Renkum en Heelsum in oude ansichten

Renkum en Heelsum in oude ansichten

Auteur
:   P. Richter
Gemeente
:   Renkum
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2051-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Renkum en Heelsum in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Het lijkt me goed u eerst het een en ander te vertellen alvorens u te gaan rondleiden door het vroegere Renkum en Heelsum. Bij de keuze van de afbeeldingen voor deze uitgave heb ik mij op het standpunt gesteld dat het geen opnamen moesten zijn die reeds in eerder gepubliceerde boekwerken voorkwamen als "De Westelijke Veluwezoom in oude ansichten" en "Groen was mijn dorp ". Gelukkig viel er in mijn kaartenarchief nog voldoende te snuffelen, alhoewel het vaak wikken en wegen was om een zo gevarieerd mogelijke collectie samen te stellen.

U begrijpt dat in dit boekje lang niet alle facetten van oud Renkum en Heelsum kunnen worden belicht, maar ik hoop er met deze "bloemlezing" in geslaagd te zijn u te tonen hoe onze dorpen emit zagen ten tijde van de bloeiende pensions, de karren, de tram en wat dies meer zij.

Het is niet mijn bedoeling in dit voorwoord iets van de geschiedenis te vertellen. Daarvoor verwijs ik u naar het boek "Van een groene zoom aan een vaal kleed", geschreven door E.J. Demoed. Verder is er in het voortreffelijke boek van Wes Beekhuizen: "Groen was mijn dorp " z6veel te lezen en te zien van het

dorp Renkum, dat ik er beslist geen woorden aan zal toevoegen, WeI wil ik, ter verduidelijking van de Heelsumse afbeeldingen, nog vermelden dat een deel van dit dorp, gelegen ten zuiden van de beken, tot 1 mei 1923 bij de gemeente Doorwerth behoorde. Op genoemd tijdstip werd deze gemeente opgeheven en gevoegd bij de gemeente Renkum, die tot dusver had bestaan uit de dorpen Renkum, Oosterbeek en HoogWolfheze, aangevuld met het gedeelte van Heelsum ongeveer ten noorden van de bekenloop. Op vroegere plattegronden is duidelijk te zien, hoe de voormalige gemeente Doorwerth als een wig zat geklemd tussen de beide delen van de gemeente Renkum. De oude buurtschap Heelsum bestond hoofdzakelijk uit de kerk en omgeving, een aantal papiermolens en arbeidershuisjes bij de beken en was eigendom van de Doorwerthse kasteelheren. Vanaf 1817 was de burgemeester/baron dan ook tevens eigenaar van zijn gemeente.

Het verschil van aard dat er tussen de oorspronkelijke Heelsumse en Renkumse bevolking aanwezig was, wordt mede door het bovenstaande verklaard. In de loop der tijden zijn de dorpen Heelsum en Renkum

aan elkaar gegroeid, zodat van een nauwkeurige afbakening, vooral ten noorden van de Utrechtsestraatweg, niet kan worden gesproken. "Huize Gelria", het voormalige kurhaus langs de straatweg, vormde daar zo ongeveer de grens. Daarom prijkt het op de kaft van dit boekje, want de oudere Renkumse en Heelsumse ingezetenen zullen het meteen herkennen. Typisch dat namen van reeds lang verdwenen gebouwen zo hardnekkig blijven voortleven; denk aan "Gelria" en cafe Staal, nog steeds als bushalten genoemd in de dienstregeling anna 1974!

Nadat Wes Beekhuizen ons in zijn geschrift over Renkum uitvoerig heeft ingelicht om trent de vele veranderingen en ontgroeningen in zijn dorp, spreekt hij op een van de laatste bladzijden van zijn boek nog over de onherstelbare schade die in en om Heelsum werd aangebracht. Hiermee ben ik het roerend eens. Waren er na 1945 al diverse wijzigingen opgetreden in het Heelsumse dorpsbeeld, de grote klappen vielen in de afgelopen jaren. Het eens zo bekoorlijke beekdal werd bedorven, de Noordberg omgeploegd, de overgebleven beek grotendeels gekanaliseerd, Er kwam een viaduct over de Utrechtsestraatweg bij de Dries-

kamp en de Doorwerthse heide werd in tweeen gedeeld. Het was allemaal no dig voor het steeds toenemende snelverkeer. Aan deze situatie moeten we zo langzamerhand wel gaan wennen, maar degenen die het vroegere Heelsum hebben bekend, ook v66r de fatale ingreep, zullen met weemoed terugdenken aan de mooie wandelingen over de heide naar Wolfheze en de omzwervingen over en langs de Noordberg naar Doorwerth. Maar genoeg hierover; ik wil niet in mineurstemming eindigen. Er valt in onze omgeving nog veel moo is te genieten.

Vanzelfsprekend zijn beide dorpen met hun tijd meegegaan. In driekwart eeuw zijn gewoonten en werkwijzen geheel veranderd. We kunnen nu glimlachen bij het lezen van de "Renkumsche Courant" anna 1898, toen men "eene dienstbode" zocht, "eene burgerpot kunnende koken"; de gemeente Renkum als aandeel in de lichting 1899 voor de Nationale Militie twintig manschappen diende te leveren en Doorwerth twee; Sam Sternfeld voor St. Nicolaas prachtige rolpens en fijne muisjes aanbood en H. Klein Molenkamp zich "Uwe Dienstw. Dienaar" noemde ...

En nu: goede reis toegewenst!

1. Onze wandeling door het dorp Renkum beginnen we bij de westelijke grens. U ziet hier hotel "Campman", in de vorige eeuw al een bekende pleisterplaats voor de diligences. Daarnaast huize "Tondano" en vervolgens villa "Redichem", bewoond door de steenfabrikant Reymer. De stoomtram brengt ons, komend vanaf de Renkumse Hucht, het dorp binnen. Alleen het hotel is er momenteel nog, zij het in vernieuwde gedaante. Het geslacht Campman is er nog heer en meester.

R. C. Kerk. }{cnkulll.

UltC!. E. R. lhnasse. Rellh:!':" .?

2. Aan de overzijde van "Campman" kunnen we op deze afbee1ding nog kennis maken met het rooms-katholieke kerkje, dat op 29 september 1840 werd ingewijd en de naam "Deo Sacrum" droeg. Links ervan was een bescheiden kerkhof. In 1923 werd dit bedehuis afgebroken, nadat vooraan in de Dorpsstraat een nieuwe kerk was gebouwd.

3. We blijven nog in de buurt en zien midden op deze prentbriefkaart het grote huis, dicht aan de straat, in het begin van deze eeuw bewoond door aannemer Joh. Mentink. Hij was een van de zestien inschrijvers bij de aanbesteding voor de bouw van een badhuis bij hotel en kurhaus "Heelsum" in oktober 1898. Zijn inschrijfprijs bedroeg f 17.340,-. Naast genoemd pand van Mentink lag, in de bocht, de oude kosterie anna 1694, die tijdens de evacuatie van 1944-1945 helaas werd verwoest. De melkventer B. van Amerongen was de laatste bewoner.

Oudc Kosterjj. Rcnkum.

4. Nog een opname van omstreeks 1900 van de oude kosterie, geflankeerd door de wijdvertakte oude linde, waarvan ons altijd werd verte1d dat deze ter ge1egenheid van de viering van Neerlands onafhankelijkheid, in 1813, zou zijn geplant. Een serieuze bomenkenner kon echter wel zien dat de boom vee1 ouder was. Jammer dat hij omstreeks 1953 moest verdwijnen. Het zal nog heel lang duren voordat het jonge boompje, dat zijn vervanger werd, de takken zal buigen over de tuin van de hervormde pastorie die daar nu staat.

5. lets verderop, aan de rechterkant van de weg "Onder de Bomen" stond deze oude kerk, oorspronkelijk rooms-katholiek, na de hervorming voor de hervormde eredienst in gebruik genomen. In de twaalfde eeuw gebouwd en eind dertiende eeuw met een tufstenen toren verrijkt, werd het kerkje in de loop der tijd uitgebreid en enkele malen hersteld. Nevenstaande prent toont ons het gebouw kort voor de sloping, begin maart 1864. Ret grote ijzeren hek, toegang gevend tot het nabijgelegen kerkhof, was in het begin van deze eeuw nog te zien.

t:ltg. J. H. Pcehneyer,

Onder de boom en

Renkum

6. We noernden al de weg "Onder de Bomen", Dit schilderachtige plaatje dateert van 1900, to en de oude huisjes nag aanwezig waren. We zijn hier het houten brugje naar O.N.O. reeds gepasseerd. Dit gedeelte heet thans Beukenlaan en brengt ons bij de papierfabriek.

Weg naar 't Sunatorium "Orunje Nassau's Oord'" REi'KUM

.: ~~~

~- ~-i' ..

7. Hier zijn we het houten brugje onderaan de Nieuweweg overgegaan en bevinden ons op het Grunsfortdijkje, zoals deze weg heet. Als wij een tweede houten brug zijn gepasseerd, komen wij bij sanatorium "Oranje Nassau's Oord", Dit behoort officieel tot de gemeente Wageningen, maar het is z6 op Renkum georienteerd dat men altijd spreekt van "O.N.O., Renkum". De brede sloot met het held ere water ligt in onze tijd wat armzalig verscholen tussen het struikgewas.

Renkum

Utrechtsche straatweg

8. Hier bevinden wij ons op het gedeelte van de Dorpsstraat tussen "Campman" en de Nieuweweg. We komen langs kapitale villa's, onder andere die van de heer Mijnlieff, genaamd "Bouvardia", en huize "Welgelegen" van de familie Van Wijck. Dit laatstgenoemde huis werd vanaf de jaren dertig tot vrij kort geleden bewoond door mevrouw Tutein Nolthenius-Waller, die vele Renkummers zich nog zullen herinneren. Rechts op de afbeelding achter de kastanjebomen ligt de Kloosterweide, in 1967 doorkliefd in verband met de aanleg van de nieuwe Riiksweg,

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek