Prinsenbeek in oude ansichten deel 2

Prinsenbeek in oude ansichten deel 2

Auteur
:   H.J. Dirven
Gemeente
:   Prinsenbeek
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6213-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Prinsenbeek in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

Enkele jaren geleden heeft Prinsenbeek zijn vijftig jaar zelfstandigheid gevierd. Dat was, omdat op 31 december 1941 de gemeente Princenhage werd opgeheven: het zuidelijk deel van de voormalige gemeente werd door Breda geannexeerd en het noordelijk deel werd de nieuwe zelfstandige gemeente Beek N.B.

Op 1 januari 195 1 werd de naam van de jonge gemeente veranderd in Prinsenbeek, vooral omdat de naam Beek te lastig bleek voor een goede en effectieve postbezorging. Vandaar dat aile inwoners van Prinsenbeek bekend staan en blijven als "Bekenaren",

Na 35 jaar genot van onafhankelijkheid werd de gemeente gehalveerd. Het oostelijk dee!, nu beter bekend als de nieuwe wijk Haagse Beemden, werd afgestaan aan Breda. Prinsenbeek behield iets meer dan 1700 hectare aan eigen grondgebied. In dat oostelijke gebied tussen Gageldonk en de Grintweg woonden to en ruim zeshonderd Bekenaren. Breda begon er meteen driftig te bouwen, zodat er nu - twintig jaar later - zo'n 10.000 woningen staan en er ongeveer 30.000 Bredanaars wonen.

Maar ook Prinsenbeek is stormachtig gegroeid. Begonnen in 1942 met 3400 Bekenaren, woonden er dertig jaar later drie

maal zoveel. Vooral de jaren zestig en zeventig werden voor Prinsenbeek gekenmerkt door een zeer hoge bouwactiviteit. Door de annexatie van de Haagse Beemden in 1976 kwam Prinsenbeek weer net onder de magische grens van 10.000 inwoners, maar na enkele jaren zat men er weer net boven. Daarna ging het zeer rustig aan en schommelde het aantal inwoners steeds iets boven de 1 0 . 0 0 o.

Maar nieuwe donkere wolken voor Prinsenbeeks zelfstandigheid komen weer aandonderen. De annexionist Breda heeft nog steeds niet genoeg ruimte. Leek het in de eerste schermutseling over de herindeling binnen Brabant voor Prinsenbeek maar schamper uit te pakken, later, teen de provincie er zich zelf op stortte, klaarde de lucht op en bleek Prinsenbeek in de "stukken" niet te worden geschrapt. Maar zoals iedereen weet, is het laatste woord voorbehouden aan de volksvertegenwoordiging in Den Haag en heeft het kabinet in zijn voorstel aan die 150 verkozenen laten weten dat zij de dorpen Prinsenbeek, Ulvenhout, Bavel en Teteringen bij de stad Breda willen voegen.

Eeuwenlang maakte Beek deel uit van de heerlijkheid Hage. In het jaar 1198 wordt Haga voor het eerst genoemd. In 1794 werd de heerlijkheid opgeheven en de municipaliteit Hage gevormd. In 1814 werd hetzelfde gebied de gemeente Princen-

hage, waaruit op 1 januari 1942 Prinsen-Beek ontstond.

In die bijna achthonderd jaar was de Beekse bevolking een agrarische gemeenschap, waarbij zich in de kern enkele ambachtslieden en winkeliers rand de kapel en later de kerk gevestigd hadden. Pas na het midden van de twintigste eeuw veranderde Beek niet aileen zijn naam, maar ook in bevolking. Prinsenbeek werd een forensenwoonplaats en stadsrandgemeente. Het kreeg een zestal nieuwe woonwijken: Plan-Zuid, Slikakkers, Kapelakkers, Staart, Moleneind en de Rijt en de oude kom verdween bijna zo goed als geheel. Hoe dat is gegaan, kunt u zien in .Prinsenbeek in oude ansichten deel 2".

Prinsenbeek, 1 december 1995, Herman Dirven

Twee kaartje van Beek of Prinsenbeek. Het oudste is uit het midden van de achttiende eeuw. Ten westen van de sterk kronkelende rivier de Mark ligt de heerlijkheid Hage. Boven her Liesbosch ligt het gehucht Beek met daarornheen:

Westrik, Molen( eind) , Strijpen, Overveld, Bosdal, Muisenberg, Burgst, Den Eemer en Hijlaar.

Het andere kaartje is een vergrating van de eerste kadastrale kaart van Beek (1 832). De bebouw.ing van her gehele dorp wa wen nog geconcentreerd rand de oude Markt en het begin van de vijf oudste straten: Beekse traat, Graenstraat, Valdijk, Slikstraatje (na 1870 School traat) en de Kapelstraat.

2 Op de hoek BeeksestraatKapelstraat is in de vijftiende eeuw een kapel gebouwd. die was toege'Nijd aan Sinte Gertrudis. Vele eeuwen kwamen elk jaar de boeren uit de verre omtrek hier mar toe om bij Sinte Gertrudis bescherming te vragen tegen de veelvraat van muizen en ratten. Praktisch zoals ze op de Beek nu eenmaal waren, werd de kapel op de weekdagen gebruikt als schoollokaal. Na de bouw van de eerste parochiekerk in 1796 verplaatste de bedevaart zich daarnaar. In 1 83 2 is de kapel gesloopt en op die plaats werd de eerste openbare school van de Beek gebouwd. (Tek. Maas van Ahem 1790 Orig. Bibl. KUB.)

' . .:. ; -;.-. i

3 De eerste kerk met daaraan vastgebouwd een k1eine pastorie van de parochie Beek werd in 1796 gebouwd. Zestig jaar later werd dit kerkje afgebroken en op die plaats kwam een nieuwe grote pastorie, nu het gemeentehuis van Prinsenbeek. De werkkamer van de burgemeester is exact de plaats waar dat eerste kerkje heeft gestaan. Het pad vanaf de Markt naar het kerkhofligt al vanaf 1816 op precies dezelfde plaats, toen uiteraard langs het kerkje en nu dus langs het gemeentehuis, (Onbek. tekenaar ong. 1830 orig. Bisschoppelijk Museum Breda.)

4 In 1 858 werd Franciscus 1. Maes de vijfde pastoor op de Beek. Hij bouwde een grate nieuwe kerk in neogotische stijl en daarna ook nog een nieuwe pastorie en zusterklooster, respectievelijk rechts en links naast de ingang naar de nieuwe kerk. De mooie kerk is in de jaren zestig afgebroken. De twee andere gebouwen zijn behouden en nu verbonden door een brede corridor, de hoofdingang van het gemeentehuis.

5 De huidige Markt is vele malen groter dan de oude ooit geweest is. De muur tussen het hoge en lage gedeelte geeft ongeveer de grens aan, waarbij dan het hoge deel de oude Markt vormt. Op de Markt stond sinds 1874 een mooie hardstenen pomp die, in 1936,naaanlegvandewaterleiding, is afgebroken. Gelukkig is door de carnavalsvereniging De Zwoertjes in

1 975, dus exact honderd j aar na de eerste pomp, een nauwkeurige replica van de oude pomp weer op de Markt geplaatst. Nu wordt de pomp elk jaar op elf november door de nieuwe Prins van Boemeldonck drooggelegd, zodat zij gedurende de winter niet kan bevriezen.

6 In de jaren vijftig werden door de gemeente Prinsenbeek alle panden aan de oostzijde van de oude Markt - dus ongeveer op de plaats waar nu de muur staat - opgekocht en gesloopt. Daardoor ontstond aan die kant een wel zeer grate open en lelijke vlakte. [arenlang is men in de gemeenteraad blijven steggelen wat

er gebouwd zou moeten worden. Het eerste plan was am er middenop het nieuwe gemeentehuis te bouwen, maar dat ketste af op veel te hoge kosten, zodat in 1963 enkel de nieuwe kerk volgens het eerste plan wel gereed kwam. Ongeveer een jaartje heeft Prinsenbeek twee katholieke kerken gehad, totdat in 1964 de oude kerk(toren) onder de

slopershamer was gevallen. De verdere invulling van de Markt werd een ware lijdensweg en is een geschiedenis op zich geworden. Pas begin jaren zeventig kwam de zuidwand tot stand en einde jaren

tachtig kreeg de Markt haar huidige invuIling. Over het resultaat wordt nag verdeeld geoordeeld en nagedacht.

7 De nieuwe kerk aan de Markt is gebouwd door architect Geenen. Met pastorie kostte zij bijna een miljoen gulden. Voor de kerk bedroegen de kosten f 712.975,21 en de pastorie werd gebouwd voor f 184.990,28. Hetoverige was nodig voor inventaris. Interessant zijn daarmee de vergelijkingen van de tweede en de eerste kerk en pastorie. In 1860 kostte de neogotische kerk van deken Maes f 56.000 en de nieuwe pastorie, nu in gebruik als gemeentehuis f 6000. De allereerste kerk, die op 20 september 1796 werd ingezegend, bouwde men met pastorie voor f 14.705. Ruim twintig

jaar heeft de nieuwe kerk er aan het grate lege marktveld wat verlaten bijgestaan. Pas met de laatste grate aanpassing is ze wat centraler komen liggen. Bijzonder fraai is wel het overgeplante zogenaamde

bruidslaantje met een overkoepeling van lindebomen, nu recht voor de hoofdingangl

8 In de [aren 192 0-1940 was het een modeverschijnsel om in aile katholieke dorpen en steden grote beelden van het Heilig Hart op te richten. Ter gelegenheid van het 25-jarig priesterschap van de pas benoemde pas to or

P. Preyers werd dit beeld op

1 3 maart 1932 aangekocht. Het is gemaakt bij de gebroeders Oomen te Oosterhout, naar een ontwerp van architect Geld uit Den Bosch, en het staat dus nu al 63 jaar op de hoek Valdijk-Groenstraat. Het enige verschil met het oorspronkelijk ontwerp is dat het beeld nu een behoorlijk stuk lager staat en dat ook de omgeving van het beeld wat is "aangepast".

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek