Renesse in oude ansichten deel 3

Renesse in oude ansichten deel 3

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3386-9
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Renesse in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

11. Nogmaals de Oude Moolweg, maar nu wat verderop naar achteren. De opname zelfwerd in de zomer van 1931 gemaakt vanaf de Duinzijde. In het huisje rechts, dat nu dienst doet als tweede huis, met de blinde kopgevel en de horizontaal aangebrachte waterafvoer woonde vroeger Andries de Ruiter. Links en rechts achter de omheiningen stroomt de waterloop. De polder Oosterenban heeft vroeger (volgens Fokker) aanvankelijk rechtstreeks op het buitenwater geloosd en wei op de Scelveringhekreek ten oosten van het duingebied en via het Palinxgat (Watergat) nabij de Oude Hoeve. Door latere indijking is de Scelveringhe voor rechtstreekse afwatering verloren gegaan. In de 17e eeuw is afwatering door verzanding van het Palinxgat eveneens onmogelijk geworden. Toen werd het besluit genomen dat de afwatering door de oude vronen op de polder Schouwen zou plaats vinden.

Vanaf of kort na 1683 werd dus op de polder Schouwen gesueerd maar zonder enig contract en misschien zelfs wei zonder vergunning, zo ontlenen wij weer aan Fokkers boek "Schouwen van 1600 tot 1900" (Zierikzee, 1909). Hoe het ook zij, met of zonder Scelveringhe, het water van de Bannenpolders (dus West- en Oosterenban) wordt sinds drie eeuwen via de gemalen en sluizen van de polder Schouwen naar zee afgevoerd. Tot bemaling van de Oosterenban werd in 1893 nabij de Oude Hoeve een houten watermolentje geplaatst, dat in 1906 is vervangen door een Amerikaanse windmolen en die werd in 1913 vervangen door een stalen molen, die ca. vierduizend gulden kostte. Vanaf 1940 wordt met een elektrisch gemaal gewerkt. Via een ziel of duiker stroomt hier dus het polderwater in oostelijke richting en achter de boerderij van Marien Steur (nu de dames Houtman) bereikt het de Laone om uiteindelijk in het lage gebied achter Moermond in de polder Schouwen terecht te komen.

.":"".'::-.l·'··.

12. Een prachtig en ongerept stukje Renesse, dat beter bekend staat als ,,'t Haayeboschje". Laantje naar "Wilhelmina-Boeve" staat er duidelijkheidshalve op de ansichtkaart gedrukt en in deze omgeving kan men het ook vinden. De Wilhelminahoeve zelfligt wat westelijker en naar rechts zijn de gebouwen van Krijgers Graan- en Meelhandel gevestigd. Links liggen nog tal van campings verspreid.

13. We zitten nu weer in de onmiddellijke omgeving van het dorp en rechts, met schoorsteen, zien we het Dorpshuis staan (Zeeanemoonweg 1 - hoek Oude Moolweg). Het dorpshuis werd destijds gebouwd op het vrijgekomen terrein van de boerderij van Harman Fasol. De foto moet kort na de bouw door Foto Berge uit Haamstede zijn gemaakt, want later volgde nog een verbouwing van het Renesser Dorpshuis. In de vrijwel onmiddellijke nabijheid vindt men hier thans het hoofdkantoor van de Rabobank Schouwen (Zeeanemoonweg 4), het postkantoor (Zeeanemoonweg 8) en het kantoor van de VVV-Renesse (de Zoom 17).

Links op de voorgrond de fraaie dorpstoren en links achter de boom het vroegere ijzerschuurtje van smid W. Gilijamse en rechts het in witte kalkzandsteen uitgevoerde werkplaatsje van smid Gilijamse. Rechts daarvan lag aan de Lange Reke 1 de smidse, maar die valt hier niet meer te zien. Die smidse is er trouwens ook een hele poos al niet meer, want hier staat nu de winkel van Frank Gilijamse; de elektro- en kadoshop van Renesse.

14. Ziet u ze ook, die drie grazende geiten en een aantal echte scharrelkippen van Jacobus de Bruijne aan de Luijeweg! Jacobus was in het piepkleine huisje "Marijke" aan de Oude Moolweg geboren en gehuwd met Elizabeth van de Panne, die van Scharendijke afkomstig was. De Bruijne was los arbeider en teelde later onder andere Indische kers op contractbasis. Ret huisje (rechter inzet) waar hij dus later is komen won en, was eigendom van landbouwer Jacob Steur en hiervoor betaalde Jacobus de Bruijne een jaarhuur van veertig gulden. Ret onderhoud kwam dan wei voor rekening van de huurder. Ret echtpaar De Bruijne-van de Panne had vijf kinderen te weten Margaretha, Maria Jacoba, Jacoba Wilhelmina, Johanna en Marinus Jan. Dochter Marie, die nu aan de Emmaweg 17 woont, heeft niet minder dan 81 jaarin het kleine huisje gewoond en heeft het zich ook erg aangetrokken toen ze het uiteindelijk verlaten moest. Ret dateerde al van 1613 en werd omstreeks 1983 gesloopt. Bij het aangebouwde schuurtje zien we Marie de Bruijne rondscharrelen en de man die voor het huisje staat is Marinus de Bruijne, geboren op 11 januari 1908 en overleden op 30 juli 1976. De zwarte hond die bij de witte muur loopt is Bella en het meisje met de Iichte kousen aan is een nichtje uit Rotterdam, Jopie van de Vate.

Op deze plaats is later een nieuw huis gebouwd voor rekening van de Rotterdammer M. de Jong (Luieweg 2), die erinmiddels ook al weer vertrokken is. Dit huis is nu eigendom van kandidaat-notaris mr. R. Rutgers. Deze omgeving heet vanouds de Kapellepolder.

15. Het drama van Renesse. Gedurende degehele Tweede Wereldoorlog is op Schouwen-Duiveland verzet gepleegd. In het begin vooral door anonieme enkelingen, later veel meer in georganiseerde groepen. Na de bevrijdingsacties in oktober en november 1944 in Zuid-Nederland bleef Schouwen-Duiveland in Duitse handen terwijl de Engelsen en Canadezen tot Colijnsplaat op Noord-Beveland en in het westen tot Anna Jacobapolder op Sint-Philipsland waren doorgedrongen.

In de eerste dagen van december 1944 wordt afgekondigd dat aile mannen tussen de 17 en 40 jaar zich moeten melden. De bedoeling is duidelijk: ze zullen op transport gesteld worden om in Duitsland te werk gesteld te worden. De Duitsers denken de namen van de mannen gemakkelijk in het bevokingsregister te kunnen opzoeken, maar dit kan worden voorkomen. 's Nachts halen werknemers van het gemeentehuis in Renesse aile persoonsgegevens weg en begraven het archief tweehonderd meter verder in een achtertuin. De Duitsers zijn woedend. Voor de daders wordt de grond te heet onder de voeten. Via een geheime telefoonverbinding van de PZEM wordt contact gemaakt met de geallieerden in het al bevrijde Sint-Philipsland, De Engelsen berichten dat ze 's avonds met een bootje een aantal mensen van het eiland zullen komen halen. Zeventien personen zullen de gevaarlijke overtocht maken. Onder hen zijn drie geallieerde piloten, die op het eiland een noodlanding hadden gemaakt en hier al enige tijd ondergedoken waren. Een overgelopen soldaat uit het Duitse leger zal ook meegaan. Hij heeft belangrijke informatie bemachtigd over de positie van Duitse gevechtsstellingen: gegevens, die van belang kunnen zijn voor de uiteindelijke bevrijding van Schouwen-Duiveland,

Op 7 december 1944 om zes uur 's avonds verzamelen zij zich in een verlaten huis even buiten Zierikzee. Met een lamp seinen ze om de vijf minuten rood en wit licht: het afgesproken signaal. Zouden de Engelsen komen? De vorige avond mislukte de overtocht vanwege het slechte weer. Onder grote spanning wachten ze af. Maar dan worden de lichten vanuit zee beantwoord en de boot nadert de afgesproken plaats. Plotseling verschijnt een auto achter de dijk. Iedereen duikt snel weg. Het blijkt de Duitse commandant van het eiland te zijn. Zonder iets te merken rijdt hij voorbij. De onderneming kan voortgezet worden. Maar van de Engelsen is geen spoor meer te bekennen. Zijn ze aan land gekomen of weer teruggekeerd? De lichtsignalen worden niet beantwoord. Na lang wachten besluiten ze het op te geven en weer terug te gaan naar Zierikzee. Een politieman en zijn vrouw gaan vast vooruit. Bij onraad zal hij met een zaklantaarn een teken geven. Vijfhonderd meter verder duikt een Duitse patrouille op, die hen aanhoudt. Waarom zijn ze zo laat op straat? "Een lekke band" luidt het antwoord. Met zijn zaklantaarn schijnt hij bij om zijn achterwiel te laten zien. Tegelijkertijd kan hij waarschuwingstekens geven aan de achteropkomers. De Duitsers laten de politieagent en zijn vrouw doorgaan en beiden maken zich direct uit de voeten. Vlakbij Zierikzee aangekomen horen ze achter zich geweerschoten. De anderen zijn, ondanks hun waarschuwing, toch ontdekt.

Meedogenloos oordeel. Ze waren dus toch ontdekt. Vier van hen weten te ontsnappen onder wie de drie piloten. Elf mannen, van wie een zwaar gewond, worden gevangen genomen. De volgende dag brengen de Duitsers hen met een boot naar GoereeOverflakkee. De overgelopen Duitse soldaat probeert te ontvluchten door overboord te springen. Later vindt men zijn lijk aan de kust. Het oordeel van de Duitsers is meedogenloos, allen krijgen de doodstraf, die uitgevoerd zal worden door ophanging - een vorm van executie die de Duitsers in Nederland nooittoepassen (aileen in het concentratiekamp Vught zijn enkele gevallen voorgekomen). Ze worden weer teruggebracht met de boot en op hun laatste tocht worden ze in een huifkar naar het Slot Moermond bij Renesse overgebracht. Negen stroppen zijn aangebracht. De gewonde gevangene wordt op een brancard meegevoerd en zal getuige zijn van het gebeuren. Hij overlijdt aan zijn verwondingen, maar toch wordt zijn lijk naast de negen

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek