Ouderkerk aan den IJssel in grootmoeders tijd

Ouderkerk aan den IJssel in grootmoeders tijd

Auteur
:   R. van Herk
Gemeente
:   Ouderkerk
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5673-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ouderkerk aan den IJssel in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Aan het eind van de achttiende eeuw schreef , ,De Nederlandsche stad- en dorpbeschrijver" de volgende lyrische loftuiting over Ouderkerk: "Van vooren gezien doet het Dorp zig alleraangenaamst op, en heeft een verukkelijk uitzicht over den rivier den IJssel." Wie nu, in de laatste jaren van de twintigste eeuw, het dorp doorwandelt kan dit nog steeds volledig beamen, ook al is er veel veranderd. De dorpbeschrijver heeft ongetwijfeld een wandeling gemaakt door het gehele dorp want hij kwam tot de conclusie dat het "bijna vijf quartier uurs gaans lang was". In dit boekje maken we dezelfde "wandeling": van de gemeentegrens met Krimpen aan den IJssel tot aan de grens met Gouderak bij de afslag Schaap j eszi j de.

De gemeentelijke herindeling heeft op de inhoud van dit boekje geen invloed gehad omdat we zoveel mogelijk binnen de periode 1880-1940 zijn gebleyen; een periode die we onder de titel "Ouderkerk aan den IJssel in grootmoeders tijd" tot leven proberen te brengen door middel van foto's en prentbriefkaarten. De afbeeldingen roepen nostalgische gevoelens wakker over "die goeie ouwe tijd", toen het leven nog niet zo gecompliceerd was en grootmoe-

der zich nog niet druk hoefde te maken over welk soort milieuvriendelijke waspoeder zij moest kopen. Aan de andere kant was die goede oude tijd waarover grootmoeder zo mooi vertellen kon vaak een harde werkelijkheid. Lange dagen moest er gewerkt worden in een van de zes steenfabrieken die langs de Hollandsche IJssellagen en al roemde men het dorp in vroeger eeuwen omdat , .het de steen in goud deed verkeren", voor de arbeider was het zwaar werk. Zij zagen ook niet vee I van dat goud. Wie zich aan de slavernij kon ontworstelen moest eveneens hard werken voor een karig bestaan als dagloner, kleine middenstander of schipper. Laatstgenoemden konden vaak met behulp van een financiele injectie van Ouderkerkse boeren aan een vaartuig komen. Vooral in de jaren rond de eeuwwisseling verruilden heel wat Ouderkerkers het landleven voor een verblijf op het water.

In de eerste decennia van deze eeuw was Ouderkerk een van de grootste schippersdorpen van de provincie. Mindervermogenden, die toch graag het water op wilden, konden altijd nog een tochtje maken met de Goudse boot die dagelijks heen en weer voer tussen Rotterdam en Gouda. Dat ging wei niet zo snel

als met ons huidige openbaar vervoer, maar was wei zo veilig en men kon intussen genieten van het , .alleraangenaamst Ouderkerks landschap" met de prachtige molens De Druiventros, De Hermina of De Hooge Molen. Ook was het mogelijk alle namen te repeteren van de buurtschappen die bekend stonden als De Kromme, Het Bonte Varken, De Spreeuwenhoek of Het Zwaantje. In die buurtschappen of in het dorp kende iedereen elkaar en waren de sociale controle en het onderlinge meeleven groot. Het verenigingsleven bloeide en elke vereniging had een eigen geborduurde vlag of vaandel waarmee op hoogtijdagen werd geparadeerd.

Vanaf 1874, toen kinderen niet meer voor hun twaalfde levensjaar mochten werken, leerde grootmoeder orde en tucht bij de plaatselijke dorpsonderwijzer(essen)s op een van de vier lagere scholen die het dorp rijk was en mocht zij tijdens het inhuldigingsfeest van koningin Wilhelmina met aIle andere schoolkinderen gratis in de draaimolen die in het dorp stond opgesteld. Het maken van klassefoto's werd een gewoonte die nog immer bestaat en dankzij het goede geheugen van Ouderkerkers konden

heel wat namen op de in dit boekje gepubliceerde klassefoto's aan de vergetelheid worden ontrukt.

Aan de totstandkoming van dit boekje is heel wat speurwerk vooraf gegaan. Zonder de hulp van allen die gegevens hebben verstrekt, zouden veel namen niet gevonden zijn of gebeurtenissen onbekend gebleven. Hartelijk dank aan allen!

Desondanks moest onder sommige toto's tach een aantal keren het woordje "onbekend" worden ingevuld. Mocht u iemand herkennen die door de samenstellers als .xmbekeud" is besternpeld, dan houden wij ons aanbevolen voor op- en aanmerkingen. Speciale dank aan degenen die hun fotomateriaal ter beschikking stelden. Omdat grootmoeder nog niet in de wegwerpmaatschappij leefde, zijn veel fete's en kaarten bewaard gebleven en konden de samenstellers iets conserveren voor het nageslacht,

Veel lees- en kijkgenot gewenst bij uw wandeling door het Ouderkerk uit grootmoeders tijd!

R. van Herk

P. Geneugelijk

1. Het begin van onze ontdekkingstocht door het Ouderkerk uit grootmoeders tijd ligt vlakbij de grens met Krimpen aan den IJssel. We kijken in de richting van Krimpen en zien achter de in 1916 gebouwde watertoren nag net de wieken van de korenmolen De Hoop van D. de long. Deze molen stond van 1699 tot 1901 als pelmolen De Zandkraai in Zaandam en werd in 1902 als korenmolen in Ouderkerk herbouwd. Tot 1922 werd hij aangedreven door windkracht. Nadat in de Tweede Wereldoorlog reeds een deel van de molen was atgcbroken, werd in 1956 het resterende deel van de molen gesloopt. Rechts van de watertoren was jarenlang het bedrijfvan Van Kleef gevestigd en tegenwoordig zit hier houthandel Heuvelman.

2. Ais grootmoeder de moed zou hebben gehad om in 1920 de watertoren te beklimmen en richting Ouderkerk zou kijken, dan had ze dit gezien. Een mooi uitzicht op het Ouderkerkse dorp (rechtsboven) met aan de rand van het dorp houtzaagmolen De Hermina. Links is tussen de bornen korenmolen De Druiventros te zien. Het buitendijks gelegen land, ook wei het .Jnrirenland" genoernd, heeft in de loop der jaren verschillende functies gehad voordat het werd volgestort en bebouwd met industrie. B. v.d. Knijf had hier in de oorlog een spruitenveld, later was het in gebruik als weiland en vanaf 1945 speelde voetbalvcreniging , .Spirit" hier haar wedstrijden.

3. We nemen een kijkje in "De Molenplaats" waar we de korenmolen De Druiventros in volle glorie zien. Het gebouw naast de molen is de lijnkoekenfabriek van Nardus Hoogendijk. Nardus staat zelf ook op de foto: hij wandelt met het jongetje aan zijn hand langs het hek. Een deel van de veevoederfabriek is thans ingericht als werkplaats van de firma A. Omon en zonen. De "baard" van de molen is nog steeds te bewonderen aan de buitenmuur van de werkplaats. Het jaartal1893 geeft aan wanneer de molen gebouwd is. Overigens was dat voor de tweede keer, omdat de vorige molen door brand werd verwoest. Links op de foto zien we de rietmatten overeind staan om de stenen van de steenfabriek van Hoogendijk van Capelle te beschermen tegen de regen. Daarboven is nog net een zeil te zien van een schip dat op de Hollandsche IJssel vaart.

4. De Ilsseldijk-West in wintertooi, gefotografeerd door I.H. Spoormaker in 1908. In een landelijke wedstrijd won hij met deze foto de eerste prijs. In de Tweede Wereldoorlog moesten de middelste hooisehuur en de daarnaast gelegen boerderij op last van de Duitsers worden gesloopt. Daarvoor in de plaats kwamen enkele bunkers, die zo een vrij sehootsveld kregen. Veehouder Rijkaart moest een andere behuizing zoeken en ging wonen in een noodwoning aan de Tiendweg. De reehter hooischuur, waarnaast we Jan Suiker zien staan, was van de familie Hoogendijk.

5. Deze prentbriefkaart is gemaakt rond de eeuwwisseling. We zien de uitgever van de kaart, J. Spoorrnaker, langs het water lopeno Het kwam vaker voor dat een fotograafluitgever zich op zijn eigen produkten liet afbeelden. We missen op deze foto houtzaagmolen De Hermina, want die werd pas in 1907 gebouwd. De hoge bomen rechts zijn in 1908 omgewaaid en gerooid.

6. Tijdens de strenge winter van 1929 moest de Hollandsche IJssel in de maand maart worden opengebroken. Op deze foto zien we een ijsbreker van de rederij van G.c. van der Garden. Deze rederij, die luisterde naar de toepasselijke naam "De Ilssel", had ook de "Goudsche boten" onder beheer. Van het midden van de vorige eeuw tot de opheffing in 1947 onderhielden deze boten een verbinding tussen Rotterdam en Gouda. Er waren in aile IJsselgemeenten een of meer aanlegplaatsen waar men op de "Goudsche boot" kon stappen, of, zoals men in Gonda zei, op de "Rotterdamse boot". Dat de nostalgie rond deze boten nog niet verdwenen is, blijkt uit een recent verschenen gedicht dat aldus eindigt: De mens gaat nu in rijen I van blik, metaal en schroot. I Vol heimwee moet ik den ken I aan die oude Goudsche boot.

7. Hier zien we de "Goudsche boot" aankomen uit de richting van Rotterdam. Hij is zojuist de steenfabriek op Hitland (rechtsboven) gepasseerd. We weten dat deze foto in 1907 is gemaakt, want in dat jaar bouwde molenaar C. van Wijk de houtzaagmolen De Hermina, waarvan we links het geraamte zien. Voor 1907 ging deze molen als oliemolen De Hoop door het leven en stond hij in Rotterdam-Delfshaven. Tot 1958, het jaar waarin de molen in vi am men opging, bepaalde deze prachtige molen het dorpsbeeld van Ouderkerk. Verder zien we links korenmolen De Druiventros, die in 1965 werd gesloopt.

8. Deze luchtfoto van her dijkdorp Ouderkerk aan den IJssel geeft een goed beeld van de dorpskom zoals die er eind jaren dertig uitzag. Links staat houtzaagmolen De Hermina, rechtsmidden de hervormde kerk en rechtsboven in de bocht van de dijk de gereformeerde kerk. Duidelijk is te zien dat de normalisatie van de IJssel nog niet heeft plaatsgevonden, want de zellingen aan de Nieuwerkerkse zijde werden bij die gelegenheid volgestort.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek