Noordwelle in oude ansichten

Noordwelle in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2266-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Noordwelle in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Een van de dorpen in de westhoek van Schouwen-Duiveland waarvan nog geen platenboekje werd uitgegeven, is Noordweile. Wanneer we een landkaart uit de middeleeuwen vergelijken met die van tegenwoordig, dan valt ons een zeer duidelijk verschil op, Vroeger werd dit gebied doorsneden met ondiepe geulen en kreken, die van lieverlee dicht slibden, waardoor een aaneengesloten gebied ontstond. Het grondgebied waarin Noordwelle gelegen is, heeft dan ook in de loop der jaren veranderingen ondergaan. Menigeen in Noordwelle zal bij vergelijking van de huidige situatie de verzuchting slaken: "Wat is ook hier, in ons goede dorp, veel moo is en interessants verdwenen! " Maar de tijd gaat voort op zijn gestage stroom. Automatisering, mechanisatie, snelheid en specialisatie zijn voor de mens van 1983 werkelijkheden, maar onze voorouders kenden deze begrippen niet of nauwelijks. Het zal dan ook, vooral voor de wat ouderen uit Noordwelle, een verkwikking zijn zo nu en dan eens een kijkje te nemen in het wereldje van Noordwelle uit de tijd van opa en oma. Ditmaal met gebruikmaking van een aantal oude ansichten en/of foto's uit de periode van circa 1880 tot 1950. Een enkele "uitschieter" is, gezien de belangrijkheid van de oude ansichtkaart en/of foto, in dit platenboekje opgenomen.

Het woord "ansicht" of "ansichtkaart" heeft destijds in onze taal .Jrurgerrecht" gekregen en wijst op de Oostenrijkse herkomst van dit soort kaarten. Nu werden inderdaad rond de eeuwwisseling niet alleen in Oostenrijk, maar ook in het naburige Duitsland tal van ansichten gedrukt van Nederlandse plaatsen. Op vele daarvan kon men bijvoorbeeld de naam "Dr. Trenkler en Co. Leipzig" lezen. Maar daamaast kwamen ook van Nederlandse uitgevers dergelijke ansichtkaarten op de markt. Op verschillende oude ansichtkaarten uit Noordwelle zijn onder andere aan de achterzijde (op sommige ook aan de voorzijde) de volgende namen vermeld: Algemene Postvereniging (Union postale universelle), S. Ochtman & Zoon, Zierikzee, Foto en Uitgeverij Boekhandel Piet Ochtman, Zierikzee, R.W.J. Ochtman, Zierikzee en L.C. Lokker-van de Zande, Noordwelle. Wat Nederland betreft, zouden we kunnen wijzen op de bekende tekenaar-lithograaf-etser H.G. Icke, die leefde van 1855 tot 1942. Hij nam het initiatief om op een gewone briefkaart een pentekening te maken en deze, bij wijze van proef, te verzenden, om te zien of deze kaart als poststuk eventueel geweigerd zou worden. Dit was echter niet het geval, want deverzonden kaart bereikte inderdaad reeds de volgende dag haar bestemming! Zo was dus de eerste "prentbriefkaart" geboren.

Veel van het oude en vertrouwde uit het dorp Noordwelle is in de loop der jaren verdwenen. Het komt niet meer voor in het dorpsbeeld, maar het leeft echter wel voort in hun herinnering. Speciaal de jeugd zal het erg prettig vinden om nog eens een kijkje te nemen in het oude Noordwelle. Ze zuilen er zeer zeker wel eens over hebben horen verteilen door hun grootvader en/of hun grootmoeder. Maar door dit platenboekje wordt het nu voor hen mogelijk een en ander ook te zien. Het verleden van Noordweile zal niet aileen de ouderenuit dit Schouwse dorp aanspreken, maar de samensteller verwacht dat dit ook bij de jeugd het geval zal zijn.

Moge dit platenboekje over Noordwelle een bescheiden bijdrage zijn aan de toestanden uit de voorbij gevlogen jaren, die nimmer weerkeren, maar waaraan ongetwijfeld de herinnering blijft.

Ten slotte wil de samensteller u allen niet alleen veellees-, maar ook veel kijkgenot toewensen bij de rondgang door het oude Noordwelle uit grootvaders tijd.

1. Voordat we met onze rondgang door het oude Noordwelle uit grootvaders tijd gaan beginnen, willen we eerst eens de omgeving van dit knusse, Schouwse dorpje verkennen. Op het situatiekaartje, dat dateert van 1866, zien we, duidelijk ornlijnd, het grondgebied van de voormalige zelfstandige gemeente Noordwelle. Dit grondgebied, dat gelegen is in de polder Schouwen, grenst ten noorden aan het Brouwershavensche Gat, ten oosten aan het grondgebied van Ellemeet en Serooskerke, ten zuiden aan dat van Serooskerke en Haamstede en ten westen aan dat van Haamstede en Renesse. Het grondgebied van Noordwelle bestaat uit zeer vruchtbare zeeklei. De voormalige zelfstandige gemeente Noordwelle had een oppervlakte van 1009 bunders, terwijl het dorp met de omgeving 430 inwoners telde.

Het situatiekaartje van Noordwelle is a:fkomstig uit de "Gemeente Atlas van de Provincie Zeeland", een uitgave van Hugo Suringkar te Leeuwarden (1866). De samensteller was J. Kuyper. De polder Schouwen maakt tegenwoordig deel uit van het waterschap Schouwen-Duiveland, waarin alle polders verenigd ziin.

sr,., ?? t·_ Joiltnn'""!1' -"'"", '~d

A~ f .IIJ ??.??

RENt,

S N K

Schaal ,: :H. ,j(}O

"'-' MM'·.~_""

itgllve TiLn 11(0

Ul'ln~ar tc

2.

o dierbaar plekje grand, Waar eens mijn wieg op stand, Miin Vaderland.

Deze drie regels vormen een gedicht van een bekend schoollied, dat vroeger vaak gezongen werd. Niet aIleen de andere dorpen op Schouwen-Duiveland beschikken over een gemeentewapen, ook Noordwelle heeft er een (zie inzet).

De ornschrijving van dit gemeentewapen luid t als volgt: ,,31-7-1817. In zwart, een gesp van goud en een rond schildhoofd, beladen met 3 ruiten van zilver, naast elkaar geplaatst."

De gesp in de wapentekening heeft meer weg van een cirkel met een middellijn, Het is het blazoen van het geslacht Welle (Van Cats).

Op de gravure, die dateert van het jaar 1745, zien we het dorp Noordwelle. In het midden domineert de toren van de hervormde kerk. Rechts zien we een vluchtheuvel, die als toevluchtsoord diende bij eventuele hoge vloeden, die een overstroming konden veroorzaken. Juist voor deze vluchtberg is iemand met twee paarden aan het ploegen. Dit is wel het oudste plaatje dat in dit boekje voorkomt! De vluchtheuvel komt thans in dit gebied rond Noordwelle niet meer voor. De meeste van dit soort plaatjes zijn ondertekend met de initialen C.P.d., hetgeen betekent Cornelis Pronk, Dordrecht. Dergelijke plaatjes bestaan van een groot aantal plaatsen op Schouwen-Duiveland.

3. Dit plaatie toont ons de voorzijde van het grote huis dat even buiten het dorp Noordwelle staat en dat de naam "Zeelandia" draagt. Dit is een opname die omstreeks 1900 gemaakt werd. Op de stoep bij de voordeur poseert burgemeester M. Hoogenboom, die rond de eeuwwisseling burgemeester was van het to en nog zelfstandige Noordwelle. Op de voorgrond zien we een bloemmozaiek van de naam "Zeelandia". Ten gevolge van de inundatie van het eiland gingen de bomen helaas dood. Ook dit grote huis liep hierdoor water- en zoutschade op. Let op de ouderwetse blinden, waarmee men de ramen kon afsluiten. Een prachtig plaatje, dat de oude toestand levend houdt! In dit fraaie en voomame boerenhuis woont tegenwoordig de familie S. van Wee1e (Stoofweg 56).

4. Dit unieke plaatje toont ons een schoolfoto, die omstreeks het jaar 1906 genom en werd van de leerlingen van de openbare lagere school in Noordwelle. Er ontbreken helaas een aantal namen, dat door de samensteller niet achterhaald kon worden.

Op de bovenste rij poseren, van links naar rechts: Machiel Hollestelle, een onbekende, Huib Hollestelle, een onbekende, Ida Boot, Matje Boot, Johanna de Jonge en nog een onbekende.

Op de tweede rij kiiken ons van links naar rechts aan: een onbekende, Hubrina van den Berge, Louwtie van den Hoek, twee onbekenden, Sjaan Hollestelle, een onbekende, Tan Thijsse en Leentje Bos.

De derde rij wordt (van links naar rechts) gevormd door de volgende leerlingen: Leen de Jonge, een onbekende, Isaak Boot, Kees Geluk en Hanny Hollestelle.

Vooraan zitten, eveneens van links naar rechts: Johan van der Maas, Wim Boot, Andries Boot, Klaas van der Maas en een onbekende.

5. Dit p1aatje toont ons de wipkorenmo1en van Noordwelle, die in de volksmond ook weI kokermo1en genoemd werd. Deze mo1en werd omstreeks 1725 gebouwd in opdracht van de ambachtsheer van Welland (Noord- en Zuidwelle), die in 1753 en 1780 a1s eigenaar beschreven werd. In 1817 kwam Iman de Bruine, geboren te Brouwershaven, met zijn vrouw Marina Visser in het moolhuis wonen, dat we hier rechts van de mo1en aantreffen. Op 1 september werd De Bruine opgevolgd door Frans van Vessem, afkomstig uit het Zuidbeve1andse 's Heer-Arendskerke. Daama waren Willem van Vessem en Machie1 Steur (in 1841 geboren te Renesse) mo1enaar. Na het overlijden van Machie1 Steur in 1892, zette zijn vrouw, Lena Speelman, met behu1p van inwonende knechten en haar beide zoons, Jacob Willem en Jan, het bedriif voort. Sedert 1911 stond in een vriistaand schuurtje een zuiggasmotor, die tijdens windstil weer de twee koppe1s stevig kon aandrijven,

Deze 1aatste mo1en van dit type was erg in verval geraakt, zodat de scheef gezakte mo1en in 1924 werd ges1oopt. Ret huis met de bijgebouwen verdwenen in 1953 ten gevolge van de watersnoodramp op 1 februari van dat jaar.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek