Neede sfeer van weleer

Neede sfeer van weleer

Auteur
:   G.A. Hemelman
Gemeente
:   Neede
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6206-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Neede sfeer van weleer'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

49 Ben van die typische oude Achterhoekse boerderijtjes was het inmiddels gesloopte erve De Korporaal van de familie Meerman te Noordijk, dat we op deze foto uit circa 1910 zien afgebeeld. De foto is vanaf de straatzijde gemaakt. Het is een boerderij van het Achterhoeks hallehuistype met "onderschoer" en ter rechterzijde de weefkamer. De overlevering wil, dat het erve zijn naam dankt aan het verhaal dat hier in de Napoleontische tijd een korporaal van het leger van Napoleon zou hebben gewoond.

De Korporaal.

NOordijk bij .Neede: .

50 De inrichting van dit soort boerderijen was zeer eenvoudig. Veelalleefden het gezin en de veestapel in een ruimte, slechts een enkele keer was er een ruimte als kamer afgescheiden. We zien hier een interieuropname van De Veldmeijer, een eeuwenoude hofstede nabij de Schipbeek in het Noordijkerveld. Wilde men enige warmte, dan schoof men dicht aan bij het open vuur. De poten van de Achterhoekse knopstoelen zijn aan de voorzijde ver afgesleten door het veelvuldig schuiven over de keitjes- en leemvloer. De haardpartij is getooid met de bekende tegeltjes met "bloomp6tjes". Een ketel hangt aan het haalijzer ("kett'nhaol"). Prachtige

sierborden staan "op d'n boozem", geflankeerd door een stel hondjes. Interessant is ook het raampje aan de linkerzijde van het vuur, waardoor men het vee in de gaten konhouden.

51 Dergelijke boerderijen trof men rand de eeuwwisseling nog aan in het centrum van N eede en dit moet zo ongeveer het beeld zijn geweest dat reizigers die Neede omstreeks 1900 bezochten van het dorp kregen: een boerendorp van boerderijen met mestvaalten aan de straatzijde (wat overigens nog vele jaren nadien in zwang was). We zien hier het Lammertshoes op de hoek van de Borculoseweg/Rapenburg. Op deze plek staat thans de winkel van Van Campen. De man met de kruiwagen is ,,Jan van

't Laor". Hij bracht op deze wijze de krant rand. Een aardig detail is nog, dat we aan de rechterzijde een heg onderscheiden, waarop de was

ligt te drogen of te bleken. De tekening werd gemaakt door Albert Hemelman.

52 Het Lammertshoes werd in 1896 aangekocht door Antonie Hemelman, die het pand verbouwde en er een smederij vestigde. Drie van zijn zonen, Arend Jan, Antonie (Toon, mijn grootvader) en Albert waren eveneens smid. Albert zag dit uiteindelijk niet zo zitten en werd later kunstenaar. Antonie jr. vestigde zich later zelfstandig als smid aan de Oudestraat. Het bedrijf van de oude Antonie werd voortgezet door zijn zoon Arend Jan en later door diens schoonzoon Derk van Campen, die we hier in de smederij aan het werk zien bij het vervaardigen van hoefijzers (fabrieksijzers werden nog niet of nauwelijks gebruikt). De foto dateert van

1942.Van Campen was toen al eigenaar van het bedrijf

53 Het pand van Van Campen na de verbouwing van 1926, zoals het nog vele jaren het straatbeeld op de kruising Oudestraat / Rapenburg bepaalde. De foto dateert van het eind van de jaren vijftig, begin jaren zestig. De smederij zelf is niet zichtbaar en bevindt zich in het naastliggende pand aan de Borculoseweg (op de foto ter linkerzijde). Rechts achter het pand staat de loods, waar ook toen al gaas en butagas werden opgeslagen. Daarachter nog net zichtbaar de voormalige huishoudschool (de Aletta ]acobsschool), inmiddels ook al weer verleden tijd. De school die op de plek stond van de voormalige rooms-katholieke kerk, is ook al weer afgebro-

ken en we vinden hier nu het hypermoderne klooster van de zusters augustinessen en fraters maristen.

54 Neede kende vele hoefsmeden, hetgeen niet zo verwonderlijk is aangezien het paard nag lang als trek- en werkpaard werd gebruikt en de hoefijzers op de verharde en klinkerwegen uiteraard snel afsleten. Het paard werd niet aileen door boeren ingezet, maar oak door diverse andere bedrijven. Op deze foto uit 1944 zien we het transport van bomen van Houthandel Assink over de Borculoseweg, ter hoogte van Van Campen. Het eerste pand links is garage Hogeslag, daarnaast de smederij van H. ten Brinke. Nag iets verder, oak aan de hnkerkant, lag de smederij van D. Simmelink. Aan de rechterkant (niet zichtbaar op de foto) was ter hoogte

van de lantaarnpaal de smederij van H. te Vaanholt gevestigd. De andere smeden in het dorp Neede waren Gerh. ten Brinke aan de Rapenburg en A. Hemelman aan de Oudestraat.

55 Toen Toon Hemelman voor zichzelfbegon, kochr hij in 1923 dit pand aan de Oudestraar, dar voordien eigendom was van dokter Beins. We zien hier twee opnames nit circa 1910. Rechrer foro: aan de straatzijde sraan drie leilindes. Diverse panden aan de Oudestraat hadden dergelijke bomen voor het huis, die echter in de loop der jaren successievelijk verdwenen. Voorzover ik mij echter kan herinneren

hebben de lindes het langst voor dit pand gestaan. Goed zichtbaar is nog de ingang van de stall annex wagenloods, waar de koets van dokter Beins gestald werd. Voor het huis staat Aaltje Mulder, die in betrekking was bij de familie Beins. Op de linker foto zien we de tuin aan de achterzijde van het pand, waar de was op het gras ligt te bleken in de zan. In het midden van de foto staat mevrouw Beins.

56 Toon Hemelman begon uiteindelijk in 1924 de smederij in het oude pand van dokter Beins (thans Oudestraat 52), dus midden aan de winkelstraat, iets wat heden ten dage niet meer zou kunnen. Al gauw werd er ook een winkel bijgemaakt voor de verkoop van ijzerwaren, gereedschappen, keukenemaille, land- en tuinbouwbenodigdheden etc. Hier zien we een opname van het pand uit circa 1960. Voor het linker zijraam van de winkel zien we twee ijzeren stangen, die ervoor werden aangebracht nadat een weerbarstig paard meende dat hij geen hoefijzers no dig had en derhalve achteruit de winkel inliep. Links op de foto Toon Hemel-

man. De persoon rechts is de heer Jan Steunenberg uit Kampen, die tot 1906 zijn jeugdjaren in Neede doorbracht en nag regelmatig kwam kijken "hoe her er in Neede bijstond".

57 Toon Hemelman was al ruim tachtig [aar, toen hij uiteindelijk van mening was, dat .Jiet wel goed geweest was" en zijn blauwe kiel voorgoed aan de spijker bing. Deze foto dateert van circa 1 962, toen hi] nog dagelijks aan het aambeeld stond en het oude smidsvak op ambachtelijke wijze uitvoerde, oftewel: het ijzer smeden als het heet is. De koelbak aan de voorzijde van het smidsvuur is een oude Bentheimer drinkbak en (illegaal) afkomstig uit de stal van de aan het eind van de oorlog op onverklaarbare wi]ze (?) afgebrande woning van de burgemeester aan de Borculoseweg (waar nu de rooms-katholieke kerk staat).

58 Overigens waren er destijds meer bedrijfjes aan de Oudestraat. Een daarvan was dat van joh. G. Reith, koperslager en zinkwerker. In de winkel verkocht men ondermeer verlichtingsartikelen. Bij nadere bestudering van de foto blijkt dat men echter veel meer verkocht dan hang- en schemerlampen, want in de vensterbank, die dienst deed als etalage, zien we carbidlampen voor rijwielen, flesjes poetsolie, gloeilampen en zelfs borrelglaasjes. Voor de winkel staan (van links naar rechts) Anna H.]. Reith (dochter), [oh. G. Reith (geboren in 1865), Herman B.C. Reith (zoon), Maria G.]. Reith (dochter), Harmina M. Reith (echtgenote van Ioh.G. Reith,

geboren in 1864) en Hendrik Jan ten Hoopen. Deze laatste was knecht bij Reith en is in 1924 voor zichzelfbegonnen aan de Nieuwstraat. De foto dateert derhalve van circa

1 92 2 -1 92 3 en is gemaakt op

de plaats waar nu de winkel van Ponds aan de Oudestraat staat.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek