Putten in grootmoeders tijd

Putten in grootmoeders tijd

Auteur
:   G.C.J.M. Hollanders en O.A. van der Galiën
Gemeente
:   Putten
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6214-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Putten in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Woord vooraf

In het boek]e .Putten in oude ansichten", dat is samengesteld door de heer J.W Keemink en in 1969 is uitgegeven door dezelfde uitgever als dit boekje, zijn reeds vele markante objecten getoond. In de onderhavige uitgave hebben wij daarom zoveel mogelijk gepoogd om duplicaten te vermijden. Voor enkele objecten is dat niet mogelijk geweest, maar in de meeste gevallen hebben wij door het gebruik van ander fotomateriaal en het opnemen van andere objecten kunnen voorkomen dat duplicering zou optreden. Het grote voordeel hiervan is dar beide deeltjes elkaar aanvullen en samen een goed beeld bieden van de uiterlijke verschijningsvorm van ons mooie dorp in de jaren rand 1900 en kort daarna,

Wij hebben gekozen voor een opzet waarbij de lezer als het ware wordt meegevoerd op een ontdekkingstocht langs de getoonde objecten. De tocht begint bij Nulde en voert ons via de Vanenburg en het station naar het dorp. Een enkel uitstapje brengt ons naar objecten als 01den Aller, Bijstein en Schovenhorst. Na een rondgang door de dorpskern beeindigen we de tocht bij Schoonderbeek/Groevenbeek. De rondgang biedt de mogelijkheid om de verschillende objecten of lokaties in hun vroegere staat te vergelijken met de huidige situatie. Menigeen zal wellicht verzuchten: "Wat jammer, dat er zoveel fraais is verdwenen":

Bij de samenstelling hebben wij veel steun ondervonden van de heer G. Amsing, die het merendeel van de opgenomen foro's uit zijn collectie ter beschikking heeft gesteld, van de heer J. van Hell, die diverse foro's heeft bijgedragen en vele waardevolle adviezen heeft gegeven en ten slotte van de heer K. Friso, die het geheel tekstkritisch heeft bezien.

Wij wensen u met dit boekje veel kijk- en leesplezier toe en hopen dat

het bijdraagt tot een grotere kennis van het verleden van ons mooie dorp.

De samenstellers

Inleiding

Het dorp Putten is in de jaren rond 1900 en kort daarna een dorp dat alom geroemd wordt om het gunstige leefklimaat, de fraaie en zeer gevarieerde omgeving, de goede vestigingsmogelijkheden, de lage belastingen en de goe-de verbindmgen. Het is nog niet aangetast door grootschalige industriele ontwikkelingen en woningbouwprojecten. Behalve de melkfabriek aan de Stationsstraat en de gasfabriek aan de Zuiderzeestraatweg vindt er weinig industriele activiteit plaats.

De middelen van bestaan van de bevolking vinden we vooral in de agrarische sector, waar de grotere en vanouds gevestigde landbouwbedrijven, maar ook de talloze kleine bedrijven die hun bestaansbasis vinden in de bijenteelt ofkippenhouderij, hun plaats hebben. Met name de eierproduktie neemt een steeds grotere vlucht en leidt in 1898 tot de vestiging van een gebouw voor de eierhandel en in 1929 tot de Eierhal. Daarnaast vinden vooral vele minder draagkrachtigen een bestaan in de bosbouw. Hoewel de bossen door de Puttense bevolking altijd al gebruikt zijn als leverancier van brand- en bouwhout,

eek, denneappels (varkensvoer) en humus voor grondverbetering, is de op produktie gerichte stelselmatige bosbouw slechts enkele decennia voordien van belang geworden met de ontginningen van voormalige woeste gronden. Vooral de praduktie van eikeschors (eek) voor de leerindustrie en de produktie van dennehout als stuthout voor de mijnbouw maken de bossen economisch interessant. De eekproduktie neemt in de eerste decennia van de twintigste eeuw af als gevolg van het gebruik van minerale looistoffen.

De dorpskern heeft, net zoals dat ook later nog steeds het geval is, vooral een woon- en centrumfunctie. De woonfunctie vindt vooral uitbrei ding in lintbebouwing langs de uitvalswegen (Garderenseweg, Harderwijkerstraat en Dorpsstraat) .

Als gevolg van de goede verbindingen (spoorweg sinds 1863 en Zuiderzeestraatweg sinds 1830) en de fraaie omgeving ontwikkelt Putten zich in deze peri ode tot een plaats waar velen hun vrije tijd willen doorbrengen. Talloze gepensioneerden en vakantiegangers ontdekken Putten en we zien hier dan ook de weerslag van in de dorpsuitbreidingen in noordelijke en oostelijke richting (Parklaan, Korenlaan, Van Eeghenlaan, Grieteweg, Driewegenweg, Postweg). De behoefte aan pensions en hotels is groot en velen zien dan ook de kans schoon om in de zomermaanden hun huis als pension te verhuren. De gezonde lucht trekt bovendien een heel speciale "bedrijfstak" aan: diverse sanatoriums zoals Dennenhof en Erica, waar lijders aan tuberculose worden verpleegd. AI deze nieuwe inwoners met hun nieuwe behoeften en vaak ruimere portemonnaie geven een grate impu1s aan de ontwikkeling van de middenstand.

Zien we in de omgeving, dan treft ons een aantal fraaie gebieden. Schoonderbeek, Norden, en Groevenbeek bieden de bezoeker een prachtige natuur met vele lustplekjes bij hei, bossen, sprengen en beken. De Putter- en Sprielderbossen vormen het mooiste wat de natuur kan bieden en kunnen bogen op een bewogen en veelzijdige historic, die teruggaat tot in voorchristelijke tijden. Maar ook het cultuurlandschap van het landbouwareaal heeft veel fraais te bieden in zijn met houtwallen omzoomde akkers en tussen het groen dromende boerderijen, waarvan vele van zeer grate ouderdom.

Kortom, het Putten van rond 1900 is een aantrekkelijke plaats waar het goed toeven is. Moge de hiernavolgende fotoselectie daarvan getuigen!

Eeuwenlang was er sprake van een vrij druk scheepvaartverkeer aan het Oever (nu strand Nulde). In de negentiende eeuw waren er zelfs serieuze plannen om daar een haven aan te leggen. De Zuiderzee stond tot de voltooiing van de Afsluitdijk (1932) in open verbinding met de Noordzee; er was dus ook hier getijdenwerking. Bij vloed voeren de schepen zo dicht mogelijk onder de kust, bij eb waren ze dan gemakkelijk met wag en ofkar en paard te bereiken. Op deze foto is men bezig met het uitladen van hooi. Op deze bijna meest westelijke plek van Putten beginnen we onze rendwandeling.

2 De Vanenburgerallee zoals die er rand 1910 uitzag. We staan hier op de hoek van de Vanenburgerallee met de Zuiderzeestraatweg. Het hek links op de kaart is het hek van de portierswoning van Huize Vanenburg. Opvallend is dat de dienstwoningen van portier, tuinman en koetsier alle in een verschillende stijl zijn gebouwd. Ook was het landgoed in die tijd veel groter dan nu. De officiele ingang was toen 100 meter van het NS-station, dus veel dichter bij het dorp.

Putten

Vanenburgerallee

3 Het huidige hotel kasteel De Vanenburg zag er omstreeks 1910 uit, zoals deze foto aangeeft. Vroeger stand op deze plaats een kasteel dat in 166S gebouwd werd door de bekende Amsterdarnse architectVingbooms, in opdracht van Hendrik van Essen. In 1672 was men klaar met de bouw. Circa 1813 werd dit kasteel afgebroken. Tot 1870 heeft het terrein toen braak gelegen. Toen werd er weer een huis gebouwd, naar het voorbeeld van een Haagse villa. Mr. F.vVJ baron Aylva van Pallandt was degene die het huis liet bouwen. De tuin van De Vanenburg genoot een zekere vermaardheid. De erfgenaarn van de baron, een verre neef, ]oep (Hughie) van Pal-

landt, verkocht direct nadat het huis in zijn bezit was gekomen al1S.000 planten uit de tuin. Geleidelijk verkocht hij zo alle bezittingen. Sinds enige jaren is De Vanenburg in handen van de farnilie

Kamphorst, die het als vakantieoord en hotel-restaurant exploiteert.

PUTTEN

Huizo Vanonbure

4 Het Stations-Koffiehuis, zoals het er rand 1 9 1 0 uitzag. Jarenlang is dit koffiehuis geexploiteerd door de familie Rikkers. Rechts op de achtergrand is de spoorwegovergang te zien. Spoorbomen kende men toen nog niet. Als er een trein naderde werden er balken over de weg gelegd.

S~ons Kofiiehuis.

5 Hier zien we twee schaapskooien zoals die vroeger langs de Stationsweg stonden. Zij behoorden tot de boerderij Groot Hussel. Deze was evenals de boerderij Groot Norden eigendom van mr. F.WJ. baron Aylva van Pallandt. Boerderij Groot Norden heeft gelegen op de plaats waar nu industrieterrein Keizerswoert ligt. De schapen werden gehouden voor de wol en de mest. In de schaapskooien werden heideplaggen als strooisel gebruikt. De uitvinding van de kunstmest maakte deze wijze van bemesting overbodig. In vrij korte tijd verdwenen de schaapskudden en ook de meeste schaapskooien.

6 Winter in Putten! We schrijven het jaar 1907. Op dit zeer stemmige winterse tafereeltje zien we opnieuw de Stationsweg ter hoogte van Hussel.

7 Een van de vele pensions die Putten rijk was, was pension Wytske. Dit pension, dat gelegen was aan de Stationsstraat, is gebouwd rand 1920. In later jaren heeft hier de schilder Kleton gewoond. Vooral in de jaren twintig en dertig nam de betekenis van het toerisme snel toe. Vele Putters verhuurden een of meer kamers aan "badgasten". Ook werden er pensions speciaal gebouwd.

8 De Stationsstraat zoals die er in 1925 uitzag. Het hekwerk aan de linkerkant van de weg behoorde bij het notariskantoor Neervoort. Dit huis is oorspronkelijk gebouwd als Huize Djaro. Nu is het een kantoor van de Stichting Thuiszorg Veluwe. De huizen aan de rechterkant staan er nu nog zo bij.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek