Nieuwerkerk aan den IJssel een beeld van een plaats in oude ansichten

Nieuwerkerk aan den IJssel een beeld van een plaats in oude ansichten

Auteur
:   A.M. den Boer
Gemeente
:   Nieuwerkerk aan den IJssel
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6153-4
Pagina's
:   104
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nieuwerkerk aan den IJssel een beeld van een plaats in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

29 De buitendijkse villa "Hitland" waarvoor Margaretha (Greet) Mijnlieff-Mijnlieff de eerste steen legde en waarvan zij ook de laatste bewoner zan zijn (tot ver na de Tweede Wereldoorlog!) .

n van de De bewuste stee

30 "

villa "Hitland .

31 Op zaterdag 30 oktober 1909 (daags voor Hervormingsdag) maakte de Ouderkerker Spoormaker deze foto van het leggen van de eerste steen van het privekerkje van steenbakker A.M. Hoogendijk opVer-Hitland. De vierde persoon van rechts is deze Arie zelf De tweede dame van links is zijn vrouw.

32 De glasfabriek "De Struischvogel" op Kortenoord.

6 De kerk in het midden

In 1880 telt Nieuwerkerk aan den Ilssel als zoveel kernen op het Hollandse platteland alleen een hervormde dorpskerk. (De weinige rooms-katholieken kerken in Moordrecht.)

Rond 1940 staat er en viertal kerken van verschillende genootschappen. Een Aardrijkskundig Woordenboek geeft in 1942 als percentages: hervormd 74%, gereformeerd 13%, rooms-katholiek 8% en zonder gezindte 4%.

Hervormde Gemeente

Tegen 1880 is een publiek zichtbare activiteit van hervormd Nieuwerkerk de bouw van een nieuwe pastorie. Gouwenaar

N ederhorst bouwt deze in 1878 voor ruim 10 mille aan de Kerklaan. De pastorietuin van de voorganger aan de Dorpsstraat kon deels blijven gehandhaafd. Het statige nieuwe pand komt gewoon om de hoek van de straat!

Hervormd Nieuwerkerk gaat na de aderlating door de doleantie (1889) schijnbaar geactiveerd verder. Er gaat een intekenlijst rond voor een orgel. De opbrengst is 500 harde guldens. In 1890 koopt men het eerste orgel, een instrument uit 1770 uit een rooms-katholieke kerk te Vlaardingen. Er moet een galen] voor worden gebouwd. Bijna elk Nieuwerkerks kind wordt in deze kerk gedoopt. Het nieuwe predikantsechtpaar Westerbeek van Eerten-Dinger geeft volgens de inscriptie op 24 november 1895 een nieuw verzilverd doopvont. Met name de zondagsschool vormt vele kinderen van de volkskerk. In 1889 start de zondagsschool .. Johannes" en in een paar [aar zitten er al een

300 kinderen op. Ze leren in een openbaar schoolgebouw psalmversjes en krijgen plaatjes met teksten als beloning. Kerstfeest is het hoogtepunt met verhalen,leesboekjes en versnaperingen. Ten tijde van de befaamde voorganger A. Doornhein wordt er voor dit feest huis-aan-huis gecollecteerd. Predikanten komen en gaan. Vanaf 1900 beroept de kerkeraad vier kandidaten (startende predikanten) achter elkaar: de domineesVan Grieken, Den Hertog, RoscamAbbing en Kalkrnan.

Het oude kerkgebouw wordt intussen gezien als een monument. In de jaren twintig is de kerk zo slecht dat restauratie nodig is. In 192 7 -1928 vindt deze met overheidssteun plaats. De van 1874 daterende consistoriekamer tegen de toren wordt afgebroken. Een vervanger komt tegen het koor aan. Inwoners schenken gebrandschilderde ramen met bijbelse voorstellingen. De maker is Lou Asperslagh uit Den Haag.

Net tien jaar later moet men van her rijk viertalige verzoeken aan militairen van andere mogendheden ophangen om orgel en torenklok te sparen ... De mobilisatie start en ook later zal hun metaal niet worden hergebruikt voor geschut.

Gereformeerde kerk

In november 1889 besluit de kerkeraad van de Hervormde Gemeente om in navolging van andere te breken met de landelijke organisatie van die kerk, de synode. De ex-kerkeraadsleden en hun (weinige) aanhangers heten "dolerenden". Men moet archiefstukken inleveren en kerken in de nieuwe School met den Bijbel. (Dat kan gratis mits men een collecte voor de schoolvereniging houdt.) Dominee De Mol Moncourt moet de hervorm-

de pastorie uit, Vanwege epileptische aanvallen zal hij ook geen rol spelen in de nieuwe kerk met de naam van voor 1800: de gereformeerde kerk. Dominee J. van den Berg dient de weinige Nieuwerkerkse gereformeerde gezinnen van 1892 tot 1894. Een jaar later komt dominee G. Dalhuijsen. Pas in 1912 bouwt gereformeerd Nieuwerkerk een eigen "komkommerkerk" halverwege de Kerklaan. Dominee Dalhuijsen preekt er al jaren voor in de regio. Architect is dorpsgenoot en bouwkundige C. Fijan. Kort voor de finale collecte hebben de vele gereformeerde tuinders een topopbrengst aan komkommers. Het levert de kerk een bijnaam op, maar de tuinders worden op de proef gesteld als na de collecte een storm hun broeiramen versplintert. .. Dominee Dalhuijsen is ook actiefbinnen de anti-revolutionaire kiesvereniging, het schoolbestuur en het Groene Kruis. Het is een verlies als hij in 1920 vanwege suikerziekte moet stoppen. Dominee Toornvliet krijgt tegen 1940 grote bekendheid door straatprediking (evangelisatie) van de Onderweg tot Kortenoord.

Bij dit alles zijn er ook interkerkelijke activiteiten. In 1936 start men bijvoorbeeld een afdeling Nieuwerkerk a/ d I]ssel en omstreken van het Nederlandsch Bijbelgenootschap. Voorzitter wordt de hervormde dominee Vollenweider en secretaris de gereformeerde dominee Toornvliet.

Gereformeerde Gemeente

De derde protestantse kerkgroepering in deze peri ode is de Gereformeerde Gemeente. In 1919 belegt de kerkeraad van deze groepering uit Moerkapelle diensten in Nieuwerkerk. In 1925

voIgt er een zelfstandige gemeente met 28 belijdende en 36 doopleden. Aan de 's-Gravenweg wordt rond 1927 achteraf een zaalkerkje gebouwd. Bij alle eenvoud doen glas-in-loodspitsboogvensters het als kerk herkennen. Een eigen predikant is voor deze gemeente niet weggelegd. Op zondagen leest een ouderling een preek voor.

Rooms-katholieke parochie

Terug naar Eerste Kerstdag 1898. Rooms-katholiek Nieuwerkerk viert ter plaatse een nachtmis. Het is in een eenvoudig nieuw kerkgebouw, formeel een bijkerk van de parochie Moordrecht. Dankzij de boerenfamilie Moons en een legaatTetteroo kan bouwerVan Gils het pand aan de 's-Gravenweg construeren en opleveren. De architect schrijft: "Uw kerkje moet over 100 jaren nog zo solied zijn als over 10 [aren, anders begin ik er liever niet aan." (Na circa negentig jaar zal het worden afgebroken, maar dat heeft hij nooit hoeven weten.) Grote offers worden gebracht om de kerk gefaseerd "aan te kleden", Op 6 augustus wordt een torenklok met doopnaam "Petrus" ingewijd. Met toebehoren is het gewicht 175 kilo. Deze klok uit het dorp zal in de Tweede Wereldoorlog wel worden versmolten.

In juni 1912 wordt Nieuwerkerk (weer) een eigen parochie met de benoeming van pastoor j.C, van der Loos. Er wordt dan ook een eigen kerkhof aangeIegd. In de jaren twintig voIgt een school bij de kerk. Verdere pastoors voor de oorlog zijn J. Moerel, A. van Eeden, G. van Emmerik, H. van der Burg en G. Keyzer.

Kerkelijk jeugdwerk

Behalve in de Gereformeerde Gemeente is er ook een bloeiend kerkgebonden jeugdwerk. In de verenigingen met vaak bijbelse namen geldt het "samen verenigd" in eigen kring. De hervormden hebben hun Jongelingsvereniging "Samuel" en voor meisjes een naaikrans "Dorcas". De laatste deelt halfjaarlijks kleding en beddegoed uit aan arme gezinnen. In december 1908 bijvoorbeeld gaat het om 230 stuks voor 58 gezinnen. Naaien noch armoe is een incident. In december 1922 bijvoorbeeld deelt men nog 195 stuks uit aan 50 behoeftige families. Op het gereformeerde erf zijn er de naaikrans "Martha", de Jongelingsvereniging "Obadja" en de Meisjesvereniging "Credo". De jongelingsvereniging dateert van 4 januari 1888 en is dus eigenlijk ouder dan de gereformeerde kerk ter plaatse. De vereniging ging dan ook in 1889 met de doleantie mee van hervormd naar gereformeerd erf De meisjesvereniging "Credo" werd in 1923 opgericht. Vriend G. Hogeweg junior - een zoon van de bovenmeester dus - gaf wenken mee inzake doel en werkwijze.

In rooms-katholieke kring zijn er het kerkkoor "Cantemus Domino" en de in 1933 opgerichte Mariacongregatie.

33 Interieur van de hervormde dorpskerk mar het oosten (ansichtkaart circa 1920).

Kerk

Nieuwerkerk -a/d. Use!

34 Interieur van de hervormde dorpskerk naar het westen met de nog ronde orgelgalerij van 1890.Aan weerszijden van de galerij de wetsborden.

35 Bestuur van de zondagsschool "Johannes" rand 1930 in de hervormde dorpskerk. Staand van links naar rechts:

]. v.d. Linde,]. Sterk en A. Radder. Zittend van links naar rechts: A. Vuik, A. Doornhein en dominee].L. Dippel.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek