Ophemert en Zennewijnen in oude ansichten deel 2

Ophemert en Zennewijnen in oude ansichten deel 2

Auteur
:   R.J. van Ooijen
Gemeente
:   Neerijnen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2456-0
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ophemert en Zennewijnen in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  10  |  >  |  >>

QPHElIIERT. Protest. kerk.

Lit!!:. Gebrs. Campagne. - Tiel.

26. U ziet hier nogmaals de oude school rond 1930 met de spits van de St.-Maartenskerk en een stukje van de vooroorlogse burgemeesterswoning "Laanzicht". Ophemert heeft al eeuwen een eigen school, waarschijn1ijk al voordat de reformatie hier rond 1611 doordrong. Immers, in 1619 werd er door dominee Marcus Notheus al gesproken en geklaagd dat de schoolmeester in Ophemert niet zo erg zijn best deed.

Van het reilen en zeilen van de schoolmeesters en het schoolhuis is heel wat te vertellen. De ons als eerst bekende schoolmeester is Gijsbert Janse de Ridder, die hier van 1640 tot 1675 de jeugd onderwees, Hij werd opgevolgd door "mester" Christoffel Winderlingh, die het zelfs tot vervangend schout bracht. Een dochter van Winderlingh, Lucia, trouwt met Rembout Jans van Riemsdijk. Rembout volgt hem in 1696 op als schoolmeester. Zoals bij alle schoolmeesters in die eeuwen, waren er nog verschillende baantjes nodig om in leven te blijven. Rembout verdiende als schoolmeester f 150,- per jaar en daarnaast nog zo'n f 75,- uit andere werkzaamheden, zoals het klok luiden als er iemand stierf, het smeren van de klok en de kerk "lceren", ofwel schoonmaken. Hij had ook een moestuin en hiermee wist hij ook nog wat extra's te verdienen, want er staat aangetekend dat hij op het Hagelkruis ging griffelen (enten).

In 1721 overlijdt Rembout en op 9 november 1721 benoemt de heer van Ophemert Hendrikus Laverge tot schooldienaar. In 1749 vertrekt de blijkbaar niet zo'n brave Hendrik. Dan komt Comelis Valkis, die al vanaf 1736 schoolmeester in Wadenoyen was. Ook hier zal de heer van Ophemert, Zennewijnen en toentertijd ook Wadenoyen, zijn zegje hebben gedaan. Zeker bij de opvolger van Comelis Valkis, een kleinzoon van hem, ook alweer een Comelis Valkis Gzn. is dat duidelijk, gezien de akte van aanstelling die we bij foto 62 hebben geplaatst. Herhaaldelijk vinden we in het kerkeboek aantekeningen over herstel en verbouw van het schoolhuis. (Het onderwijs stond hier v66r 1800 geheel onder beheer van de kerk).) Zo werden er in 1722 vierduizend "grauwe moppen" en drieduizend rode stenen aangevoerd. Lamert de J ongh levert .Jatte en garden". Telkenmale komt ook de rietdekker.

27. In de Goossen Janssenstraat hebben wij een paar pagina's terug gezien dat er ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum van koningin Wilhelmina in 1938 een ereboog was opgericht. Ook was er toen een optocht in Ophemert. Er werd een zogenaamde vlaggenparade gehouden. Deze parade trok veel publiek, zoals wij op de foto zien. Het publiek staat hier bij het "schoolhuis", nu Molenstraat 16. Op de foto staan onder anderen naar de optocht te kijken: Driek Worbts, mevrouw Van Lent-van Kuilenburg, Janneke van Lent, Alie van Tussenbroek, mevrouw De Jongh-van Laviere, Grietje de Jongh, Jannie de Jongh en mevrouw Van Uitert.

28. Hier een fraaie foto uit het midden van het dorp. Links op de foto een stukje van het kerkhof bij de kerk, daamaast het huis van bakker Van Hemmen, nu bewoond door de familie Lemmen. In de bakkerij is nu kapsalon Elisabeth van mevrouw Van Koeverden gevestigd. De prachtige lindebomen die langs de Molenstraat staan, zijn in de jaren vijftig gerooid en helaas zijn er geen nieuwe voor in de plaats gekomen.

De mensen op de voorgrond zijn, van links naar rechts: Lena de Jong, Jo van Hemmen en Alie van Tussenbroek. De hond heette Nora.

De boom rechts, waar een rijwiel tegenaan staat, is de Koninginneboom. Deze boom is geplant tijdens het bezoek van koningin Sophie aan Ophemert in 1873. De boom is later bij de geboorte van koningin Wilhelmina omgedoopt tot Wilhelminaboom. In de jaren vlak na de Tweede Wereldoorlog is de boom wegens ziekte gerooid en heeft men de huidige Wilhelminaboom geplant.

De oude kerkhofmuur heeft in 1672 (het Rampjaar, waarin we overhoop lagen met Engelsen, Fransen en Duitsers die dank zij de Hollandse Waterlinie Holland en Zeeland niet bezet hielden) nog tot fort gediend voor veertien dappere Hollandse soldaten, die op strooptocht waren in het toen door het Franse leger bezette gebied. De Franse commandant van Tiel zond 500 man uit om deze 14 indringers gevangen te nemen en zoals het in het boek van Rink uit 1830 staat: Waarop de Hollanders de wijk op het bemuurde kerkhof te Op-Hemert namen, en aldaar tweemalen de Franschen afgeslagen hebbende, eigenlijk, na zicb wei drie uren verdedigd te hebben, gevangen genom en werden. De Franschen hadden 80 man dooden terwiil er 60 van hen gekwetst waren.

De muur zal wel geleden hebben en dat toentertijd deze muur rond de kerk goed werd onderhouden, blijkt uit een aantekening in het kerkeboek van 30 juli 1681: Aan kalck en steen betaelt voor eenige gaeten in de kerckmuur meede toe gemaeckt wierde, door Mester Hendrik de Metselaar twee guide en den stuivers Meester Hendrik kreeg daarbij voor acht stuivers bier, dat was toen steeds de gewoonte als er werd gewerkt.

Nog een mededeling uit de gemeenteraadsvergadering van 22 maart 1927, die om 4 uur in de namiddag begon:

Arrestantenlokaal: De heer Udo zal bij het kerkbestuur van de NH. Gemeente informeren of het genegen is het baarhuisje achter de kerk aan de gemeente te verhuren en zoo ia, dit in te rich ten als arrestantenlokaal, daar het oude niet meer aan de wettelijke voorschriften voldoet.

Het blijkt dat voorheen het cachot onder de toren was. Het baarhuisje is niet verhuurd, maar helaas later gesloopt ...

29. We staan in de Weverstraat voor de prachtige boerderij De Franciscahof, die in 1909 is gebouwd door de heer van Ophemert. Voor deze boerderij poseerden links de rentmeester Dirk van Aalst en rechts de opzichter Dirk van Tussenbroek. De bouw van deze boerderij kwam tot stand doordat het stuk grond waarop de schuur stond groter werd, door ruiling met de familie Hannes van Beest (die daarna verder in de Weverstraat kwam te wonen, waar nu de families Kusters, Van Beest en Van Lith huizen).

De Franciscahof werd door Dirk van Tussenbroek, die opzichter van de heerlijkheid was, bewoond: tot 1923 bleef dit opzichterswoning. Hiema werd het een landbouwbedrijf. W. van der Linden was in 1923 de eerste pachter. Zijn zoon heeft tot in de jaren zestig hier nog geboerd, tot hij vertrok naar het nieuw ontgonnen land, de Noordoostpolder. Intussen was de opzichter verhuisd naar Molenstraat 21, nu bewoond door de famille Van Maren. Voor de bouw van deze woning moest de muziektent van Ophemert wel wijken en worden verplaatst naar de andere hoek aan de Dreef, Weverstraat. In de beginjaren vijftig moest de tent weer wijken voor de bouw van het nieuwe gemeentehuis. Er geldt wel driemaal is scheepsrecht, maar deze derde tent, oftewel schelp, kan niet tippen aan de sfeer van de vorige. We keren weer terug naar Franciscahof: achter in de jaren zeventig verkocht de heerlijkheid de complete Franciscahof aan de familie Scherphof, die het thans bewoont.

30. Voor de boerderij De Franciseahof zien we het personeel van de heerlijkheid poseren voor de fotograaf.

Van links naar reehts, staande: opziehter Dirk van Tussenbroek, Catrinus de Bie, Hendrik Ton, Marinus de Bie, Gaart van Gelder, Hendrik van Lent, Bart van Lent, Evert van Zwamburg, Evert van Lent en rentmeester Dirk van Aalst.

Zittend: Gert de Bie, Huibert de Bie, Jan Rooth, Hannes de Jong, Hannes Visser en Mijnes de Bie.

Aan de kleding en de uitdrukking op sommige geziehten kunnen we zien dat de arbeiders het in die tijd niet gemakkelijk hadden. De werktijden waren wel wat langer dan tegenwoordig en een vrije zaterdag was er niet bij. Blijkbaar was er ook geen AOW of iets in die trant, gezien de 1eeftijd van een aanta1 mensen. De heerlijkheid is eeuwenlang de grootste werkgever in Ophemert geweest. Je had werk en je was verzekerd van brood op de plank. De foto dateert van omstreeks 1913.

<<  |  <  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  10  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek