Oosterbeek in oude ansichten deel 1

Oosterbeek in oude ansichten deel 1

Auteur
:   H.C.J. Erkens
Gemeente
:   Renkum
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2240-5
Pagina's
:   88
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oosterbeek in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

19. De stoomtram bij zijn Oosterbeekse eindhalte: "Schoonoord-Vrcewijk". In de villa "Vreewijk" woonde rond 1910 dr. C.A. Reuvens, later werd er een hotel-pension van gemaakt. Bij "Schoonoord" (Arnhemwaarts) stond het huis van dr. Busch Adriani. De loeomotieven van de stoomtram drocgen de namen van de plaatsen aan de route Arnhem-Zeist. Ze vertrokken van hotel "De Zon" in Arnhem en kwajongens plaehten de slang aehter uit de locomoticf te trekken, waardoor het gevaarte stil stond. Bij gladheid en bladvalliep de conducteur zandstrooicnd voorop.

20. De Stationsweg, nog zonder trottoirs en niet geasfalteerd, is rond de eeuwwisseling de woonstraat geweest voor een hele reeks notabelen. Dat geldt vooral voor de westzijde, met op de hoek "Quatre Bras" (viers prong met de Utrechtseweg en de Pietersbergseweg), bewoond door mevrouw Post. Daarnaast (de villa is verwoest) woonde de familie Wttewaal van Stoetwegen, daarnaast de familie J.e. van Bemmelen (thans hotel "Strijland") en de familie mr. Van Oosten Slingeland. Verderop, riehting station Oosterbeek-Hoog, huisde de stalhouder-landbouwer Jan de Geest, eveneens een "begrip" voor oud-Oosterbeek.

21. Nog een kijkje op de Stationsweg-hoek Utrechtseweg. Ertegenover, op het kruispunt UtrechtsewegPietersbergseweg stond de villa "Oosterpark", thans eigendom van de Hervormde Gemeente. Ze maakt deel uit van het Corneliapark, genoemd naar mejuffrouw Cornelia Schade, de grote weldoenster van de rooms-katholieke parochie. In dit park, grenzend aan de Paasberg, werden in 1845 twee villa's, "Oosterpark" en "Westerpark", gebouwd. Eigenaar was de Amsterdamse koopman en bankier Ch.P. van Eeghen, die "Oosterpark" na een verbouwing in 1884 verkocht aan de Amsterdamse koopman eM.F. Schade, die al eerder "Westerpark" had verworven. Laatstgenoemde villa is gesloopt om plaats te maken voor de hervormde Goede Herderkerk. Het Corneliapark, door de gemeente Renkum in 1941 aangekocht, is verder voor woningbouw verkaveld.

22. Boven: "Hartenstein" aan de Utrechtseweg, tegenwoordig hotel-cafe-restaurant en inrniddels middelpunt van een gemeentelijk park, heeft als herenhuis op een landgoed het aanzien gekregen nadat mr. J. v.d, Sluys, advocaat aan het Hof van Gelderland te Arnhem, het in 1779 in eigendom had verworven. Wat dichter op de weg stond toen een herberg of logement, "Het Rode Hert" genaamd, dat is afgebroken. Het nieuwe huis werd "Hartenstein" genoemd. In 1861 werd de Amsterdamse makelaar Th, Sanders eigenaar van het herenhuis en de boerenwoningen op het landgoed. De Arnhemse houthandelaar G.J. Verburgt kocht het geheel rand 1880, breidde het domein nogal uit en moderniseerde het huis, In 1942 is het door de gemeente aangekocht, tot hotel getransformeerd (een van de pachters was de heer Kolfschoten) en in de septemberdagen van 1944 diende het de Engelse generaal R.E. Urquhart, commandant van de eerste Airbornedivisie, als roemrucht hoofdkwartier.

Onder: het sportpark "Hartenstein", inmiddels geheel gerenoveerd, en de daarmee nauw verbonden "Oosterbeekse IJ svereniging", die in het grijze verleden haar banen in de polder "De Laak" had, neemt in ons dorp zo'n centrale plaats in dat we gaarne deze, feitelijk "te jonge", foto uit 1935 publiceren, to en de eerste spade voor de aanleg ervan in de grand werd gestoken. We zien, van links naar reehts: H.J. Loeht, voorzitter O.H.V.; mejuffrouw Molhuysen, drie spittende jongens: Eef Vellinga, Jan Loeht en Jan Karssen, zoons van de dagelijkse be stu ursIe den, verder de heren C. Leonards, J. Kleijnenberg, B.L. van Gaasbeek en C.H. Karssen, gemeentearehiteet. Aehter hem staan twee onbekende dames en F.W. Wanrooy.

23. Boven: het landgoed "De Hemelse Berg" (eerder Hemelsberg) met het kasteel, dat in zijn uiteindelijke verschijningsvorm ook al in 1944 werd verwoest, wordt reeds in 1728 gereleveerd. Het heeft verschillende eigenaren gekend, onder anderen de bekende schrijver Jan Kneppelhout (pseudoniem Klikspaan) die het oude huis in 1858 liet slopen en het nieuwe ervoor in de plaats stelde. Kneppelhout was het die Oosterbeek in 1883 de nog altijd bestaande Concertzaal schonk. Mevrouw U.M. Kneppelhout-Bruam, zijn weduwe, bewoonde het kasteel nog tot 1919. De gemeente Renkum kocht het landgoed to en aan voor f 250.000,- en gaf het met de zuidelijk gelegen gronden voor vijfenzeventig jaar in erfpacht aan jonkheer J. Beelaerts van Blokland. De stichting Zendingsdiaconessenarbeid te Amsterdam heeft ter plaatse, na de oorlog, een verpleegtehuis gesticht. "De Hemelse Berg", met zijn vijvers en prachtige bospartijen, is Oosterbeeks meest geliefde wandelpark.

Onder: "De Hemelse Berg" dankt een goed deel van haar charme aan de Eendjesvijver en de Zwanen- of Nieuwe vijver. De inspanningen die mr. Jan Kneppelhout zich getroostte om het landgoed te verfraaien kunnen niet genoeg worden gewaardeerd. Hij liet de Amsterdamse tuinarchitect Copijn in de jaren na 1860 de vrije hand en die verbeterde nog het werk dat zijn voorgangers, Zocher en Sprenger, onder Robide van der Aa, reeds tot stand hadden gebracht. Copijn legde zelf de beek om, die vroeger in de zogenaamde Els uit meerdere sprengen ontsproot. Bij de Eendjesvijvcr, omgeven door glooiende hellingen, kenden onze voorouders reeds "de Hel", een door fraai geboomte omzoomd soort "canyon", waarbij in de strenge winters, als die van 1929, complete bobsleewedstrijden werden gehouden. Het Kneppelhout-monument, een geschenk van een dankbare dorpsgemeenschap, op het hoogste punt van "De Hemelse Berg" dateert van 1895.

24. "De Sonnenbergh" was van oorsprong cen leengoed van de Doorwerth. Het landgoed heeft vele hectaren ornvat, waaronder "De Bilderberg" en het sprengengebied tot aan de Wolfhezerbeek. In 1881 werd het aangekocht door l. R.Wellenberg uit Oisterwijk, die er een prachtig park en plantsoen van maakte. In 1883 werd het huis gebouwd, Na zijn dood stelde zijn zoon het landgoed als parkbos voor de gemeente open. Een nieuwe eigenaar, l.U.P.P. Deden, sloot het in 1911. Latere cigenaren waren mr. H.H.C. Castcndijk (van "Ommershof") en Th.E.l. baron van der Feltz. De gemeente kocht het uiteindelijk van de N.V. Bataafse Grondbezit Mij. te Rotterdam, waarna het kasteelachtige huis werd gesloopt en het landgoed voor woningbouw werd verkaveld.

25. Boven: op 21 oktober 1899 publiceerde de "Oosterbeeksche Courant" het bericht dat aan de zuidzijde van "den Utrechtschen Straatweg", even ten westen van "De Koude Herberg", een eigen Oosterbeeks gemeentelijk ziekenhuis zou worden gebouwd. De bouw was voor f 10.200,- opgedragen aan het aannemersbedrijf Gebroeders Frederiks. De gemeenteraad had tot de bouw besloten op 10 maart 1898. Het nieuwe gebouw diende ter vervanging van "de Ziekenverpleging" aan de 2e Molenberg. Dit ziekenhuis werd in 1909 opgeheven en voor f 7.000,- verkocht aan het hoofdbestuur van de J.P. Heyestichting, die het jarenlang in gebruik had tot het slooprijp was. Aan het ziekenhuis zijn onafseheidelijk de narnen verbonden van onder anderen burgemeester Van Toulon v.d. Koog, mevrouw Van Toulon v.d. Koog-Tydcman, mevrouw G.B. Cort van der Linden, mr. baron Van Heemstra, mr. en mevrouw Van Oosten Slingeland en van de huisartsen I. Brevee, Busch Adriani, Groeneboom, Merkens Doornik en Veenenbos.

Onder: op, aan en nabij de Benedendorpsweg hceft zich in (over)grootvaders tijd heel wat van het dorpsleven afgespeeld. Vooral ook in cafe "De Par", het oorspronkelijkc postkoetsstation op de route Arnhem-Wageningen welke destijds door het benedendorp leidde. "De Par", later omgedoopt in "De Verguide Ploeg", (Grootenhaar) ziet men hier als het ware in de as van de weg liggen. Boven op het talud de gebruikelijke bonenheggen. Tussen 1851 en 1866 vergaderde de gemeenteraad om bcurten in "De Verguldc Ploeg" en in de herberg "De Bok" te Renkurn,

Tr:lll"l'':llia. _ Oo-terbeek.

t'itgue !o'irm& li. RO:tuJ:C.

26. De villa "Transvalia" aan de Benedendorpsweg werd in 1852, voor zijn moeder, gebouwd door mr. Jan Kneppelhout, de toenmalige eigenaar van "De Hemelse Berg". Ter plaatse werd eerder de herb erg "De Witte Poort" gecxploiteerd. Jarenlang is "Transvalia", waarvan de naam oorspronkelijk "Rijnzicht" was, nog bewoond geweest door de welbekende adellijke familie Beelaerts van Blokland.

27. Ons rijk met natuurschoon gezegende dorp heeft altijd veel toeristen en vakantiegangers getrokken. Daardoor kregen hotels en pensions het aanzien, zoals hotel "De Doornenkarnp" aan de Benedendorpsweg, waarvan de eigenaar, de heer Noordraven, adverteerde met: "groote tuin met speelplaats, terras en overtuin, omnibus op de stoomtram, stalling voor equipages en gelegenheid tot baden". "De Doomenkamp" werd in 1912 door mr. J. Kneppelhout gebouwd, in plaats van de uitspanning "De Witte Poort", op welk terrein toen de villa "Transvalia" werd gebouwd. Eerste exploitant was de heer D. Klaassen, timmerman en aannerner, gehuwd met Mina van MuiswinkeL Later woonde de hccr Klaassen in het huis achter de oude kerk; hij had zijn werkplaats tegen de keermuur van de kerk. Een 1atere exploitant was de heer De Greef, nog later - rond 1920 ~ R.J. Logt, die de gemeente een muziekkoepel schonk en die later in hotel "Vreewijk" zijn bedrijf uitoefende. Tegenover "De Doomenkarnp" beyond zich de bakkerij van De Graaf en daarnaast verkocht Griet Bakhuizen, buiten, verfrissingen aan zondagse wandelaars.

28. De villa "Rozenhage" aan de Benedendorpsweg kan toch wei worden gezien als het prototype van de woningen die in de jaren twintig door gegoede families werden bewoond. De dienstbode, keurig uitgedost, duidt ook op een behoorlijke mate van welstand, in casu bij het gezin van de rust end arts Van dcr Lans, die ook ouderling was in de Hervormde Gemeente. Het pand hecft nog dienst gedaan als "school" van de Oosterbeekse (bijzonder-neutrale) Schoolvereniging, die later aan de Kneppelhoutwcg een echte school bouwde, doch die in de septemberdagen van 1944 in vlammen opging.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek