Opperdoes in oude ansichten

Opperdoes in oude ansichten

Auteur
:   J. Putting
Gemeente
:   Noorder-Koggenland
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6193-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Opperdoes in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

16 "De nieuwe Fuik"

Na de brand in 1890 kocht de Medemblikker metselaar Jan Masereeuw in 1915 de herberg van de familie Kist. Hij was net getrouwd met Betje, een dochter van Nan Mosterd en Riemke Minnes. Die woonden met hun kinderen Ma, Betje en Weert op een vissersboot met als thuishaven Wieringen. In de zes weken durende ansjoviscampagne was dat Medemblik. En je zou het zo kunnen stellen: "in de ansjovistijd" kregen Betje en Jan verkering. Toen Betje trouwde had Ma ook geen zin meer om op het schip te blijven en was Nan in een klap twee onmisbare hulpen kwijt. Nan en Riemke zagen het toen niet meer zitten, verkochten her schip en trokken bij Jan en Betje in. En zo werd eigenlijk de Wieringer fuikvisser rustend visser in "De Fuik". Zuster Ma trouwde met buurjongenJan, een zoon van Dirk Visser, zij woonden naast de herberg. De man van Betje begon in Opperdoes te metselen, "de stalling" werd .unetselboet". De "nieuwe" Fuik was in grote lijnen ongeveer gelijk aan de oude afgebrande. De vloer van de kamer was 40 cm hoger dan de herbergvloer. Bij een uitvoering ofverkoping konden de glasdeuren tussen zaal en kamer geheel of gedeeltelijk geopend worden, al naar gelang dit nodig was. Toen de nieuwe bewoners wat ingeburgerd waren, gaf de harmonie "Crescendo" uit Medemblik, de vereniging waar Jan Masereeuw lid van was, een concert in de "opkamer" van "De Fuik". Hierna begon het bij sommige muzikale Opperdoezers wat te kriebelen; als ze dat in Medemblik konden moest dat hier ook mogelijk zijn. En wie anders dan die Jan Masereeuw konden ze voor hun karretje spannen? Zo is het dus langzaam maar zeker begonnen. Het moet gezegd worden, de jonge Jan had er een "bereklus" aan, maar in 1917 kon de harmonie worden opgericht met twintig leden en de naam werdT.A.VE.N.U. met als dirigent? ..... Jan Masereeuw! Hij was de grote stimulator en zoals we weten, met succes. Er werd gerepeteerd onder de gaslampen in de gelagkamer. Er was achter de herberg een

grote brongashouder, in de volksmond "gasketel" geheten. Het repeteren in de herberg was behelpen en passen en meten. Toen na een tijdje alles beter ging draaien heeft de metselaar-dirigent de zogenaamde achterzaal er aangebouwd. De gasketel verdween, maar dar kon, inmiddels had het moderne wonder "elektriciteit" zijn intrede gedaan. De west-achtermuur werd vervangen door schotten, die naar boven konden openklappen. Van toen af had ons dorp voor het eerst een "grate zaal" en Tavenu een meer passend repetitielokaal. Op de foto is duidelijk te zien dat deze gemaakt is in de "gaskousjes" periode, er stonden nog geen elektriciteitspalen. Nan Mosterd staat op het blauwe, uitgesleten hardstenen stoepje (nog van de vorige Fuik). De Gouw, onverhard met een straat en wat klinkerpaadjes, en veel, moeilijk bij name te noemen figuranten, maar het vrouwtje met .Jiulue'' in de voordeur van het huis mast de Fuik is ongetwijfeld Antje Spaans, de moeder van Ma, Jan en PietVisser. De eigenaars die Mosterd en Masereeuw opvolgden veranderden, zonder gevoel voor traditie de naam "De Fuik" in de twaalf in een dozijn gaande naam "Het Wapen Van Opperdoes". Het is later van ellende voor de tweede keer afgebrand en niet meer opgebouwd.

17 Uitspanning stationskoffiehuis "De Rode Leeuw" op de Krom

Op de foto, kastelein Grotewal en zijn vrouwTrijntje Pijper voor hun herberg. Ongetwijfeld beschikten zij beiden over een mime fantasie. Te beginnen met "uitspanning". Bij een uitspanning was altijd een stalling of doorrijstal. Misschien was de opzet goed en de naam goed gekozen v66r de bouw, maar door de snelle veranderingen achterhaald? Rijtuig en postkoets verdwenen. B.ij de aanleg van her spoorlijntje en de bouw van het station kon er nog net onder het fraaie bord "uitspanning" een ander bord worden geschroefd met de naam "stationskoffiehuis", Oak hierbij was weer wat fantasie nodig, maar een kniesoor die daar op lette. De naam "Grotewal" is er niet rneer, er waren een ongetrouwde zoon en een dochter Afie, die trouwde met Klaas Vijn Azn. (van de Blauwe Dam) en door hen kreeg het echtpaar Grotewal toch een groot nageslacht. Op de foto is het niet te zien, maar de "uitspanning" stond op de Krom, ongeveer half op wat nu de Nieuweweg is en de noordgevel op wat nu de Pierhagelaan is. Het echtpaar Grotewal is opgevolgd door de fami!ie Stieltjes, hun dochter trouwde met Cor Zwaan Czn. (Cor de Post). Toen Stieltjes er in 1936 mee stopte, is het cafe gekocht door Jan Masereeuw en is door hem verbouwd tot drie woningen. En zo was zijn schoonvader Nanne Mosterd, kastelein in "De Fuik", een concurrent kwijt, want er moest toch gedeeld worden, bijvoorbeeld de toneeluitvoering was om het jaar ofbij Stieltjes ofbij Mosterd. Vroeger was het de gewoonte dat er de avond voor een toneeluitvoering een generale repetietie werd gehouden, het publiek bestond dan uit kinderen. Ik kan mij herinneren dat wij vijftien cent mee kregen, vijf cent voor entree en tien cent om in de pauze wat te drinken te kopen. Oak weer ik nag dat het toneel in "De Rode Leeuw" op de Krom wel erg klein was, maar voor ons in die tijd was zoiets wel een hoogtijdag in het jaar. Anekdote: een "kogelflesje" kostte twaalf en een halve cent, mijn vriendje en ik kochten samen een kogelflesje. Cor

de Post zei tegen ons, "eerst goed schudden, dan wordt het lekker" en wij schudden, duwden de kogel naar beneden en met een straal tot bijna aan het plafond was ons dure flesje leeg. Net voor de tranen kwamen, kwam Dirk Zwier uit de Tempel, die het drama gezien had naar ons toe en zei "sti! maar JOGS, hier hij julle 'n kwartje, koup deer ieder maar 'n fleske voor". Dirk was niet getrouwd maar hield van kinderen, oak als ouderen in moeilijkheden zaten was hij vaak een redder in de nood. Of Cor door hem op zijn nummer is gezet, vermeldt de geschiedenis niet. Maar dat wi] blij waren en dat je zoiets niet gemakkelijk vergeet, staat vast.

18 "Westeinde" rond 1910

Met de brug naar de Zuiderweg, richting Oostwoud. De Zuiderweg ligt op Opperdoeser grandgebied. De fotograaf maakte een mooie foto, maar voorzag deze van een verkeerde plaatsnaam. Laanweg was toen wel juist; het is nu echter al jarenlangWesteinde. De wonderlijke loop van de grens tussen Twisk en Opperdoes had als gevolg dat een klein dorp twee stations en ook twee stationskoffiehuizen bezat, Op de Krom "De Rode Lceuw" en hier op de driesprang Laanweg-ZuiderwegTwisker Dorpsstraat "De Ooievaar". De Twisker treinreizigers moesten naar Opperdoes om bij het station waar wel Twisk op stond en nog staat, in het "boemeltje" te stappen. Ook de koeien uit het veehoudersdorp Twisk, die via de "veelading" in spoorwagons de reis begonnen, moesten deze wandeling maken, De veelading was een oplopend pad, eindigend in een vlak stuk dat even hoog was als de vloer van de veewagon. "De Ooievaar" was voordat het "stationskoffiehuis" werd, ook een echte "uitspanning". Bijna half op war nu de Zuiderweg is stond tat rand 1945 een doorrijstal. Dus grate deuren, zowel aan de noordals aan de zuidkant. De familie Vroom runde in die tijd de bedoening. In de voorgevel zien we twee deuren, links de winkeldeur en twee etalageramen met achter het linker raarn serviesgoed. De rechterdeur was de ingang van de herberg. Boven de deuren een groot bord en op de linker zijgevel een klein bordje, beide met het opschrift "stationskoffiehuis". Op het uithangbord aan de dakkapel stand: "De Ooievaar". Het gebouw, waarin Visser later kastelein en winkelier was, werd gesloopt in 1963. De weg werd aanzienlijk verbreed waarbij de fraaie brugleuningen werden verplaatst. De sloot aan de westkant van de Zuiderweg, dat is op de foto rechts, is de grens tussen Twisk en Opperdoes. Slager Reindert Appel uit Twisk poseert even voor hij de bestelling af1evert bij "meneer" de notaris. Onder de oliestraatlamp staat Barendje Koolhaas met "een rokje" aan naast zijn moeder, de vrouw van Dirk

Koolhaas, Op de houten "handwijzer" staat Laanweg. De houten A.N.WB.-wegwijzerTwisk-Opperdoes-Oostwoud is net niet op de foto te zien. De doorrijstal van "De Ooievaar" is nooit gebruikt voor het wisselen van de postkoetspaarden. Deze wisselplaats was in Twisk op de hoek Medemblikker Kerkweg, genaamd Noorderweg en de Dorpsstraat; dus waar nu een slagerij is, wat toen een uitspanning en slagerij was.

19 Rond 1924

Dit "bouwersspul?" stond aan de Nieuweweg waar nu een woning staat die Strikwerda, de kassier van de Rabo Bank, heeft laten bouwen. Op de foto, geheel rechts, de tuinder en zijn vrouw, Cor Slagter en Ceetje Pouw Pd., hun dochtertje Trijntje zit op iets dat op een slee gelijkt. Misschien was de sneeuw net weg want ook de schommel van Trijntje en haar broertje Piet is nog in de winterberging en hangt nog niet aan de schommelhaken. Cor en Ceetje zijn later verhuisd naar een boerderij in Hoogwoud "De Gouwe", vermoedelijk omdat het "bouwersspul" niet aan bevaarbaar water lag. De koolschuur wordt hier met een wagen leeg gereden, het vol rijden gebeurde ook zo, dus eerst de kool van het land in de schuit, dan de wal op in een wagen, dus erg omslachtig. Waar de kool door de vrachtman PietTrompetter nu wordt heengebracht is niet bekend. Want alle kool die verkocht werd, ging via de veiling en per schuit onder de veilingklok door. Op de foto dus links Piet Trompetter, dan half voor het naambordje op de wagen Piet Ruiter, de man van Ma Starn (van Dirk Starn de timmerman). Naast Piet, Iantje Rooker, de vrouw van Piet Wijdenes (Piet van Siemen van de broeikassen) . De man met de mand kool op de schouder is Cees Meurs van Piet Meurs en Wijp de Leeuw (Wijp Pouw). Cees was getrouwd met Ma de Leeuw (Ma van de smid). Cor lijkt hier wel , .hereboer" met de gouden horlogeketting en de duimen in het vest. Na het vertrek van de familie Slagter rond 1924 is de vrijgezel,loonploeger Dirk Meurs Klzn. (Daalder) in het spul getrokken, dit paste beter, ruimte genoeg voor paarden, ploegen en andere spullen. Dirk Daalder was, zoals ze toen zeiden, "een wonderlijke snuiter". Zomers als het heel druk was, bleefhij gewoon op her land en sliep in een "wattendeken" en in het gunstigste geval in een .Jandersboet]e".

Voor de paarden en eten, drinken, de borrel en rokerij zargden de bouwers, die allang blij waren dat ze aan de beurt kwamen. Zo kon het ge-

beuren dat hij drie of vier dagen niet uit de kleren kwam. Maar van een vrouw die het moeilijk zou hebben met de transpiratiegeurtjes had de vrijgezel Daalder geen last. Hij woonde daar tot aan zijn dood.

20 DeBlauweDam

Op de foto de grate boerderij aan de noordzijde van het Noorderpad, schuin tegenover de Gereformeerde pastorie. Deze boerderij is op 15 oktober 1945 totaal afgebrand. Tot 1895 was Jan Meurs Dzn. de boer. De foto is van rand 1902. Wij zien geheellinks Cees Dupre met melkblok en emmer, hij was melkknecht. Later vervoerde hij met een kettenkar fruit van de diverse tuinders uit de dorpen richting veiling Zwaag. Hij zorgde ook voor het retour van lege bussels en manden. Zijn vrouw Aal ging uit wassen bij grate huishoudens. Naast Cees, Sijtje Meurs-Bobeldijk, de vrouw van Piet Meurs Izn., naast haar [antje Meurs-Pijper, de vrouw van Dirk Meurs Izn. (Dirk de Ploeger). Met hul en boerenhoedje: Trijntje Compas, de vrouw van Jan Meurs Dzn. en Jantje Beemsterboer, de weduwe van Piet Beemsterboer, eerder weduwe van Jan Compas en de moeder van Trijntje. Piet Beemster was rietdekker en woonde in het huis rechts van de Hervormde pastorie, later woonden daar Gert Kee en Trijntje Bakker. Voor deze vrouwen staat met emmer en spantouw, Piet Rustenburg Azn. Boerin Jantje Meurs Ind. staat voor de zijdeur met in het bovenlicht een .Jevensboom". Naast Iant]e, haar vader Jan Meurs Dzn., loonploeger, veehouder, vrachtman en tuinder. Naast hem Dirk Meurs Jzn. (met baard) later loonploeger. Met schraper: PietTrampetter, later vrachtman op Hoorn. Naast hem de man van Sijtje, Piet Meurs Izn., later aardappelhandelaar. En dan tussen vijf paarden de boer zelf, Klaas Wijdenes. Het meest rechtse paard heette Baudine en deed mee aan de harddraverij in Medemblik, een hobby van Klaas. Het hondje Polly, een rattenvanger, wordt vastgehouden door kleine Jan Meurs, zoontje van Dirk. Naast hem staat Piet Bakker, vader van Joost, Jaap en Hendrik. De man met ringbaard die Baudine bij het bit houdt, is Hendrik Bakker, broer van Piet, de man van Jennigje van Dalfsen. Hij heeft twaalf jaar bij Jan Meurs gewerkt. Geheel rechtsvoor met mandje, Piet Meurs Izn., hij was getrauwd met Wijp de Leeuw

(Wijp Pouw). De verbrande boerderij was de laatste in het dorp met nog een trouw- en rauwdeur in de voorgevel. In de kamer stond gewoonlijk voor de deur een grate houten kast. De rechter zijdeur waar [antje van Klaas vanAb, de boerin, voor staat werd gebruikt als "voordeur". De bomen voor de boerderij werden elk jaar tot ruim twee meter boven de grand, ,geblauwseld". Ook het trasraam van de boerderij kreeg tegelijk een blauwselbeurt. Dit gebruik stamt uit de tijd van, ,de boze geesten", deze konden worden geweerd door blauw, dat was voor boze geesten een gruwelkleur. Na de "boze geestentijd" is het blauwselen een traditie geworden. De klinkerverharding van het Noorderpad was van geringe breedte. Langs de straat waren aan weerskanten grasbermen met gele klinkerpaadjes naar de huizen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek