

Hoofdonderwijzer Klinkenberg jaarwedde f 900,-

Aschophaler N. Stokkers jaarwedde f 30,-

Knecht bleekerij per week f 8,-

Ambtenaar burgerlijke stand per jaar f 75,-

Burgemeester Heiermans per jaar f 500,-

"Boer" baron Van Lijnden per jaar f 20.000,-

Werkster per week f 3, -

Lantaarnopsteker C. de Bree per jaar f 35,-

Onderwijs en verenigingen.

De openbare lagere school was vroeger gevestigd aan de voet van de "berg", waarop de hervormde kerk is gebouwd. De minder gegoeden betaalden aan schoolgeld in 1897 f 4,80 per jaar. De accomodatie liet veel te wensen over, want in 1881 schreef de schoolopziener in een rapport: "zeer onvoldoende toestand waarin zich het schoollokaal bevindt, stenen vloer, slechte verlichting, ellendige inrichting van het privaat, de folter werktuigen die onder de naam van

schoolbanken doorgaan". Ook de woning van hoofdonderwijzer Klinkenberg, die naast de school woonde, is meerdere keren onderwerp van discussie geweest in verband met de slechte toestand waarin het pand verkeerde. Eerst in 1929 werd aan de Machineweg in de Horstermeer een nieuwe open bare school gebouwd, waar thans de Meester Kremerschool in Overmeer voor in de plaats is gekomen. De katholieke school en de christelijke school waren vroeger gevestigd aan de Voorstraat. In 1920 werd de oude Warinschool gebouwd, hetgeen mogelijk werd gemaakt door een schenking van jonkvrouwe Warin van kasteel Nederhorst. De katholieke school werd gebouwd in 1922. De school met de bijbel, die enkele jaren geleden is opgeheven, werd gebouwd in 1925. Voor ontspanning had den onze voorouders eigenlijk weinig tijd. Men werkte van's morgens vroeg tot's avonds laat. Indien er tijd over was, werd er nogal veel drank gebruikt om de narigheid te vergeten. De gemeente had ook geen geld om verenigingen te subsidieren zodat een aanvraag van muziekvereniging "Crescendo" in 1910 werd afgewezen. In de jaren dertig kwam de sport in de belangstelling te staan.

Armenfondsen.

Ter leniging van de nood van de behoeftige mensen bestonden er armenfondsen. Jonkvrouwe Constantia Warin, die leefde van 1825 tot 1902, heeft, samen met haar zuster Clara ontzettend veel gedaan voor de arme mensen. Elke vrijdag stonden de mensen aan de poort van het kasteel om de giften in ontvangst te nemen. Bovendien schonk zij geld waarmee door de plaatselijke geneesheer etenswaren werden verstrekt. Voor de gemeente is zij van onschatbare betekenis geweest.

PILOVl:"UE ~OORO-HOLI.A:'iD.

,I

i I [,

PROV"

'=C..

o ..

~

~.-.----

14Ii(Jlhu",h,#Y /).-;01 ?? __

1. In 1866 bestond Nederhorst den Berg uit het dorp Den Berg, de buurtschappen Overmeer, Horstermeer en Hinderdam en de Hompolder, de Kuijerpolder, de Spiegelpolder, de Blijkpolder, de Uitermeerdijksche-polder (of "prutpolder") en de Horstermeerpolder. Het dorp ligt aan de Vecht, op 12 kilometer van Hilversum en Weesp, in de provincie Noord-Holland. Tot 1819 behoorde Nederhorst den Berg tot de provincie Utrecht.

2. Per plezierboot komen we in het dorp aan. We gaan aan wal in de Voorstraat, gelegen aan de Reevaart, nadat wij aan brugwachter Cornelis de Bree, later opgevolgd door Jan Huisstede, het bruggeld hebben betaald door vijf cent in een zinken busje te deponeren. Te voet beginnen we onze rondwandeling,

Nederhorst-den-Berg - Dorpsgezicht

j

3. Ret oude kerkje op de heuvel dateert van de twaalfde eeuw. Aan de voet van de berg staan oude diaconiehuisjes. In het huis met het mooie trapgeveltje is vroeger de school gevestigd geweest. In het pand heeft ook de veldwachter gewoond: vandaar de gevangenis. De kerk is in 1971 grondig gerestaureerd. Op de omlijsting van de noordelijke ingang staat een half afgemaakt Latijns randschrift dat al vele geleerden stof tot discussie heeft gegeven.

4. Dit is de Slotlaan, die leidt naar kasteel Nederhorst. Graaf van Bijlandt, die in 1929 het kasteel had gekocht van baron Van Lijnden, heeft bij zijn vertrek naar Baarn in 1947 het hek afgebroken en overgeplaatst.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek