Papendrecht in oude ansichten deel 1

Papendrecht in oude ansichten deel 1

Auteur
:   J. van der Giessen
Gemeente
:   Papendrecht
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4297-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Papendrecht in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Aan de samenvloeiing van de rivieren de Noord en de Merwede ligt het dijkdorp Papendrecht. Het "dorp aan de rivier" is een der oudste dorpenvan de Alblasserwaard.

Aanvankelijk lag het buiten de eigenlijke bedijking van de Alblasserwaard en vormde het een polder, waarvan het jaar van bedijking onbekend is. Lange tijd werd aangenomen, dat de eerste bewoning van omstreeks het jaar 1000 dateert. Opgravingen van de laatste jaren hebben echter sterke vermoedens doen rijzen, dat er op het grondgebied van het huidige Papendrecht ook reeds een Romeinse bewoning is geweest.

De eerste maal, dat het in de geschiedenis wordt vermeld, is hetjaar 1105 en weI in een stuk betreffende de regeling van een geschil tussen de kerken van Sliedrecht en Houweningen.

Papendrecht is vanaf het begin van haar bestaan een vrije hoge heerlijkheid geweest, een leen van de Grafelijkheid van Holland, waarvan de rechten oorspronkelijk in het bezit waren van het bekende geslacht der Brederodes.

Later zijn deze rechten achtereenvolgens overgegaan in handen van Van Gent, Oem, Van Muylwijck, Hoynck, Onderwater, de stad Dordrecht en tenslotte de heren J. van der Made en G. L. M. van Es.

De huidige straatnamen: Brederodelaan, Muilwijckstraat en Vrijheer van Eslaan houden de herinnering hieraan nog levend. Vermoedelijk ontleent Papendrecht haar naam aan een plaatselijke rivierovergang of "tricht" (drecht), die rooms-katholieke geestelijken, in oude brieven ook weI "papen" genoemd, reeds heel vroeg op deze plaats in de toen vee! ondiepere en bre dere rivier hadden.

Sedert 1816 voert Papendrecht een wapen, bestaande uit een veld van azuur (hemelsblauw), beladen met drie molens van goud. Men kan dit wapen nog zien boven de ingang van het vroegere raadhuisje aan .Jier Bosch", dat later als badhuis in gebruik werd genomen.

In de politieke- en krijgsgeschiedenis heeft Papendrecht slechts een bescheiden rol gespeeld. Vermeldenswaard is de belegering van Dordrecht door gravin Jacoba van Beieren en haar gemaal hertog Jan van Brabant in 1418, met het doel de macht van de stad te breken. Daarbij hebben de belegeraars op de dijk in Papendrecht in stelling gelegen. Verder kunnen in dit korte bestek nog worden genoemd de gebeurtenissen op 24 november 1813, toen de Franse soldaten vanaf de Veerdam Dordrecht beschoten, hetgeen vanuit Dordrecht uiteraard niet onbeantwoord bleef. Eeuwenlang is de economische en geografische betekenis van Papendrecht betrekkelijk gering geweest. Men leefde in hoofdzaak van de visvangst, de veehouderij, het dijkwerk, de griend- en rietcultuur en het reizigersvervoer.

Door de ligging tegenover Dordrecht is het veer over de Merwede altijd van grote betekenis geweest. Dordrecht was al vroeg en is nu nog een belangrijke stad. Papendrecht was van daar de toegangspoort tot de Alblasserwaard. Maar het was een arme gemeente, waar men moest leven van de opbrengst van de weinig vruchtbare bodem. Handel was er nagenoeg niet, scheepvaart evenmin. Zo is de toestand eeuwenlang gebleven. Papendrecht leefde als 't ware in de schaduw van Dordrecht. Een krachtige middenstand kon er niet ontstaan en eerst in de jaren na de Tweede Wereldoorlog is daar verandering in gekomen. Juist in de tijd, dat

Dordrecht haar -krachten kon wijden aan de economische en de daaruit voortvloeiende stedebouwkundige ontwikkeling van de stad, moest Papendrecht die besteden aan het dure onderhoud en het hers tel van de dijken. Dordrecht ging vooruit, Papendrecht bleef wat het was: een dijkdorp, meer niet!

V oor een deel was dat te wijten aan haar ligging aan de smalle rivierdijk, de enige plaats, die droog bleef als de Alblasserwaard onder water liep. De oude stadskem van Dordrecht daarentegen ligt hoger dan het omliggende land, zodat men daar van overstromingen geen last had.

Eerst na het vervallen van de Z.g. heerlijke rechten in 1795 en het stichten van een burgerlijke gemeente begint Papendrecht zich enigermate te ontwikkelen, al moet men van die ontwikkeling in de 1 9de eeuw nog geen overdreven voorstelling maken. Was vroeger het merendeel van de bewoners nog werkzaam in de veehouderij, de visserij en de riet- en griendcultuur, aan het einde van de 19de eeuw kwam er enige activiteit in de aannemerij en vestigden zich enkele werfjes langs dijk en Veerdam. De bevolking nam langzamerhand wat toe, me de doordat ook andere bedrijven zoals bijv. de "Russische Houthandel" aan de Veerdam voor werkgelegenheid zorgden.

De stormachtige ontwikkeling van onze gemeente, zoals wij die nu ervaren, dateert eerst van de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Hoe langer hoe meer en in steeds sneller tempo gaat het aanzien van ons dorp veranderen. Niet zozeer door de vestigingen van elders van grote industrieen, als wei doordat ons dorp, evenals vele andere gemeenten, die in een boog rondom het Rotterdamse gebied zijn gelegen, de "overloop" uit die

stad moet gaan opnemen.

En nu door deze ontwikkeling het oude beeld van Papendrecht voor het grootste deel aan het verdwijnen is, verdient het naar de mening van de sarnenstellers - beiden hier "geboren en getogen" - aanbeveling om door middel van een serie oude ansichten en foto's althans de herinnering aan die oude sfeer levendig te houden. Het boekje geeft een - uiteraard niet volledigbeeld van de periode tussen 1880 en 1930.

De samenstellers zijn begonnen bij de Matena, aan de uiterste oostpunt van de gemeente en zijn zo de gehele dijk langs getrokken tot en met de Hoogendijk. Zij hebben getracht enige variatie in de serie te brengen door bijvoorbeeld de foto's van het onafhankelijkheidsfeest van 1913 in dat dijkgedeelte te plaatsen, waar de feestelijkheden zich ook afspeelden.

Het boekje kan worden beschouwd als een zeker afscheid van het Papendrecht, zoals velen dit in hun jeugd nog hebben gekend en waaraan zij vele goede herinneringen bewaren.

Een gevoel van heimwee naar het Iandelijke en agrarische verleden van Papendrecht zullen zij - naar het de samenstellers voorkomt - bij het doorbladeren van het boekje niet kunnen onderdrukken, want wat geweest is, keert niet meer terug.

Rest nog diegenen dank te brengen, die enkele foto's of ansichten ter reproductie hebben willen afstaan. Voor het grootste deel hebben de samenstellers evenweI geput uit hun eigen verzamelingen, aangevuld met materiaal uit het archief van de gemeente.

Zij hopen dat het boekje niet alleen bij de oudere maar ook bij de jongere bevolking een gunstig onthaal zal vinden.

PHO IXI'lf: ZrlH IWI.l ?. vxn

: .1 I. 1:I . .l : ?? -

-, -r :" -- - - --;:.~ ~~;.: --

(1/., .1 I. I. I. ,

, , ~ ~~ ?....?.. : .?

W/.JX (,'.l.l I! 0 1':.Y .

-'.

-, .,,~l I .?? ",1('

1"1,.1'1.'.,,

r ~'-

, ~,,,.. 'lI'" : ?? ~. 1. __ ,,, ?? ,,1_.

Op deze kaart van 1867 ziet men aangegeven het dorp en de polder Papendrecht alsmede de vier windmolens die Papendrecht in die jaren nog rijk was te weten twee watermolens aan de Hooge Boezemkade, de trasmolen bij het pontveer en de korenmolen nabij de kerk. Een gedeelte van de rivier de N oord heette toen nog de Pelsert,

5

6

De Matena op de grens van het Oosteind. De Matena was vroeger een zelfstandige buurtschap, die later in de gemeente Papendreeht is opgenomen. Links vooraan nabij de markeringspaal bevindt zieh de afrit van de Matenasehe Seheidkade. De woning met het rieten dak is thans verdwenen, alsmede de aan de reehterzijde gelegen buitendijkse grienden. De man reehts met de fiets is Kees Verhey. Geheel reehts staat thans het huis van de heer K. Zegelaar.

Het Oosteind gezien in de richting van de Matena. De dijk is nog niet verhoogd en verhard. In de verte zien we de mooie 17de eeuwse dijkwoning van de familie v. d. Berg, nu gesloopt. Links in de stoep bij haar huisje staat vrouw Mens. De kinderen op de voorgrond zijn Heimen Dekker, Cor Veth en Jans de Koning.

7

Oosteinde, Papendrecht.

8

Links het bekende cafe "de Witte ballon" van de familie Hubers. Het is in 1913 gebouwd door de bierbrouwerij "de Griffioen" van de gebrs. Van der Schalk te Schiedam. Het cafe is in 1964 afgebroken in verband met de aanleg van het industrieterrein. De drie woningen rechts naast het cafe zijn in 1930 afgebrand. Aan de overzijde van de dijk was er nog een cafe, dat van Klaas Hofwegen.

eJa.;:;cnare:ht, Oosteind.

A ZJ';7 .. !oJ" ~ " s: ..? or ????.

' ..

?

.'

De man bij de broodkar rechts is Jan Boer, die voor de bakkerij (op de foto bijna niet te zien) van zijn vader staat. Ook bakker Verkerk heeft hier zijn bakkerij gehad. Later is het winkeltje in gebruik genomen door A. Kooy, die in brandstoffen-, groenten en fruit handelde. Rechts een rietschelf van de riethandel van de gebrs. Van de Graaf. Het huis, links in de verte met het houten "klompenhok" is het cafe van Klaas Hofwegen.

9

j'aper.ue::ht OJ teinde

10

In de verte zijn de boeren midden op de dijk bezig hooi te wegen. Dit hooi kochten ze voornamelijk van hooihandelaars, aangezien de boeren zelf te weinig hooiland hadden en zodoende de opbrengst ontoereikend was voor een wintervoorraad. Aan de donkere vlekken op de dijk is te zien, dat deze nat gesproeid is om het stof enigszins te bestrijden. In de boerderij rechts vooraan woonde de familie Redelijkheid.

papenorecht Oosteinde

Rechts vooraan staat de nog bestaande mooie dijkboerderij van de familie C. Verheul. Deze boerenwoning, gebouwd aan het "Waaltje" is een gaaf voorbeeld van de oude landelijke bouwkunst. De rietdekker is juist bezig het rieten dak te voorzien van een nieuwe deklaag. De olielantaarn werd elke avond ontstoken door de heer Besemer uit Sliedrecht. Links staat het schoolhuis waarin het hoofd de heer Oosterbeek woonde. De school staat er achter, thans geheel afgebroken. Ook hier is de dijk besproeid.

11

12

Deze foto is genomen omstreeks 1930 op de Tiendweg achter het zondagschoolgebouw aan het Oosteind. De man op de voorgrond is Kees de Koning, die onder grote belangstelling bezig is boomstronken uit de sloten te hal en, omdat de boeren en tuinders met diep geladen schouwen, hier veellast van hadden.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek