Oosterbeek in oude ansichten deel 2

Oosterbeek in oude ansichten deel 2

Auteur
:   H.C.J. Erkens
Gemeente
:   Renkum
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2248-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oosterbeek in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

49. De landbouw is in ons dorp eeuwenlang een belangrijke bestaansbron geweest. Tot op zekere hoogte is dat onder meer nog het geval "over 't spoor", het gebied ten noorden van de spoorbaan ArnhemUtrecht, "Mariendaal". Volgens Demoed was er in 1725 reeds sprake van "de Loopbergh" of "Loobergh", daar waar de heide tot cultuurgrond ontgonnen werd. Landbouwers en/of landarbeiders waren er de families Hent Verholt, Jan Aalbers, Hendrik van der Scheur, Beernd Wolven en Kemmes.

Foto boven: vader Verholt met zijn oudste zoon. Onder een van de boerenbedoeninkjes,namelijk dat van Aalbers. De boeren van "over 't spoor" bewerkten, onder meer, het land langs de Graaf van Limburg Stirumweg, dat ze met "Siberie" aanduidden, Hun weiland hadden ze in de Rosandepolder.

50. Bekende figuren in het Oosterbeek van voor de Tweede Wereldoorlog waren onder anderen Steven Berendsen en zijn vrouw Kaatje. Zij had de bijnaam "Lachlillijk", maar was desondanks goedig en mild in haar oordeel. Zij woonden "over 't spoor", in de buurtschap Loopbergen, in een boerderijtje, met als pachtheer mr. Lcopuijt van "De Dennenkamp". Steven en Kaatje bewerkten als keuterboeren het heetveld (ontgonnen heide). Ook de familie Rombout was daar woonachtig.

51. In 1908 kocht de Hilversumse industrieel G. van Mesdag het domein "Waldfrieden", zoals ook het geheel werd aangeduid, en gaf het de naam van zijn dochter Johanna. Hij bouwde er de destijds modernste Nederlandse modelboerderij, Iiet de heide ontginnen, gaf 't aanzien aan een rentmeesterswoning, een zuivelfabriekje, een watertoren, stallen, silo's en dergelijke. In 1913 kwam het complex met een imposante melkveestapel op de zandgrond (! ) gereed. Vanaf 1923 bewerkten particuliere pachters het bedrijf, De familie De Weijert maakte van het jagershuis "Waldfrieden" een pensionbedrijf. Boeren waren: H. Hoogendam (foto boerderij), M. van Maanen, de gebroeders Aalbers; tuinder G.J. van de Craats en rentmeester C. Klaver. In 1943 werden de randgebieden aan de wegenbouwonderneming H. Zanen in Den Haag verkocht. De Engelse congregatie van missionarissen van Mill Hill, die er zich na de oorlog metterwoon vestigde met een broederhuis, twee kapellen, een boerenbedrijf en een kloosterbejaardenoord, kocht honderd dertig hectaren in 1943. In de septemberdagen van 1944 hebben zich hier zeer zware oorlogshandelingen, met veel schade aan bos en gebouwen, afgespeeld.

52. Het landgoed "Johannahoeve" (tegenwoordig ingesloten door de spoorlijn Arnhern-Utrecht, de Dreijenseweg, de grens met de gemeente Arnhem en het dorp Wolfheze) maakte tot de jaren omstreeks 1839-1843, to en het in verband met de spoorwegaanleg werd doorsneden, deel uit van het grote domein Dreijen. Burgemeester Jan van Embden kocht het - ten no orden van de spoorlijn dus - aan in 1860. Hij liet er in 1884 een boerderij en het jagershuis "Waldfrieden" bouwen (foto). Hellingmans bouwbedrijf uit Amsterdam verwierf het in 1906. De bedoeling van de heer Hellingman was te komen tot de bouw van een tuinstad op het fundament van hygienische, esthetische en ethische overwegingen. In de laagte "De Slenk" bij Wolfheze voorzag hij een elektrische centrale en verder waterleiding. Voor de tramaanleg, dwars over de heide naar station Wolfheze, was al veel zand verzet, toen zijn plotselinge dood een einde maakte aan zijn levensen arbeidsgemeenschapsplannen.

53. Hotel "De Bilderberg", in 1918 als villa gebouwd door de Arnsterdamse bankier mr. dr. J.P. van Tienhoven, is sindsdien aanmerkelijk uitgebreid en verbouwd. De gemeente kocht het gelijknamige landgoed met de villa in 1925 en verkocht laatstgenoemd pand in 1925 door aan de N.V. Hotelmaatschappij "De Tafelberg", die het vanaf 1926 als hotel, onder directie van de familie Ogterop, exploiteerde en wereldfaam bezorgde. In de oorlog werd het door de Duitse Wehrmacht gevorderd. Nadien maakten geallieerden er gebruik van en benutte de gemeente het als raadhuis en distributiekantoor. Het hotel gaf zijn naam aan de "Bilderbergconferenties", onder voorzitterschap van prins Bernhard gehouden. Groots verbouwd en modern geoutilleerd wordt het nu geexploiteerd door de Bilderberggroep, een internationale hotelketen,

54. De Van Toulon van der Koogweg is in de loop der jaren ook danig van aanzien veranderd. De westzijde is op deze foto gedeeltelijk te zien, met de villa "Bij Dorp" (waar onze beide oudste kinderen geboren werden) en het pension van de heer en mevrouw Hulstijn. (Hij verkocht tevens Koningsgist aan de bakkers.) Daarnaast de toenmalige gereformeerde kerk en de bakkerij van Heuterman. Aan de overzijde, naast een toegang tot de grote achtertuin van pension .Dalzicht" (Heinsius), de kruidenierszaak van Klaas van der Geer, met daarnaast de rijwielhandel van Walvius, Aansluitend daaraan het bouwland van boer Evers, waarvan een klein gedeelte tevens door bakker Heuterman als een soort volkstuin benut werd. De oude gereformeerde kerk - aldus de heer Van Dolderen - met haar trapgevel werd in 1890 gebouwd op de grond van koperslager Vlaanderen. Na nieuwbouw in 1925, aan de overzijde van de weg, deed het oude gebouw nog dienst voor het verhuis- en transportbedrijf van P. Dobber. Oude en nieuwe kerk werden het laatste oorlogsjaar door een Duitse V-I verwoest.

55. En dit is dan de bakkerij van E. Heuterman aan de Van Toulon van der Koogweg, ongeveer daar waar nu de gereformeerde kerk staat. De grote schuurdeuren rechts geven toegang tot de steenhouwerij van Van Heck, waar grafzerken en dergelijke bewerkt werden. Naast de bakkerij liep een weggetje naar beneden, de Vredeberg, waarin bekende winkels, zoals die van de weduwe H. van der Kraats (koloniale waren, comestibles en aanverwante artikelen), van Aarts, de slager, en van Matser, de meubelmaker.

Amerusberg

56. De boerderij "Amerusberg", ten zuiden van de Emmastraat, werd in de tijd, waarin de landbouw ook in ons dorp een belangrijke bestaansbron was, bewoond door boer W. Hooijer, die als nevenbedrijf een gruus(kolen)handel dreef. Tegenover het bedrijf woonden onder anderen burgemeester Jan v.d. Molen Tzn. (1919-1934), tevens lid van de Tweede Kamer voor de Anti-Revolutionaire Partij, in huize "Heuveloord" en Heintje Evers, een geitenhoudster. De schilderes Maria Vos, in 1854 uit Amsterdam gekomen, woonde omstreeks 1869 nog met haar vriendin en zuster in de kunst, Adriana Johanna Haanen, op de "Amerusberg".

57. Korenmolens ken de Oosterbeek vroeger op de Gielenbeek in het Benedendorp (watermolen, gesloopt in 1863). Verder windmolens op de eerste Molenberg - "De Nieuwe Hes" - op het hoogste punt van de Van Toulon van der Koogweg (gesloopt rond 1907) en die op de tweede Molenberg. Laatstgenoemde (foto) werd in 1858 gebouwd en geleidelijk aan onttakeld, na eerst nog enige tijd met machinekracht te zijn aangedreven. Bekende mulders waren Jan Gerritsen, G.J. Hulstijn en J.N. van Lingen op de eerste Molenberg, alsmede Aalbers, A. van Gille, L. Mulder en J. Kreeftenberg aan de Molenweg.

Vatertoren te Oosterbeek.

58. Na langdurig beraad verleende de gemeenteraad in 1906 aan de heer R.A.J. van Delden uit Den Haag vergunning tot het exploiteren van een waterleidingbedrijf. In 1908 werd de cone essie overgedaan aan de heer M. Sanders. Op zijn grond, ten zuiden van de Benedendorpsweg, liet hij een pompstation bouwen en tussen de Beukenlaan en de Molenweg, eveneens op eigen terrein, een watertoren (foto), die in 1944 volgens de heer Tiemens - door de Duitsers werd opgeblazen. Met de komst van de waterleiding verdwenen de gemeenschappelijke dorpspompen en de putten. Sinds 1 april 1956 exploiteert de gemeente zelf het waterbedrijf, samen met de gasvoorziening.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek