Oud Muiderberg

Oud Muiderberg

Auteur
:   G.L. van der Heijde en G. Dam
Gemeente
:   Muiden
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6328-6
Pagina's
:   84
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oud Muiderberg'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Voorwoord

De geschiedenis van de eigen woonplaats heeft de belangstelling van menig "autochtoon" als ook van nieuwe bewoners van ons dorp. Het aanbod van literatuur en ander materiaal is echter zeer bescheiden. In de loop der tijd verschenen wel diverse werkjes, maar meestal in zo'n geringe oplage dar vaak aileen een "gelukkige vondst" bij een tweedehands-boekwinkel later nog soelaas kon bieden. De jubileumuitgave van "Muiderberg in oude ansichten" van P. de Raadt in 1987 was de vierde druk ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de uitgeverij Europese Bibliotheek - Zaltbommel. Ook dit werk van de bekendste (be)schrijver van Muiderberg is al weer lang uitverkocht. Inmiddels heeft de uitgever gekozen voor een iets gewijzigde opzet. De oorspronkelijke ansichtkaartenboekjes bevatten een korte tekst, die de interessante kenmerken van de foto beschreef Weinig ruimte was daardoor beschikbaar voor anekdotes, achtergrandverhalen ofbeschrijvingen van (toenmaals) bekende dorpelingen. In de nieuwere uitgaven bestaat deze ruimte wei en dit was een van de redenen dat stichting Comite Oud Muiderberg (Co.M.), die al veel uitgaven over de historie van Muiderberg verzorgd heeft, besloot om een nieuw ansichtkaartenboekje met uitgebreidere tekst uit te Iaten geven. Geput is uit vele bronnen, waarvan wij de belangrijkste zuilen noemen.

In de eerste plaats zijn er de verzamelaars van oude ansichten, zoals Adri Anhuiser, Jan ter Beek sr., Ans Ceelie, Gre Dam en anderen. Een inventarisatie van aile "officieel" uitgegeven ansichtkaarten laat zien, dar van Muiderberg en directe omgeving er tot nu toe ongeveer 550 verschillende bekend zijn. Drie "tijdsgolven" zijn daarin te onderkennen: het begin van deze eeuw toen de Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer Floris V werd opgericht, de bloeiperiode van Muiderberg als badplaats van Amsterdam in de jaren dertig en als laatste de opbloei van de watersport, met name het surfen, in de [aren zeventig en tachtig.

Een tweede bran van informatie vormt "de orale geschiedenis", opgetekend door leden van het cornite uit monden van oud( e) Muiderbergers. Dit heeft een grate hoeveelheid materiaal opgeleverd over het dagelijkse leven op het dorp.

De laatste bran vormen de gedrukte en veelal uitverkochte werken, zoals oude VVV-foiders, boeken, kranten, kadastrale kaarten, gegevens uit de Burgerlijke Stand etc, die te vinden zijn bij het HistorischArchief Naarden, de Burgerlijke Stand Muiden en in prive-archieven,

Zonder iets of iemand te kort te willen doen, willen wij enkele mondelinge en schrifielijke bronnen op deze plaats met name noernen:

Orale brannen: Adri en Wim Anhuiser, Jan ter Beek sr., Ans Ceelie, CD. de Haan, Map van Hamond, Wim van Rooijen, Tiny Rooseboorn, J. W Ruiter, familie Vlaanderen en Gerrit Wegman.

Gedrukte uitgaven: WI. Engel, "De Gooische Moordenaar", Uitgeverij Pida, 1981; P. de Raadt, "Muiderberg in oude ansichten, 4e druk 1987" en "Kent U ze nog ... de Muiderbergers, 1974", Europese Bibliotheek Zaltbommel; Kl. Sierksma, "MuiderbergVoorpost van het Gooi", 2de druk, Co.M., 1976; Levensbeschrijving G.A. Heinze, C.o.M., 1979 en "Straat- en andere namen van het dorp Muiderberg verklaard", CO.M., 1988; A.Vreeken: "GeiUustreerde gids voor Muiderberg en het Muiderslot", Allert de Lange, Amsterdam 1905.

Hopelijk slaat deze nieuwe opzet aan en vult het een lacune op.

Rob van der Heijde en Gre Darn

1 Luchtfoto 1926

Dit is de eerste luchtfoto van Muiderberg, gemaakt door KLM Aerocarto. Het eerste dat opvalt is de relatief geringe bebouwing van het dorp en de vele bomen. Tot omstreeks 1880 was de gehele kuststrook vrij kaal en slechts gedeeltelijk begroeid met hakhout. De voorkeur van de bewoners, circa 600 in 1926, ging er naar uit om meer .Jandinwaarts" te wonen en niet aan de winderige Zuiderzee. De grote open ruimte op de voorgrand van de foto bleef tot eind jaren zestig onbebouwd. Het pittoreske bomenlaanrje aan de westzijde is de huidige Flevolaan, daarvoor Brediusweg en Nieuwe weg genaamd, met op de achtergrand de houten villa Hoogenhuize.

De noordzijde van het weiland vormt nu de Zeeweg met de geschakelde bungalows. In het verlengde ervan, links op de voorgrond, loopt de Nienhuis Ruyskade met aan het begin een open ruimte waar vanaf

] 899 het rnajestueuze Badhotel stond. Na een felle brand werd het in

] 9] 3 gesloopt. lets eerder dan het Badhotel, namelijk in 1883, werden Flevorama en de tien villa's ertegenover gebouwd. Pal naast Flevorarna staat het zogenaamde Paviljoen, dar in 1890 werd gebouwd, maar in 1939 plaats moest maken voor een bunker.

Op de foto is duidelijk te zien dat het strandleven bloeide: er waren drie grate steigers, waar roeibootjes gehuurd konden worden. 's Winters werden ze afgebraken om te voorkomen dat ze door kruiend ijs vernield zouden worden.

Op de hoek van de Badlaan zien we cafe Flora met speeltuin, waarvan de schommels nog juist zichtbaar zijn. Daarnaast de Familiebegraafplaats, waarvan nog alleen het achterste gedeelte graven heeft. Tegenover de ingang, bijna op het midden van het weiland, staat het caferestaurant van Keuning.

Het grate witte pand midden-boven op de foto is het voormalige huurwoningencomplex De Florisberg, met links ervan cafe Nooit

Gedacht. Daarachter is villa Mon Plaisir, waar nu Bakker zijn saxofoonwinkel heeft. Meer naar links, aan de Badlaan, is de boerderij van Niewohner met ertegenover het dubbele woonhuis Tesselschade. Ook de panden nrs, 1 en 3 van Graaf Florislaan zijn te zien. De Tesselschadelaan is nog slechts aan een zijde bebouwd. In ] 929 werden de open gedeelten tussen de huizen verder opgevuld. Het open terrein fungeerde tot die tijd als particuliere tennisbaan.

links achter zien we het platte witte dak van de Pastorie. Er schuin voor staat Huize Amelia van voorheen Hendrik Gijzen; nu woont zijn zoon Helmut erin.

Aan de Paulinelaan staat nog slechts een huis. De Eikenlaan is alleen aan de Brinkzijde bebouwd.

2 Muiderberg 1950 en routekaartje

Dit is een schets van het oude dorp met woningen en gebouwen omstreeks 1950, gemaakt door Jan ter Beek sr., tevens dienend als plattegrond om aan te geven van welke plaats en in welke richting de foro's die in dit boekje met een nummer zijn opgenomen, zijn gemaakt. In een afzonderlijk tekeningetje (zie bij afbeelding 4) zijn de Wegman, de Lepelaar en de Hakkelaar weergegeven.

Pas na 1 959 nam het aantal huizen en daarmee het aantal inwoners sterk toe. Deze nieuwbouwwijken, te weten "Nabij Kocherbos" en "Buitendijke" en ook de woningen van de woningbouwvereniging Muiderberg (nu WB.Y. "Ons Belang") staan er natuurlijk nog niet op. Het oudste complex van deWB.v. (1950) staat nu op het grasland tussen de Tesselschadelaan en Roemer Visscherlaan. Er liep schuin over het land een vanzelf ontstaan pad. Langs de Willemslaan, waar maar een paar woningen en een boerderij stonden, was veel bosgebied dat doorliep langs de Tesselschadelaan (Het Eedenbosje) tot aan de "Zandberg" op de hoek van de Paulinelaan, Het weiland langs de Paulinelaan (nu omgedoopt tot Dorpswei) en het landje naast de christelijke Oranje Nassauschool met perenboom, was van veehouder [o Nieuwohner, die in de boerderij op de hoek van de Brink/Dorpstraat woonde (Poehee geheten). De rest van het gebied tussen de Paulinelaan, Eikenlaan en Populierenlaan (in de volksmond De Steeg geheten) bestond naast woningen uit moestuinen en boomgaarden.

Het terrein tussen de Eikenlaan en het Kocherbos bestond naast woningen uit weiland, rietland, boomgaarden en moestuinen. Op de plaats van de Gerard Doulaan reed vroeger de Gooische Stoomtram, die bij

de getekende beuk (die staat er nog) het Kocherbos indraaide en dan via de erachter liggende weilanden naar de Naarderstraatweg ging. Voor het aanleggen van de trambaan door het Kocherbos zijn toentertijd stukken bos gekapt. Het rangeerterrein van de Gooische tram is

grasland geworden. In de jaren zestig is daar de neutrale kleuterschool .Het Kabouterhuis" gebouwd, nu zijn er een praktijk voor fysiotherapie en het consultatiebureau. Ook hebben er jarenlang de noodlokalen van de openbare lagere school (en nog zelfs even die van de Oranje Nassau school) gestaan. Ernaast staat sinds 1980 de Koningin Beatrixboom.

Het weiland langs de Flevolaan is nog onbebouwd, maar werd weI al gedeeltelijk gebruikt als moestuin. Het beboste gedeelte aan de westzijde is Roodekercke met de gelijknarnige houten villa. Het bosrijke gebied ten zuiden van de hervormde kerk (Tussenkercke) behoorde als overbos tot het landgoed Rustrijk (nu Echobos). Aan het toenmalige einde van de Nienhuis Ruyskade vinden we "De Leeuwenkuil" (nu Midgetgolf). Het gebied waar nu de Rijver staat heette vroeger De Kuil; daar stondens zomers tenten en tenthuisjes. Bij de Leeuwenkuil hebben die ook eventjes gestaan. Aan de andere kant van de dijk, de weilanden van Jan Post of de Buitendijk zoals dat toen in de volksmond heette, had je de kampeervereniging K.Y.M. Op de plaats van de huizen in de huidige nieuwbouwwijk Buitendijke liep het oude polderweggetje naar het sluis]e van "De Tankval". Ook de Tankval zelf (een zeer brede sloot met aan de dorpszijde een betonnen opstaande beschoeilng)

is ingetekend. Vanaf de Dobbertjeskom loopt de betonnen tankwering: piramidevormige betonstukken en ingegoten spoorrailstaven over het dijklichaam, waarmee de doorrijopeningen konden worden afgesloten.

3 Wegman

Wegman was de naam van het chauffeurscafe en benzinestation aan de oude Rijksweg tussen Muiden en Hakkelaarsbrug. De eerste eigenaar was Volkert (Vok) Wegman, getrouwd met Mien ter Beek (van de molen). Hij was in 1925 als machinist begonnen op het stoomgemaal, dat op de weg stond ter hoogte van de plaats waar in 1996 het elektrisch gemaal is gerenoveerd. Het was geen vetpot en dus ventre Volkert melk erbij. Met de komst van het elektrisch gemaal eind jaren twintig was er echter geen werk meer voor hem als machinist. Bij zijn huis naast het gemaal begon hij een care. verkocht benzine en ventre die ook uit. Met blikken achter op de fiets voorzag hij gestrande automobilisten van brandstof.

In 1933 werd naast het bestaande woonhuis een garage met bovenwoning gebouwd. De eerste steen werd door Gerrit Wegman gelegd. Naast het toen al florerende autobedrijf was er een dag en nacht geopend cafe. Zwager Piet ter Beek (vader van Hermie, Aat, Piet, Willie, Iilles en Evelien) was nachtkelner. Na overname door Piet in 1943 bedienden Louis den Hartog, Gerrit Timmer en Wi! van Rooijen er ook. In 1940 werd de garage gevorderd door de Duitse bezetters. Jan, de broer van Piet en Mien, weet zich nog te herinneren dat er door gebrek aan benzine voor de omgebouwde auto's turven en brokken steenkool werden verkocht.

In 1941 werd het nachtcafe gesloten. In 1942 overleed Volkert Wegman, waarna het bedrijf in 1943 werd verkocht aan de heer v.d. Leest uit Zeist, die het als geldbelegging zag. Weduwe Mien wilde daar niet blijven wonen en ruilde met broer Piet ter Beek (R. Visscherlaan 6) van waning. Piet beheerde het bedrijf waarvan hij kort daarna eigenaar werd. Tegemvoordig wordt het bedrijf geleid door de derde generatie Ter Beek.

Op de foto staat links het toen dag en nacht geopende cafeetje

"Rustoord Groenzicht". Het was een druk bezocht cafe, zowel door vrachtrijders, als door de vele fietsers komend uit Amsterdam.

Het was de tijd van karnemelk, koffie en thee voor 10 cent. Komend vanuit Amsterdam waren er vele mogelijkheden om "op te steken". Ter hoogte van de huidige Maxis was er omstreeks 1935 cafe "De Pap enlaan" (gerund door de familie Prank, drie vrijgezellenbroers en een ongetrouwde zus). Oak was daar een concurrerend cafe van de ouders van Gonnie Staal-Roussou (zij woonden rechts achter het garagebedrijf). In de kern van Muiden waren vele uitspanningen, onder andere Iesberts, die ook tussen de huidige wijk Mariahoeve en de Mariahoeveweg een uitspanning had.

Toen de rijksweg A 1 in 1960 werd aangelegd, nam het bezoek sterk af. Het cafe verviellangzaam en werd bij de nieuwbouw van de garage, evenals de oorspronkelijke woning, in de jaren zeventig gesloopt.

Op deze foto uit 1935 zien we op de voorgrond, van links naar rechts:

Niek Hoetmer, monteur Bos, Pop Wegman, Gerrit Wegman, Mien Wegman-ter Beek, Piet Wegman, Piet ter Beek, Henk Stevens en Vok Wegman.

4 De Lepelaar

Cafe de Lepelaar was ook een "opsteekplaats" gelegen aan de oude Rijksweg richting Naarden. Erachter lag een meertje met schoon water, waarin veelvuldig werd gevist. Ver voor de oorlog, rond 1920, heeft molenaar Piet ter Beek het cafe laten bouwen. Het heeft er zeker tot in de oorlogsjaren gestaan. Dochter Eef ter Beek (later getrouwd met "orne" Piet de Raadt) runde de zaak, die aileen in het weekeinde open was. Behalve zij en broer Piet, die's nachts ook nog kelner was bij Wegman (afbeelding 3), heeft Jan van Schaik er bediend. Er werd verse melk en karnemelk van een boer betrokken. De limonades werden gebracht en de gevulde koeken kwarnen van bakkerij Van Rooijen.

In het meertje lagen roeiboten, die verhuurd werden aan vissers,

f;~~;;~~~~~~~;l

~ Ge1egen aan den N i e u wen We 9 tusschen ~

~ Hakkelaarsbrug en Naarden. ~

g GROOT DIEP VISCHW A TER ~

1f1. V oor vergunning om daar te visschen, gelieve ~ minstens een dag vooruit te berichten, met vermelding

aankomst en dcelnemers.

'.~ Briefadres ~

P. ter BEEK

Naardermeer Muiderberg

Op zondagochtend ging zoon Jan de vissers langs om het geld op te halen. Om het vissen daar te propageren werden er gedrukte kaartjes uitgegeven (zie hiernaast). lets verder in de richting van Naarden had Olthofhet cafe "Rust wat", later was G.D. Krijt de eigenaar.

De Lepelaar is daarna verworden tot een negatief begrip. In de jaren vijftig pompte men daar vanuit boten afvalstoffen van de chemische fabriek Naarden in het meertje, met desastreuze gevolgen voor de visstand. Sinds het vervuilde meertje is gedempt, heeft aannemer Henk de Boer er zijn bedrijf.

Op de foto, gemaakt ornstreeks 1930, staat rechts naast de ingang eigenaar Piet ter Beek.

5 HetWitte Huis

AI rand de eeuwwisseling stond dit cafe vlak bij de Hakkelaarsbrug. HetWitte Huis was een cafe-restaurant met als eigenaar A, Olthof. Op de gevel aan de kant van de huidige Googweg heeft altijd reclame gestaan; eerst voor bier, later voor "Ranja en Rojo". Olthofhad een fiets met zijspan, waarmee hij als een soort wegenwacht tussen Muiden en Naarden fietsers hielp met bandenplakken en andere technische zaken. In 192 6 was in dit pand ook Reclamebureau Vink gevestigd, die in het Nieuws- en advertentieblad "De Echo" adverteerde: "Huur en verhuur van woningen, gemeubileerde kamers, Pensions, Reclame Vlakken etc. in Muiderberg." Het pand diende ook als wachtlokaal voor de Gooische Tram, halte Hakkelaarsbrug (afbeelding 6).

De tram, vervoermiddel voor personen, vee, melkbussen, post etc., kwam hier tot 1932 voor de deur langs. [uist op dit rechte stuk weg kon de opkomende concurrent van de tram, de autobus, tijdwinst behalen. De tram was minder snel en in het nadeel, omdat naast personen ook goederen moesten worden geladen en uitgeladen. De autobus jakkerde langs de Naardertrekvaart om de stoomrram voor te blijven. Maar de machinisten hadden er wat op gevonden: als de bus het eerst bij de tramhalte was en de passagiers liet instappen, reed de tram door en danliet de machinist bij gunstige weersomstandigheden (windrichting, dampig) veel stoom ontsnappen, die dan over de smalle weg kwam te haugen. De autobus kon dan onmogelijk passeren op gevaar af op een tegenligger in te rijden. Zo kwam de stoomtram als eerste bij de volgende halte aan. Het gebeurde ook wel dat als er maar een klant stond te wachten, de machinist die ene klant rustig liet staan voor de auto bus en doorstoomde naar de volgende halte met meer passagiers. Het pand is oak nog een soort dorpscafe geweest waar Muiderbergers in de jaren vijftig gingen biljarten.

Toen de horecazaken slechter liepen, trok in 1955 LouVoorthuijzen

("Lou de paling boer") erin. Hij woonde daarvoor in Muiden en kwam oorsprankelijk uitAnna Paulowna. Met zijn vrouw Mien WiertzRoosendaalleidde hij de Lougroep, die landelijk veel bekendheid kreeg, Hij predikte hoofdzakelijk in Amsterdam, eerst in de Brakke Grand, vervolgens in Frascati en in 1960-1961 in Krasnapolsky. In Lou was [ezus Christus opgestaan, predikte hij, De graep kreeg aanhang tot over de landsgrenzen. Sinds 1962 was er naast het maandblad "Lou" in het Nederlands, ook een Duitse uitgave. Incidenteel waren er ook nummers in het Engels, Zweeds, Italiaans, Frans, Hongaars en Spaans! HetWitte Huis was het hoofdkwartier, waar volgens de pers ook een aantal vrouwelijke volgelingen, "de engelen", Lou's verblijf veraangenaamden. Lou werd door zijn volgelingen "de nieuwe Christus" en "de Onsterfelijke" genoemd, Op een gegeven moment is Lou naar Belgie vertrokken, waar hij in Agimont 23 maart 1968 op 70jarige leeftijd overleed, Hij ligt begraven in Sclayn sur Meuse bij Chateau San Maurice. Volgens verhalen werd hi] "bijgezet" in een dichtgesoldeerde zinken kist in een ruw cementen kluis, afgesloten met een hangslot. Het Witte Huis is in 1966 door hem verkocht. Tegenwoordig heeft het pand geen horecabestemming meer.

De foto dateert van 1 939,

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek