Nieuw-Ginneken in oude ansichten

Nieuw-Ginneken in oude ansichten

Auteur
:   J. Jespers
Gemeente
:   Breda
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2046-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nieuw-Ginneken in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De gemeente Nieuw-Ginneken bestaat pas sinds 1942, als afsplitsing van de vroegere gemeente Ginneken en Bavel. De oude dorpskem van Ginneken werd in dat jaar aan de gemeente Breda toegevoegd. Het restant van die gemeente kon een eigen bestaan blijven leiden. Nieuw-Ginneken werd tot 1964 bestuurd vanuit het oude gemeentehuis dat op het grondgebied van Breda was komen te staan. Het nieuwe raadhuis te Ulvenhout werd op 4 januari 1964 plechtig in gebruik genomen.

De gemeente omvat een viertal kernen: Bavel, Ulvenhout, Galder en Strijbeek. Bavel is zonder twijfel de oudste nederzetting in de gemeente. Het dorp wordt in 1299 voor het eerst vermeld, samen met de gehuchten Lijndonk en Tervoort. Kerkelijk behoorde Bavel tot 1316 bij Gilze, maar sindsdien leidt het een afzonderlijk bestaan. De oude dorpskerk werd in 1888 afgebroken, nadat een nieuwe neo-gotische kerk was gesticht.

Het kerkdorp Ulvenhout ligt tussen de rivier De Mark en een uitgebreid bosgebied langs de oude weg van Ginniken naar Hoogstraten. Het komt in de archieven vroeger voor dan Bavel, namelijk in 1277, maar de groei tot kerkdorp begon eerst omstreeks 1740. Nabij het slotje Grimhuijsen verrees toen namelijk de schuurkerk van de inwoners van Ginneken, die door de maatregelen van de reformatie uit hun eigen dorp waren verdreven. De pastoor van Ginneken was in het

slotje Grimhuijsen gaan wonen, zodat hier het kerkelijk centrum van Ginniken werd gevestigd. Pas in 1837 kreeg Ginniken weer een eigen kerk nabij de vroegere plaats. Aan het slotje Grimhuijsen herinneren nog een zeventiende-eeuws zandstenen poortje en twee hekpalen met leeuwekoppen, welke fragmenten men aantreft aan beide kanten van de huidige katholieke kerk.

Calder ligt aan de weg van het Mastbos naar Meerseldreef en groepeert zich rondom een kapel van Sint Jacobus, die uit de vijftiende eeuw dateert en nog een fraaie toren bezit.

Striibeek bestaat uit een aantal verspreid liggende huizen aan de Belgische grens, ter hoogte van het dorp Meerle. Op de hoek van deze weg en de Gouwbergseweg staat een kapelletje van Sint Hubertus, dat in 1875 gebouwd werd uit de restanten van een vorig gebouw, reeds vermeld in 1518.

Nieuw-Ginneken is rijk aan bossen: het Ulvenhoutse bos, het Annabos en de bossen en de heide te Strijbeek. Daarin of daarlangs liggen landgoederen, zoals "Hondsdonk" en "Luchtenburg". Het landgoed "Anneville" werd pas in de vorige eeuw gesticht, maar geniet landelijke bekendheid, omdat koningin Wilhelmina daar na de bevrijding enkele maanden verbleef. Behalve de weg naar Hoogstraten is er ook nog de weg naar Tumhout via Chaam. Interlokale verbindingen ken de Nieuw-Ginneken vroeger nauwelijks. In het be-

gin van deze eeuw werd de paardetram van Ginneken doorgetrokken tot aan de Roskam te Ulvenhout, De tramsporen zijn nog zichtbaar op enkele ansichten. Industrie bezat deze plaats bijna niet, de oudste bedrijven zijn de boterfabrieken te Bavel en Ulvenhout. Op het gebied van onderwijs viel er meer te beleven. Van 1878 tot 1966 volgden de toekomstige priesters van het bisdom Breda op het seminarie Ypelaar de humaniora. Nadat in 1916 de paters der heilige harten zich gevestigd hadden op de Kleine Ypelaar ontstond ook daar een seminarie.

De bevolking yond haar bestaan voornamelijk in landbouw, tuinbouw, veeteelt en agrarische ambachten. Er is nog een enkele wagenmaker of hoefsmid, maar de oude hoefstal voor het huis is verdwenen. Ulvenhout had zijn bierbrouwerijen aan de Roskam en Bavel bezat enkele leerlooierijen. Aan de weg van Bavel naar Gilze stond de typische oude herberg "De Brouwers", maar deze is in 1944 helaas weggebombardeerd.

Getracht is een evenredig aantal foto's of ansichten van Bavel en Ulvenhout te geven. De topografie heeft de voorkeur gekregen boven foto's van groepen en gebeurtenissen, die ons trouwens in geringere mate zijn overgeleverd. Toch toont deze laatste categorie hoe rijk het verenigingsleven in deze gemeente nog is. Zowel Bavel als Ulvenhout hebben hun harmonie en schutterijen. In beide dorpen vormen de schuts-

bomen, waar elk jaar nog op de vogel wordt geschoten, een bekend beeld in het landschap. Processies waren vroeger verboden, maar dit was geen belemmering om optochten te houden bij het jubileum van een pastoor of de inwijding van een H. Hartbeeld

Dat Nieuw-Ginneken een grensgemeente is, blijkt uit de foto's van Galder. Nabij Kerzel staat een Belgisch cafe juist op de grens. Geen wonder dat het hier tijdens de mobilisatie 1914/18 wemelde van de soldaten. Voor hen en voor de bewoners hielden de capucijnen van Meerseldreef kerkdiensten in de kapel van Galder.

Dit boekje eindigt met twee opnamen, die herinneren aan de laatste burgemeester van Ginneken en Bavel, jonkheer mr. Th. E. Serraris. De gemeenteraad van bijna zestig jaar geleden is treffend geportretteerd bij zijn installatie in 1916. Het tot grote omvang uitgegroeide gemeentepersoneel ziet men op een foto in de tuin van de burgemeester in de ijskoude winter van 1929.

Het was door de beperkte omvang van dit boekje niet mogelijk een beeld te geven van de gemeente in al haar facetten. Toch hopen wij, dat de keus die hier gemaakt werd de lezer een redelijk goed beeld zal geven van Nieuw-Ginneken zoals het vroeger was en ten dele nog is.

Dr. F.A. Brekelmans gemeen tearchivaris

BAVEL

1. Slechts weinigen zullen zich herinneren dat de Kerkstraat er omstreeks 1890 zo uitzag. Op de voorgrond links poseert de familie Boomaars voor haar huis. Daarnaast woonde J. Smeekens, de 1eerlooier en naast de pastorie stond toen reeds cafe Bruininks. Op de achtergrond ziet u nog net het houten hek dat toen rondom de pas voltooide kerk stond.

Folo van Erp, Uil&". Leon Diepstratea,

2. Wegens plaatsgebrek in de oude lagere school (tegenwoordig Brigidastraat 24-6) werd in 1902 een nieuwe school gebouwd voor jongens en meisjes. Hoofdonderwijzer was C. van der Poel, die de vijfde en zesde klas onder zijn hoede had. Zijn oudste dochter Nely stond voor de eerste en tweede klas en de heer Metsers had de derde en vierde klas.

3. Hier zijn we aangekomen bij de hoek Brigidastraat-Deken Dr. Dirckxweg. Uiterst links woonde ve1dwachter Van Dun. In het derde huis links kon men zich bij k1eermaker en barbier J. van Opsta1 1aten scheren voor drie centen, Getuige de twee militairen rechts werd deze foto gemaakt tijdens de mobilisatietijd 1914/18.

4. Deze foto uit 1921 toont boerderij "het Kerkeind" aan de Kerkstraat (thans de nummers 44-46), bewoond door I.H. Oomen, Onder de vier lindebomen ziet u voor de boerderij de kinderen Oomen, Let op de driewielige rieten kinderwagen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek