Prinsenbeek in oude ansichten deel 1

Prinsenbeek in oude ansichten deel 1

Auteur
:   H.J. Dirven
Gemeente
:   Breda
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2050-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Prinsenbeek in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Prinsenbeek is niet aileen een van de jongste zelfstandige geme en ten in Nederland, maar ook een van de snelst groeiende. In 1942, bij haar geboorte, had zij nog geen vierduizend inwoners, tien jaar geleden nog maar net vijfduizend en nu wacht zij op haar tienduizendste. Daarom - en dus zowel voor de oude als voor de nieuwe bewoners van Prinsenbeek is dit boekje met foto's van het vroegere Prinsenbeek, of zo men wil "De Beek", samengesteld.

Ongeveer honderd jaar geleden schreef de Engelse mevrouw A.T. Traherne een boek: "A Summer in a Dutch Country House", waarmede zij "Bosdal" bedoelde en waarin zij De Beek als voIgt beschrijftt ..E)' was een stationnetje aan de weg van Princenhage naar De Beek en vandaar gingen we met het rijtuig naar Bosdal. De weg was soms hard en effen, maar ook hier en daar zeer zanderig, waar de wielen diep doorheen ploegden. De Beek was een zeer klein dorp, met een kerk zo groot, dat zij in 't geheel niet paste bij de kleine huisjes. Voor de huizen waren rijen bomen, waaronder de mensen op stoelen en banken zaten. Groen scheen de lievelingskleur: deuren, vensterluiken, stoelen, tafels, alles was groen geverfd en vele huizen waren helder gewit. Het was een aardig zindelijk dorpje. Langs de wegen stonden vele iepen, welke hoog opgesnoeid waren. Rond het dorpje lagen in verschillende gehuchten of geheel eenzaam nog vele grote en kleine boerderijen. Er waren vele beekjes, waarover vele kleine vonders of bruggetjes lagen en rond de akkers en weiden lagen vele heggen ",

Het gehele gebied van de huidige gemeente Prinsenbeek heeft eeuwenlang behoort onder de "Heerlijkheid van De Hage",

welke in 1814 definitief werd veranderd in de "Gemeente Princenhage". Deze leefgemeenschap bestond in feite uit een grote dorpskern, het nu nog bestaande Princenhage-dorp, en daaromheen vele gehuchten en ook weI verspreid liggende boerderijen en andere huizen. In het noordelijk gedeelte hiervan lag De Beek, waar een kapel stond. In deze Gertrudiskapel was al vanaf de zestiende eeuw ook school gehouden. En in 1796, toen De Beek een zelfstandige parochie werd, was ze zelfs enkele maanden parochiekerk. Datzelfde jaar werd de eerste eigen Beekse parochiekerk gebouwd. In dit kerkje heeft de nieuwe parochie ongeveer zestig jaar haar tehuis gevonden, totdat deken Maes, ruim honderd jaar geleden, zijn nieuwe gotische kerk bouwde, die een tientaljaar geleden werd afgebroken. Rond de kerk vestigden zich de middenstanders, de renteniers en ook vele arbeiders en het gehucht De Beek werd langzamerhand een dorpje. In 1942 hield de gemeente Princenhage op te bestaan: het zuidelijk gedeelte werd aan Breda toegevoegd, het noordelijk gedeelte werd de zelfstandige gemeente Beek N.B., sinds 1951 Prinsenbeek geheten. De foto's willen vooral een beeld oproepen van de groei en de totstandkoming van deze eigen leef- en werkgemeenschap, dus vooral van de eerste helft van deze eeuw toen De Beek weI al kerkelijk zelfstandig was en daarbinnen ook het geeigende gemeenschapsleven opbouwde, maar bestuurlijk nog altijd een eenheid was binnen de gehele gemeente van Princenhage.

Wij hopen dat daarom, zowel voor oud als nieuw Prinsenbeek, dit boekje een waardevol bezit zal kunnen betekenen.

VERANTWOORDING

De werkgroep "Haagse Beemden" - die zich bezighoudt met de lokale geschiedenis van de gehele vroegere gemeente van Princenhage - dankt allen die ons hebben geholpen om dit boekje, en ook al vele andere uitgaven zoals ons tijdschrift "Hage", samen te stellen. In het bijzonder willen wij bedanken: drs. C. Lohmann, archivaris van de gemeente Prinsenbeek; de heer F. Kimmel, directeur van het Stedelijk Museum te Breda; de heer A. Verwijmeren (Haverdijk 15) en de dames A. van Rosmeulen-Dirven, N. Vonk-Mulders en M.

Klep-Roovers. Ook de heren Ton Tiggelman en G. van Oosterhout brengen wij onze hartelijke dank voor het vele voortreffelijke werk op het gebied van reprodukties van oud fotomateriaal.

Zij allen, en nog vele anderen, hebben samen met ons getracht een beeld op te roepen van de kleine besloten gemeenschap De Beek; hoe zij leefde en werkte in de tijd voor de tweede wereldoorlog.

1. Originele tekening van het eerste kerkje op De Beek.

In 1796 scheidde het noordelijk gedeelte van de eeuwenoude parochie Sint Martinus (Princenhage) zich af en werd een zelfstandige parochie. Eerste pastoor werd Adrianus Oomen (overleden 1823) en hij bouwde in 1796 deze eerste kerk die stond op de plaats waar nu het gemeentehuis staat. Rond dit kerkje, dat het ruim zestig jaar zou uithouden, groeide De Beek langzaam maar zeker uit van een gehucht tot een dorp. De foto werd gemaakt door H. Nuyten te Breda. De originele tekening, van de hand van een onbekende kunstenaar, is in het bisschoppelijk en stedelijk museum te Breda.

2. De kerk van deken Maes, gezien vanuit het oosten in 1911.

De vijfde pastoor van de parochie op De Beek, Franciscus Maes, had bij zijn benoeming in 1858 als uitdrukkelijke wens van zijn bisschop meegekregen dat hij een nieuwe kerk zou bouwen. Architect Soffers maakte met pastoor Maes verschillende reizen en uiteindelijk vonden zij de kerk van St. Magdalena te Brugge en die van Sint Kruis (bij Brugge) de beste voorbeelden voor de kerk zelf, maar als model voor de toren kozen ze die van de St.-Willebrorduskerk van Antwerpen. Deze kerk werd, zoals zovele in die tijd, een specifieke uiting van de herleving van de kerkelijke kunst. Ze was sterk geinspireerd op de Vlaamse neogotiek. De voorgevel en de toren waren representatief bedoeld, maar de verdere uitwerking was vrij vlak.



+

3. Afbraak kerk en toren van deken Maes.

Op 31 juli 1860 was door monseigneur Van Genk deze kerk geconsacreerd. In 1964, dus net honderd jaar later, werd ze afgebroken en op 12 mei van dat jaar stortte de ruim vijftien meter hoge torenspits op de reeds lege vlakte waar eens het middenschap had gestaan. Daarmede werd bijzonder duidelijk gesymboliseerd dat "die tijd" voorgoed voorbij was. Ondertussen had de katholieke gemeenschap al haar nieuwe, huidige kerk aan de overzijde van het Marktplein betrokken.

Foto M. Schuybroek.

??

Markt, Beek (bij Breda)

4. Markt van De Reek rond 1910.

Een echte Markt heeft De Beek, zolang het onder Princenhage hoorde, eigenlijk nooit gekend. Toch was op de plaats waar nu de westelijke rijweg op de Markt ligt al een verbreding van de straat waarop 's zondags de gerijen stonden als de boeren naar de kerk kwamen. Ook stond er midden op deze Markt een eenvoudige pomp (gebouwd in 1874). Het allesoverheersende gebouw was natuurlijk de kerk en de pastorie (nu gemeentehuis). Op De Beek waren toen net een drietal petroleum-straatlantaarns opgehangen, waarvan er op deze foto een zichtbaar is.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek