Opperdoes in oude ansichten

Opperdoes in oude ansichten

Auteur
:   J. Putting
Gemeente
:   Noorder-Koggenland
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6193-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Opperdoes in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

11 De vierde in het dorp gestichte kerk

De kerk is gesticht onder de naam "Oud Gereformeerde Gemeente onder het kruis". Op een steen boven de deur staat: "Ebenhaezer Rehoboth". De kerk is gebouwd in 1929 in de achtertuinen van [aap Zwaan Klzn. en Jan Smit Hzn. De eerste was de vader van de stichter en voorganger van de gemeente, Cees Zwaan Ibzn, Deze woonde als vrijgezel samen met zijn vader. Hij stierf op 7 juli 1938, oud 51 jaar. Hun waning stond rechts van de kerkdeur en is rand 1985 gesloopt. Aan de linkerkant stond de vri] grate woning met bedrijfsruimte waarin het gezin van Jan Smit en Aaltje de Leeuw woonde, het is gesloopt rand 1975. De kerk was dus vanaf de weg bereikbaar door een vri] smalle steeg, vier tegels breed. De Doopsgezinde Kerken werden vroeger ook zo gebouwd, als schuilkerken. Maar hier was het omdat achter de woningen gratis bouwgrand beschikbaar was. Voor de bouw van het kerkje werden reeds vanaf 1920 godsdienstoefeningen gehouden in de woning van de voorganger en zijn vader. Wanneer er eens een predikant voorging werd de dienst gehouden in het vrij mime, dwars-woongedeelte aan het achtereinde van de koegang in de boerderij schuin tegenover het huis van de voorganger, waarin Jan de Leeuwen Neeltje Zwaan woonden, dat waren de vader en moeder van Aaltje de Leeuw, de vrouw van Jan Smit Hzn. Door toetreding van verschillende families, waardoor de kring grater werd, moest er raad worden geschaft. En zo kreeg ons dorp zijn vierde kerkgebouw. Op 25 maart 1946 ging men op in het verband van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland en Noord-Amerika. Hierdoor kon men vaker een predikant aantrekken. Een eigen predikant heeft de gemeente nooit gehad. Als historische bijzonderheid kan vermeld worden dat enkele gezinnen hun kinderen niet naar de school met de bijbel stuurden, maar naar de openbare school op de Gouw. Waaronder bijvoorbeeld Klaas Zwaan

(de Barbier) die als organist van de Nederlandse Hervormde Gemeente

met zijn gezin overging, met uitzondering van zoon Klaas, die zijn vader opvolgde als organist. Vanaf 192 9 dus vier kerken in Opperdoes. In driekwart eeuw een enorme ommezwaai. Wij standen rand 1800 als "Turken" bekend, een zedeloos, losbandig, vechtlustig volkje, De godsdienst liet onze voorauders vrijwel onverschillig, evenals in de ons omringende dorpen. Volgens geschiedschrijvers zou het mogelijk zijn, dat de bekering van Jan Mazereeuw, de profeet van Opperdoes, rond 1822, de hem heeft gelegd voor de latere ontwikkeling. Toch schijnt het dat hij in het dorp nooit meer dan ongeveer vijftig aanhangers had, waarvan de moeder van Simon Zwier Wzn, als laatste overleden is.

12 Feestin 1927

Opperdoes wordt in de omringende dorpen wel .Jiet Oranje Dorp" genoemd en dan met een bepaalde ondertoon. Er worden sinds mensenheugenis op het dorpsplein de Gouw door de gehele gemeenschap, bij jubilea of de verjaardag van de Koningin, grote of klein ere feesten gevierd. Vooral de grotere feesten, waarbij bijna het gehele dorp wordt versierd, trekken drommen bezoekers. Tot 1945 was er een Oranjecomite en hierna een Oranjeveren:iging waarvan, voor de komst van veel mensen van bu:iten, bijna iedereen lid was. Er mogen hierbij enkele namen genoemd worden van mensen die bergen werk hebben verzet zonder de overigen tekort te willen doen. Henk de Vries, een oud polit:ieman en de schoonvader van Willem Vi]n, de bakker, was de eerste die wat lijn bracht in de organisatie. Hij trad op als voorzitter met om zich heen mensen die elk jaar spontaan de handen uit de mouwen staken, zoals Klaas Zwier van Iantje Kee, Spithost, Dirk Wijdenes Ibzn., Minne Putting en wat later ook nog Cor de Graaff Lzn., Jacob Trompetter [zn., Jacob Mantel, Willem Vijn Azn., Jan Oppenhuis en vanaf 1937 de benjamin, secretaris Jan Putting Mzn. De Vries werd opgevolgd door Klaas Zwier (van Wijp) en die gaf de voorzittershamer weer door aan zijn zoon Klaas Zwier Klzn. In dit rijtje mogenniet vergeten worden de hoofdonderwijzers; meester Althuizius en meester Veenis, vooral deze laatste was de motor achter de kinderspelletjes. Op de onverharde Gouw werd bij zo een feest een bepaald gedeelte afgezet door middel van dennen, ongeschilde hekpaaltjes en achterdelen. Rechts op de foto zijn hiervan net nog een paaltje en een stuk]e plank te zien. Tot 1883 verzorgde de dorpstimmerman Gijs Precht deze afpaling, later zijn opvolger Jan Putting Czn. Deze kreeg van de onderwijzers als vergoeding voor de in de harde "Gouw" kapotgeslagen paaltjes, het gebruik van

de planken en als loon de somma van een rijksdaalder. Geen vetpot, maar daar werd niet over gezeurd, als het feest voor jong en oud maar

slaagde. Er werden voor de schoolkinderen en's avonds voor de ouderen allerlei spelletjes bedacht Op de foto ziet u een race met drie zuurkoolvaatjes op een houten modderkruiwagen, dit was een zenuwenwerk, maar toch had vader Minne Putting (op de voorgrond) bedacht dar een lat (zie foto) dwars over de baan het nog wat mooier zou maken. Achter de kruiwagens, links Jan Putting, rechts Piet Pouw Pzn. Het is de laatste beslissende rit; links en rechts van Jan kijken meester Althuizius en voorzitter De Vries toe of alles goed gaat. MeesterVeenis, met strohoed met rand, en vader Minne kijken of de baan ruim is en er gestart kan worden. Piet was te zenuwachtig en Jan sleepte de eerste prijs binnen, een leren porternonnaie, waar hij helemaal niet blij mee was, hij was bijna elf en er stonden ook mooie speeldingen op de pri]zemafel in het achterste lokaal. Maar meester Althuizius verzekerde moeder dat het een mooie, eigenlijk te dure prijs was. Later, toen Jan zakgeld kreeg en wat verdiende bij opa heeft hij de portemonnaie nog jarenlang gebruikt, het was er een van echt leer. Een klein aantal kinderen en ouderen zijn op de foto te herkennen. Links achter meesterVeen:is, Douw de Leeuw van Joost van Atje, daarachter Gees Bos van Cobus Bos en Ma Slikker. De man met de pet rechts van de kruiwagens is Meindert Klaver van Wijp Vijn. Rechts van hem vier meisjes: Grietje Spithost, Iant]e Klaver Jd., Klaasie RustenburgTnd., Trien Zwier Sd. (met hoedje), dan twee jongens: Jan KlaverTzn. uit de Tempel en Piet de Leeuw van Klaas van Yokel. De jongen achter Piet Pouw is Cees Wilms Pzn. van de Kraaienbuurt. Rechts achter hem Bram Klopper met op z'n arm Dinaat]e,

13 Rond 1928

De fotograafhad blijkbaar alle tijd voor de opname. Het smalle Noorderpad was meer fietspad dan autoweg en de paardewagens waren op de vingers van een hand te tellen. De bebouwing aan de zuidkant was al enige tijd aan de gang en de "wik" nog niet gedempt. De ambtswoning die burgemeester Brons, de opvolger van Roggeveen, liet bouwen werd opgetrokken in een beslist niet dorpse stijl, vermoedelijk door een architect uit het Gooi of zoiets. Naast de ambtswoning de metselschuur en de woning van Bertus Fransen uit Medemblik en Brecht Kroeb uit Enkhuizen. Na een begin, aan het eind van het Kluiten, bouwde hij dit spul voor henzelf in de nieuwe uitbreiding. Bertus was ook de bouwer van het raadhuis, en hoe is elders in dit boekje te lezen. Naast de familie Fransen, het renteniersspul dat Arie Rustenbmg liet bouwen. Daarnaast bouwde Enno de Graaff voor zichzelf een woning met timmerwinkel. Hij nam de timmerij over van Dirk Starn die tegenover de Gereformeerde pastorie stond. Geheel op de achtergrond, links van de houtenA.N.WB.-richtingwijzer, het stationskoffiehuis en uitspanning van Grotewal. Aan de elektriciteitspalen zitten nog geen straatverlichtingsarrnaturen, die kwamen enkele jaren later. Grietje Zwaan van de barbier had blijkbaar vaders fiets met handremmen geleend. Nu nog de anderen, voorzover deze zijn te herkennen. Achter staand: Breg Slagter Dd., [aap Slagter Dzn., Arien de Iong van de stationschef, Riem Masereeuw [d. dochter van de dirigent van Tavenu, dan Grietje met fiets, Anne Mazereeuw (met een z), Meintje Kroon KId., Corrie Groenveld Kld., Ma Klopper Brd., Gre Wolf van de politie en Trien Dijkman Wd. Knielend: Antje Klaver Sd., Trien Kee Id., Andries Meurs Izn., Toos Ploeg Id., Dirk Ploeg [zn., HenkVijn Wzn., Tina Masereeuw Id., Hannie Zwaan Kld.,Antje Klaver, Jantje Smit Id., Herman Dijkman Wzn., Alie Dijkman Wd., Jan Smit Jnzn. en Piet Slagter Dzn. Staand met hoedje Aaf de Leeuw Gd, achter haar: niet te herkennen,

daarachter Piet Bos Izn. en twee jongens die ook niet te herkennen zijn. De eenzame fietser op de krom is politieman Wolf op weg naar moeder Dirkje Dubbel om een "koppie". Hij woonde op de krom in een dubbele woning aan de noordkant; op 31 december 1955 is bij een harde wind het hele spul afgebrand. Op de lege plek is de nieuwe Gereformeerde pastorie gebouwd.

14 Herbergen

Opperdoes heeft vier kerken en had ooit vier .Jierbergen". Deze zijn door sloop en brand verdwenen. Het dorpshuis "De 'Iorenschouw" heeft de herbergfuncties overgenomen. We beginnen met, vermoedelijk, de oudste "herberg met stalling" of "uitspanning" waarvan de naam niet is te achterhalen, De foto is van rond 1920, met toen de bewoners Jan Koomen, Wijntje Koomen enAb Koomen. De herberg stond tegenover de ingang van het kerkhof en de kerk aan de kerkebuurt, zoals VToeger gebmikelijk was. Op de foto zien we: Duw Bakker [bd., haar moeder Duw Bakker- Balder, Wijntje Koomen en Nee! VijnZwaan, de VTOUW van PietVijn.Te paard: Iaap Vijn Pzn., met paard: Bertus Fransen ofPietVijn?, Jan Leur Reinzn., Mien Wijdenes Cd., Hedde Bos Pzn., de postbode, Jacob Veenis Klzn. (van meester Veenis), Maarten Zwaan Iaczn, en Trijntje Bakker Ibd.: achter haar: Piet Leur Reinzn. schildersknecht bij vader Rein, meisje Trien Zwier Sd., Clasien Vijn Pd., Appie Starn Dd., Neel Vijn Pd. (voor) en Jantje Rooker de vrouw van PietWijdenes Szn. (achter). Rechts naast de herberg woonde het gezin van Piet Vijn de turfboer. Achter het paard staat de timmerwinkel van Cees Wijdenes met daarnaast de woning. Rechts is nog een stukje van het winke!tje van Jan de Leeuw Klzn. en Neeltje Zwaan te zien, rechts daarvan (niet op de foto) was de schilderswerkplaats van Rein Leur. Nog iets over de herberg: het verhaal wil dat tijdens een groot feest met optocht, een ruiter met paard en al, een bezoekje wilde afleggen in de herberg, maar de houten vloer bleek tegen het gewicht van het edele ros niet bestand. Onder grote hilariteit zijn paard en miter uit hun netelige positie verlost. De schrik werd met enige borrels weggedronken. Later is de herbergfunctie vervallen en is er in de zuid-west hoek van de gelagkamer een bakkerswinkeltje getimmerd. Achterin begon de zoon van Jan een broodbakkerij en zijn zuster Wijntje hielp de klanten. Ab heeft hoofdzakelijk met broodbakken een aardig centje bij-

een "gekneed". Hij had als een van de eersten een "automobiel", deze werd gestald in Twisk; het dorp behoefde het niet te weten! In 1937 is de herberg-bakkerij afgebroken en liet Ab een nieuw spul bouwen. Gerard van der Linden die het vak leerde van Willem Vijn, de bakker op de Gouw, kwam later met zijn VTOUW Marie Vijn, een dochter van [b. Vijn Klzn, (Jaap van Breggie) in het bedrijf Ab is samen met zuster Wijntje gaan rentenieren in Lunteren.

15 DorpspleindeGouwrond 1890

Op de foto rechts herberg "De Fuik" met een fraai houten hekwerk ervoor, rechts de stalling, daartegenover het raadhuisje dat tot 1829 het dorpsschooltje was. Naast het raadhuisje, het aanplakbord en het "brandspuitboetje" met voorin de handpomp die bij oefening of brand door vier of acht man werd bediend. Een spuitgast was voldoende want de pomp had een slang, de uitlaat van het spuitgat was amper een , .duim", Achterin het brandspuitboetje was het verblijf van de nachtwacht of ratelman, de deur was in het steegje. Er stonden in onze schooltijd (1922 tot 1928) nog a!tijd een vermolmd tafeltje en een paar bankjes in. Aan spijkers in de zolderbalken hing een aanta!leren emmers, die voor de brandspuittijd gebruikt werden bi] het blussen. Vanaf de dichtstbijzijnde sloot tot aan de brand werd een ring van mensen gevormd; van hand tot hand gingen de volle en lege emmers rond. Rechts naast het brandspuitboetje het huisje van "Jan van Hedde", Jan Bos Hzn., de veldwachter, grafdelver, koster, enzovoorts enzovoorts. Op de achtergrond de boerderij van Pijper en rechts de bakkerij van Hero Vijn Jacm. Op de hoek de smidse en hoefsmederij waar vanaf 1900 Joost de Leeuw (Joost de Smid) het ijzer roodgloeiend smeedde. In het huis tussen de smederij en de herberg woonde de familie Visser. Herberg "De Fuik" is in 1890 totaa! afgebrand toen de familie Kist er woonde. Bij deze brand Iiep het volgens de overlevering nogal uit de

hand; er werd zoveel mogelijk gered, maar voora! de drank werkte als een magneet, tenslotte dronk men het uit klompen. Voor het gevolg hiervan is weinig fantasie nodig. De brandmeester za! wei de grootste moeite hebben gehad voldoende "pompers" aan de spuit te houden. Of de "spuitgast" geheelonrhouder was vermeldt de geschiedenis niet. De namen van de elf volwassenen en kinderen op de foto zijn niet meer te achterha!en. De jongen rechts zou Aris Bakker kunnen zijn en de jongen midden op de straat Klaas de Leeuw, de jongen links Teun DruifPzn.??; naar de gezichten te oordelen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek