Nederlands industrieel erfgoed in beeld

Nederlands industrieel erfgoed in beeld

Auteur
:   Marcel Overbeek
Gemeente
:  
Provincie
:  
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1140-9
Pagina's
:   128
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2-3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nederlands industrieel erfgoed in beeld'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Houtzagerijen

Vanaf het midden van de negentiende eeuw werden ambachtelijke houtzagerijen gemechaniseerd. Windhoutzaagmolens werden omgebouwd tot stoomhoutzagerijen, zoals de 'Clarissa Maria' in Rijswijk en 'De Salamander' in Leidschendam.

De opkomst van de Spoorwegen zorgde voor een grote vraag naar spoorbielzen. De mijnen hadden hout nodig voor het stutten van mijngangen en de vraag naar verpakkingsmateriaal,

zoals houten kisten, steeg. Ook in deze bedrijfstak hebben modernisering en concentratie toegeslagen. Slechts enkele oude traditionele bedrijven zijn overgebleven, zoals de stoomhoutzagerijen in Groenlo (nu museum) en in Oude Pekela (buiten bedrijf).

61 Groenlo Stoomhoutzagerij Nahuis

In 1850 begon Jan Nahuis in Groenlo een wagenwielmakerij, die later werd uitgebreid met een handzagerij. In 1910 bouwde de firma Nahuis een stoomhoutzagerij aan de Winterswijkseweg waar alle soorten hout konden worden gezaagd. De zagerij bestond uit een houten zaaghal, ketelhuis, schoorsteen en werkplaats. In 1918 werd een stoommachine uit 1897 aangekocht in Mönchengladbach (D). De stoommachine zorgde voor de aandrijving van de horizontale en verticale zaagmachines. Het bedrijf zaagde vooral hout voor de Limburgse mijnen en voor de Spoor-

wegen (dwarsliggers). De houtzagerij is tot 1977 in bedrijf geweest, steeds als familiebedrijf. De foto geeft een beeld van de vervallen staat van de houtzagerij in 1978.

Door de inzet van vrijwilligers is de houtzagerij hersteld als werkend museum.

62 Veendam

Houthandel Firma J. Wilkens

De houthandel van de firma

]. Wilkens is opgericht in 1823. Vijftien jaar later werd aan het Boven Oosterdiep een windhoutzaagmolen gebouwd. In 1 873 werd naast de windmolen een stoomhoutzagerij neergezet. De firma Wilkens was niet alleen in de houtzagerij actief: in 1870 richtten zij de aardappelmeelfabriek 'Ommelanderwijk en Zuidwending' op, die in 1961 werd verkocht aan het WA. SchoIten-concern. Bij de ingang van de houtzagerij werd in 1910 een kantoorgebouw gebouwd. Een ophaalbrug gaf toegang tot het terrein. In 1965 werd het bedrijf

ingrijpend gemoderniseerd: er kwamen een moderne schaverij en een loods voor de verwerking van plaatmaterialen. In 1983 fuseerde de houtzagerij met de houthandel van de firma Stoit BV te Groningen.

Op de foto uit 1982 het kantoor met ophaalbrug.

63 Heerenveen Houthandel

Firma G.H. ter Horst

De houthandel van de firma G.H. ter Horst werd in 1912 aan de Badweg gevestigd. De houthandel was een onderdeel van de firma met dezelfde naam in Sneek.

Het bedrijf bestond uit een houten opslagloods en een opzichterswoning. Op de foto uit 1978 de houthandel, enkele jaren voor de sloop in 1980.

64 Rijswijk Stoomhoutzagerij 'Claris sa Maria'

In 1 730 werd aan de Vliet tussen Rijswijk en Delft de snuifwindmolen 'Het Fortuin' opgericht, waar tabak tot snuifpoeder werd vermalen. Eind negentiende eeuw ging de molen over op de productie van tras (gemalen tufsteen). In 1891 moest de molen wijken voor de verbreding van de Vliet.

De molen werd herbouwd als houtzaagmolen onder de naam 'Clarissa Maria'. In 1902 kocht de familie Visbach de houtzaagmolen. In 191 1 werd de molen gedeeltelijk afge-

braken en de windkracht vervangen door een gasmotor. In 1965 werd de houtzagerij gesloten. Na jarenlange leegstand werd de zagerij in 1979 gesloopt voor de aanleg van de Zoomseweg.

Onderdelen van de machines, waaronder de gasmotor (foto), werden overgedragen aan de Vereniging De Zaansche Molen.

6S Hasselt Stoomhoutzagerij

Aan het einde van de negentiende eeuw begon de firma Hellenthal een stoomhout zagerij aan de Buitengracht in Hasselt. De zagerij was gespecialiseerd in de productie van houten kuipen voor de zuivelindustrie. De kuipen waren bestemd voor de opslag van boter. Vanaf 1939 werden in de houtzagerij houten kisten gemaakt. De ansicht uit 1915 geeft een beeld van de houtzagerij aan de Buitengracht, met links de ovens van een schelpkalkbranderij. De te zagen balken werden via de sleephelling uit het water in de houtzagerij getakeld.

De houtzagerij is na de Tweede Wereldoorlog verdwenen.

Buitengracht

Ha" eH

Metaal- en Glasindustrie

Vanaf 1750 werden in de Gelderse Achterhoek ijzermolens opgericht, die het in de bodem aanwezige ijzeroer verwerkten tot ruw ijzer. Er werden ook primitieve hoogovens gebouwd, die gietijzer produceerden. Na 1850 konden deze kleinschalige bedrijven niet meer voldoen aan de vraag naar hoogwaardig ijzer. Slechts enkele van deze bedrijven, zoals Diepenbrock en Reigers te Ulft (DRU) , bleven voortbestaan. Nieuwe giettechnieken werden geïntroduceerd en in 1918 brak een nieuw tijdperk aan met de oprichting van de Hoogovens staalfabrieken bij Velsen. Veel ijzergieterijen groeiden later uit tot machinefabrieken en constructiebedrijven, zoals De Vries Robbé te Gorinchem. De ijzergieterijen en machinebedrijven leverden

een uitgebreid scala aan producten waaronder lantarens, pompen, stoommachines, spoorrails, gashouders en putdeksels. Machinefabrieken als Stork (Hengelo) en Werkspoor (Amsterdam) exporteerden hun producten naar vele landen.

Na 1890 kwam de elektrotechnische industrie in Nederland van de grond. In 1884 werden de eerste gloeilampen gefabriceerd. Na enkele aanloopproblemen ontwikkelde Philips zich tot marktleider op het gebied van de gloeilampfabricage.

De glasfabricage in Nederland beperkte zich tot enkele bedrijven, waarvan de fabriek in Leerdam de belangrijkste was.

66 Wesepe Smederij Grievink

Door de mechanisatie in de landbouw ontstonden in de negentiende eeuw op het platteland veel kleinschalige dorpssmederijen. Een mooi voorbeeld van zo'n smederij is de in 1908 opgerichte smederij van de firma Grievink in Wesepe bij Deventer. Hoewel de smederij al jaren niet meer in gebruik is, is het gebouw in de oorspronkelijke staat bewaard gebleven.

67 Hengelo Machinefabriek Stork

Hengelo ontwikkelde zich vanaf het midden van de negentiende eeuw tot het industriële hart van Twente. De strategische ligging aan een knooppunt van spoorlijnen versterkte deze positie. De in 1859 in Borne gestichte machinefabriek van de firma Stork/Meyling vestigde zich in 1868 in Hengelo.

De fabriek bestond uit een smederij, gieterij en mechanische werkplaatsen. Al snel groeide Stor

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek