Nijmegen in oude ansichten deel 2

Nijmegen in oude ansichten deel 2

Auteur
:   dr. J.M.G.M. Brinkhoff
Gemeente
:   Nijmegen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2123-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nijmegen in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Aan het verzoek van de uitgever een nieuwe bun de 1 van "Nijmegen in oude ansichten" samen te stellen heb ik met genoegen gehoor gegeven. Bij deze uitgave hebik vooropgesteld dat de inhoud, noch in illustratie, noch in tekst, ook maar de schijn mocht wekken een doublure van de eerste bundel te zijn. Met zorg zijn afbeeldingen uitgezocht die in de eerste reeks niet voorkomen. Vele voorstellingen geven uiteraard dezelfde straten weer, maar de opnamen zijn geheel verschillend en hun aantal, met name van de gassen, is aanzienlijk uitgebreid. Ret monumentenjaar 1975, waarin deze bundel verschijnt, heeft de tekst sterk beinvloed. Dieper dan in de vorige uitgave wordt ingegaan op stijl en karakter van gebouwen en

Aan de nagedachtenis van de monumenten die tussen 1875 en 1975 op Nijmeegse bodem het leven Zieten

monumenten, op onnodige sloping en geslaagde restauratie en op het schilderachtige aspect van de oude stad.

Wederom wordt een wandeling gemaakt zonder chronologische maar wel in topografische volgorde. Daarbij is gepoogd de lezer een zo duidelijk mogelijk beeld te geven van het grondplan van de oude stad, waarvan na de wederopbouw zoveel gassen zijn verdwenen en straten in hun trace ingrijpend zijn gewijzigd. De wandeling voltrekt zich in drie onderscheid en stadsdelen: de bovenstad, de benedenstad en de eerste uitleg na de ontmanteling. Mogen vele lezers ons gezelschap houden op onze tweede speurtocht door oud-Nijmegen vanuit het monumentenjaar 1975.

I

I .

I (AfE ;(::~~:~NT:>

i @ II ??? " Nu.-1Wft ® . 1J ?? ,,« ??? r, ©/""'':I'"Ji.'"

@ "NNr~I'_' @ ?. 1.uoH

e 1IJ1,/"r",,;'lJ __ ?? @ .. : ''-flo,. @ .? ,_ ?? ~

~ :.-.s,,-'

@ ."'-,...t .. @, .?? /"r. .. .P .????? _ ®H..J".V,JJ".~.~ @r .? #/{;,r.or-fW ® k.toM'<t("n!'J.w..J ??

® ~Z-

@ r""I:nr~~ ??.

@ £uI.~I:.f1Lr·.I;""!Y", ? ® .oJ£, F.-' i,.t¥t,,,

@fi

li;~~'"

,.,~_O;~fIl('t80:JI't~H .. -

J~

<'._-J ????? /:.." . .;, , . , ~, S4M>-.

,~".f_(.u.. .. _''-''_ Or.'1'WI.l~~

JJ'-"!~'

~IV.I ?? ~ 1l~/.~

Jfl.I ????. __ .t."..~ ?. ~ ???? ,. ?. _1'--......ICf,.A". _8_. ,.t .. : . ..,1 ?

. ,~.,

/'17_,,,,,--, ".,,~_It..-, '.S,'i.i-.''-

~ 19> ???? ..,.

' ?. ~.4 f'';'~'"

:..J; .~I ???????? ,*

~, I{"... ~~.f,I-4_.''''' ':11...;~NrW

"'J; ???? ItJI<NA. ?? :!IJN;.~'''.'{''''''''

~ .....??.? ..."

;':.~ .,"e;,.,,,-.~~ .?

. t'I.I.oo""'.I,,"~..t.

:"1:".I ? ..;A,t,";'f

Nijmegen uit het Z.-W.

K.L..M .? Foto.~

1. Om een duidelijk beeld te krijgen van Nijmegens dichtbebouwd centrum, dat tot de boorden van de Waal reikte en nog niet ten gevolge van oorlogsgeweld en herbouw zijn grondplan ingrijpend gewijzigd zag, bekijken wij de stad vanuit de lucht. Wanneer van de trein geen gebruik wordt gernaakt, is zij vanuit het no orden uitsluitend bereikbaar met behulp van de gierpont "Zeldenrust", die links boven gemeerd ligt aan de Lentse steiger. De torens van Stevens-, Augustinus- en Broerskerk rijzen boven het dakengewemel uit. Langs de Augustinuskerk richten zich Bloemerstraat en Augustijnenstraat naar het hart van de stad, de Grote Markt.

·.j(ijrnegen

Oezicht op de Waal met Spoorbrug

2. Vanuit onze hoge uitkijkpost naar het westen blikkend en ons in tijd verplaatsend naar 1910, zien wij voor ons liggen de dichtbevolkte wijk tussen Lange Hezelstraat en Waal, overspannen door de onderling nog gelijke bogen van de spoorbrug. Op de voorgrond steekt het torentje van de gereformeerde kerk aan de Begijnenstraat omhoog, overbuur van het protestantse weeshuis, waarvan de zeventiende-eeuwse pilastergevel gedeeltelijk zichtbaar is. Achter de bomen van de Nieuwe Markt en aan de overzijde van de spoordijk onderscheiden we de Nieuwe Haven, waarlangs een zandweg naar het gemeentelijk slachthuis leidt.

3. Wenden we ons naar het oosten en het jaar 1936, dan blijkt de grate verkeersbrug met lenige boog over de Vaal te zijn gcslagen. Kijken we recht voor ons naar beneden, dan ontwaren we geheel rechts het dak van een der eerste huizen van de Smidstraat en daarboven de open ruimte van de Korenmarkt. Het torenspitsje, zich aan het einde van de Grotestraat bij de Waal vertonend, staat op de Lutherse kerk. Gefascineerd turen we in de verte naar de meander van de Waal, boeiend va or natuurliefhebbers en landschapbewonderaars, maar een doom in het oog van Waterstaat.

4. Teruggekeerd op de begane grond verplaatsen we oris naar de Blauwe Steen op de Grote Markt, middelpunt van het oude Nijmegen, waar de hoofdstraten, komend vanuit de vier windstreken, elkaar loodrecht kruisen en vertrekpunt van onze speurtocht door de stad, tot 1874 omsloten door walmuren en wegkwijnend in haar isolernent. Van 1906 dateert het gezicht op de noord- en westwand van de markt, waar smalle woonpanden geleidelijk aan in de benedenverdieping tot winkels zijn verbouwd. De vier panden rechts, tussen Vijfringengas en Grotestraat, zijn aIle rond de eeuwwisseling gemoderniseerd en lijken gereserveerd voor de heren der schcpping, want op het bekende cafe "Hamerslag" voIgt een sigarenmagazijn, waar kwaliteitshavana's verkrijgbaar zijn; de stamgasten van het hierbij aansluitende, niet minder bekende cafe "De Pauw" hebben voor hun rokertje de keuze tussen deze sigarenzaak en de winkel van kruidenier Reniers, die naast koffie en thee ook sigaren en tabak slijt. Rand de meest monumentale lantaarnpaal van Nijmegen, die vier gaslichtpunten draagt, prijzen de wit gemutste boerinnen hun groente en fruit aan, met kritisch oog bekeken door dienstmeiden in gesteven jakken.

,-

5. Een unieke opname uit 1876 laat ons de gehele westwand van de Grote Markt vanaf de Stikke Hezelstraat tot aan de Kannenrnarkt en Smidstraat zien. De lome rust van een oude vestingstad, nauwelijks van haar knellende walmuren verIost, hangt over het stille plein, waar enkele voetgangers rondslenteren over het uitgestrekt plaveisel van kinderhoofdjes. Op de achtergrond staan de smalle gevels, vertrouwelijk tegen elkaar le un end, te dromen en achter de gesloten luiken en neergelaten lancastergordijnen schijnen de winkeliers hun siesta te houden, want de enkele wijzer op de Stevenstoren en de zonnewijzer tegen de geveltop van de Kerkboog geven het middaguur aan. Voor de gevel van de Waag staat nog altijd de classicistische colonnade: een stuk Griekse tempel, compleet met Dorische zuilen, triglyfen en met rozetten opgevulde metopen. Zijn heengaan zal geen gemis zijn.

6. Want ruim tien jaar later herstelt stadsarchitect if. 1.1. Weve de Waag in oude luister. De pleisterlagen worden van de natuursteen verwijderd; glas-in-lood ramen vervangen de kleine ruitjes en het oorspronkelijke hoge bordes met de dubbele buitentrap keert op zijn oude plaats terug. De boerinnen uit Maas en Waal, herkenbaar aan poffers, omslagdoek en witte schort, scholen voor het waaggebouw samen am hun zuiveJprodukten aan de man te brengen en zij hebben daarom minder aandacht voor het architectonisch waardevol bouwwerk, waarvan de restauratie in een laatste stadium verkeert, Nog moeten de vier schilddragende leeuwen op de balustraden van de trappen worden geplaatst; de nieuw aangebrachte poort daaronder, toegang gevend tot de vleeswaag, mist nog een bijpassende deur.

7. Ook als tientallen jaren later twec pittoreske geveltjes hebben moeten plaats maken voor een milieu bedervend hoog en droog zakenpand en het eerste pereeel reehts van de Kerkboog, na ingrijpendc restauratie, een bakstenen trapgeveltje heeft gekregen, leidt de handel in de open lucht nog altijd een bloeiend bestaan. WeI heeft de elektrischc tram de rij groentemanden, eens rcikend tot het trottoir, aanzienlijk teruggedrongen, maar toch blijft de verse en geurige inhoud daarvan nog vele pingelende huisvrouwen uit aile delen van de stad naar het historisch centrum trekken.

8. Evenals de huizenwanden aan de noord- en westzijde opent ook die aan de zuidkant traag zijn gesloten huizen, zodat de winkelier zijn koopwaar achter de huiskamervensters kan etaleren. Maar wanneer de zakenwereld volledige winkelpuien in de wand slaat, betekent dit ook een overwinning voor het grootwinkelbedrijf, dat juist aan deze zijde van de markt terrein verovert. lo wordt hier rond 1870 het voor die tijd omvangrijke zakenpand gevestigd van Bahlmann en Co - "in manufacturen, modes en tapijten" - tussen twee smallere herenhuizen, die voorlopig hun leven kunnen rekken. Nog is de stad ingedeeld in vier wijken, waarvan de hoofdstraten de grenzen vorrnen. lij worden aangeduid met de eerste vier letters van het alfabet en het adres van Bahlmann is daarom B 14. Zijn rechter buurman is een apotheker, die niet aileen pillen draait, maar ook "drogerijen" verkoopt. Geheellinks is nog een klein gedeelte zichtbaar van het pand, genummerd B 12, waarin de bekende Nijmeegse drukker en boekhandelaar Vieweg & In. is gevestigd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek