Nijeveen en Kolderveen in oude ansichten deel 1

Nijeveen en Kolderveen in oude ansichten deel 1

Auteur
:   H. Eilander
Gemeente
:   Meppel
Provincie
:   Drenthe
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4287-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nijeveen en Kolderveen in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Nijeveen vierde zijn vijfhonderdjarig bestaan op 21 juni 1977. Dat wil zeggen het kerspel Nijeveen vierde toen zijn verjaardag, De streek bestaat al langer. Al omstreeks 1200 is men begonnen aan de vervening van dit gebied, genaamd Hesselterveen. Toen echter de buurtschap een afzonderlijk kerspel werd, werd de naam Nieuwveen, later Nijeveen.

De naam is waarschijnlijk afge1eid van "Nieuw veen". Dit ten opzichte van Kolderveen, Wanneperveen en Giethoorn, die al vee1langer bestonden.

Om de ruwe zeden van de verveners - die ook weinig saamhorigheidsgevoel ken den - te verzachten, werd een kerk gebouwd. De moederkerk stond in Steenwijk. Later werd deze verplaatst naar Westerhesselen (Havelte). De stichtingsakte van de kerk in Nijeveen dateert dus van 1477. Het dorp bestond toen uit zevenentwintig erven. De eerste rij huizen is gebouwd op een zan drug (waarschijnlijk de huidige Dorpsstraat). Later kwam men voor de turfgraverij te ver van huis en heeft men de Niieveense Bovenboer gestieht. In dit verband heeft "boer" be trekking op gehucht, groepje huizen.

Nijeveen was een van de eerste dorpen in Drenthe die overgingen van het rooms-katholieke geloof naar de

"Gereformierde Kercke". Dit was rond 1598. Omstreeks 1602 werd opdracht gegeven een school te bouwen en werd door Gedeputeerde Staten bevolen "ook des somers schoele te holden". Dit was het geval in alle Drentse kerkdorpen. Het gevolg was dat tot omstreeks 1860 het analfabetisme hier minder was dan in de grote steden van Holland.

Wanneer de verveners vertrekken, bliiven de boeren over. Deze boeren zijn anders dan de zandboeren. Ze zijn individualistisch en hebben weinig gerneenschapszin, Deze boeren deden van alles. Ze waren boer, turfgraver, turfhandelaar, vervener. Dit hield in dat ze door de handel al vroeg in aanraking kwamen met geld (circa 1400), in tegenstelling tot de zandboeren, die tot ongeveer 1900 ruilhandel dreven.

In de oude geslachtsregisters van Drenthe staan de Nijeveners te boek als zeer vechtlustige elementen.

In 1846 telde Nijeveen 101 huizen met 650 inwoners. In verhouding had men vee1 rundvee en weinig schapen. Dit in verband met de drassige veengrond. Over rundvee gesproken. Ene heer Kroes, die zo rond 1900 stationschef was in Nijeveen, had ook vee. Hij was waarschijnlijk een beter kaartspeler en biljarter dan boer. Maar goed, op een dag moet een koe van

hem kalven. Hij haalt dat beest op en neemt de koe mee naar het station, want er kwam een trein. Koe in de wachtkamer en Kroes kaartjes verkopen, enzovoort. Eindelijk was de trein weg. Kroes naar zijn koe om te zien hoe het ermee stond. Alles was goed met koe en kalf... Het kalf was intussen geboren. Hem restte slechts de rom mel op te ruimen.

De taal aardt naar het dialect in de IJsselstreek. Dit komt waarschijnlijk door de belangen van Deventer en Zwolle in de vervening.

Daar Nijeveen een overwegend agrarische gemeente is (in 1976 was veertig pro cent van de beroepsbevolking werkzaam in de agrarische sector), kon het niet uitblijven dat er een ruilverkaveling zou plaatsvinden. Voordien, zo rond 1920, woonde vaak een knecht bij of op de boerderij waar hij werkte. Dat dat soms potige heren waren, bewijst het volgende. Een boerenknecht was gearresteerd en was in het arrestantenhuisje ondergebracht. Dit huisje stond toentertijd achter het huis van de gemeenteveldwachter aan de Molensteeg. De arrestant ontplooide zo'n kracht bij het sjorren aan de deur, dat hij die deur er op een gegeven moment helemaal uittrok. De deur werd neties naast het gat gezet waarin de deur had gezeten

en de arrestant wandelde naar zijn broodheer. Daar aangekomen deed hij het hele verhaal. De boer zei dat het niet goed kwam als hij weg zou blijven. De knecht zei toen dat hij dan maar weer terugging. Toen de veld wachter de volgende morgen kwam kijken hoe zijn gast het maakte, zal hij wel heel verbaasd hebben staan kijken. De deur naast het kozijn en de arrestant keurig binnen zittend. Of de arrestant door zijn gedrag nog invloed heeft uitgeoefend op zijn straf vermeldt het verhaal niet.

Ongetwijfeld zullen er nog meer van zulke verhalen zijn, maar de ruimte is te beperkt voor zulke ongetwijfeld zeer interessante geschiedenissen.

Een woord van dank aan een ieder die gegevens beschikbaar heeft gesteld, speciaal mevrouw Oost en mevrouw Timmerman. Zij hebben heel wat namen en andere gegevens voor ons uitgezocht, Ook Roelof Kooiker hoort genoemd te worden, omdat hij alle foto's gereproduceerd heeft.

Verder hoop ik dat degene die het boekje ter hand neemt met veel plezier een blik in het verleden werpt.

Henk Eilander

1. Zo zag het kruispunt Nijeveen-Veendijk er uit omstreeks 1900. Linksaf de weg naar Zwolle, rechtdoor naar Nijeveen en reehtsaf naar Steenwijk. Dit allemaal gezien vanaf de weg komende van Veendijk. Het huis reehts op de foto is het cafe Ter Haar. Ervoor staat mevrouw Ter Haar.

2. Cafe Dijksrna, later Ter Haar. Rechts het koetshuis met doorrit. Dit woord staat er nu nog boven. Toen Oosting het cafe overnam, werd het in 1911 verbouwd. Er kwam een grote veranda om.

3. Jan Kooiker heeft vracht opgehaa1d van het station, dat op de achtergrond nog te zien is (foto van 1930). Kooiker zat in het verzet en is v1ak voor het einde van de oorlog opgepakt en naar Westerbork gebracht.

4. Ret station van Nijeveen omstreeks 1920, met a1s stationschef A.I. Eilander. In 1935/36 is het station afgebroken. Er werd in die tijd per jaar ongeveer 450 ton goederen aangevoerd. Op deze foto poseert de he1e familie Eilander.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek