Rheden, De Steegh en Ellecom in oude ansichten

Rheden, De Steegh en Ellecom in oude ansichten

Auteur
:   H. Kerkkamp
Gemeente
:   Rheden
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3302-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rheden, De Steegh en Ellecom in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

49. De rivier was mede een factor in het dorpsleven. Op mooie zomeravonden, aldus Hofenk, kwam vaak nog een sleep met talrijke witte, rode en groene lichtjes "op". Op een sein van de sleepboot werd bijgedraaid en's avonds en's nachts was een hele vloot van rivierschepen in het dorp te gast. Heel vroeg in de morgen zette de sleep zich weer in beweging. De traditionele aanlegplaats voor de schepen die het dorp wilden aandoen is algemeen bekend als "de Eikeboorn", Ais er zich een gegadigde aanmeldde voorde overoever, zoals op de foto, zette boer Jansen van het boerderijtje "De Eikeboorn" zich, a raison van een dubbeltje, aan de riemen. Na de bochtafsnijding komen nog altijd de plezierboten onder de Middachter brug door en leggen bij "de Eikeboom" aan.

50. Omstreeks 1650 lag, hoog op de heuvels, een boerderijtje, "Stikhuizen" (stik betekent steil). Dit werd, met andere huizen en bospercelen, in 1657 aangekocht door mr. Willem Everwijn. Na zijn dood kwamen de goederen aan zijn dochter Nalida, gehuwd met H. Brantsen, burgemeester van Arnhem. Verschillende Brantsens hebben daarna kosten noch moeiten gespaard om van "Rhederoord" een landgoed te maken dat wijd en zijd een grote bekendheid genoot. De eerste bouwde het landhuis en het park met talrijke bijzondere bomen werd aangelegd door de bekende Franse architect Marot. De volgende eigenaren waren N.J.H. van Hasselt en Van Heeckeren van Kell. Thans is "Rhederoord" grotendeels natuurmonument. Op de foto zien we het 11Uis in zijn oude glorie (omstreeks 1900).

Wandelllle~ Rheder Gord, de Slee~

S1. Waar voorheen in de delling de tuinen van "Rhederoord" waren gelegen, ziet men thans riante villa's en bungalows. Hofenk weet te vertellen dat men er, behalve het tuinmanshuis, een oranjerie met drieendertig bakken met oranje- en laurierbomen, een druivenkas met vijfendertig glasramen en een ananas- en perzikbroederij aantrof. Tuin en park waren ontworpen door Jacob Marot, de zoon van de beroemde Franse architect Daniel Marot, toen de bouw van het huis nog niet ter hand was genomen (1743). "Rhederoord" was een vorstelijk landgoed. Het valt dan ook te begrijpen dat toen in 1918 een verblijf voor keizer Wilhelm II werd gezocht, het oog op "Rhederoord" viel, Men viste echter achter het net: het goed was juist in andere handen overgegaan.

52. De luister van de bossen trekt reeds tal van jaren talloze toeristen en loge's, voorheen onder de verzamelnaam "Hollanders" begrepen, naar onze onvolprezen Veluwezoom. De bossen zijn in het algemeen aangeplant door de stichters van de landgoederen en bestaan hoofdzakelijk uit beuken en eiken. Bij de ingang van het park van "Rhederoord" kon men op een wit bord in groene letters lezen:

Wat ge in uw huis als regel stelt, Bedenk, dat dit in 't bosch ook geldt, Papieren, schillen, eierschalen Vindt ge op uw vloer terecht schandalen. Houdt steeds in 't bosch die regel vast; Dan zijt ge de gewenste gast.

53. Dehoge Veluwezoom biedt prachtige vergezichten. Over de rivier met haar vele meanders en de lage landen met in het verschiet de toren van Hoog-Elten en de Martinus van Doesburg. Geen haalde er echter bij dat vanuit de "hermitage" (kluizenaarshut) op "Rhederoord". Een ronde kluis, waarvoor een rechthoekig portaal, in rustieke stijl, met een klein grasveld te midden van opgaande sparren. De gewilde eenvoud hiervan ontroerde het romantische hart van onze voorouders diep. De Doesburgse schilder Rademaker heeft het vergezicht op doek gebracht. Wat minder wijds was dat over de Liemers, te zien vanaf de straatweg voor "De Engel". Theo Goedvriend heeft de rivier, onder dreigende en milde luchten, talloze malen afgebeeld met een gemeerd bootje of met roodbont II sselvee op de waarden, De foto dateert van 1905.

54. Reeds de stichter van "Rhederoord", mr. Everwijn, liet van het huis een grintweg aanleggen in oestelijke richting, die echter niet omhoog naar de grote weg, maar rechtdoor liep naar de Diepesteeg. Hij werd in het begin van de negentiende eeuw verlegd en kwam toen uit op de hoofdstraat, de tegenwoordige Parkweg, langs de christelijke school. Op de foto zien we de aloude grintweg voor ons met huis "Rhederoord" op de achtergrond. Achter het huis staan heren met hoge hoeden; vermoedelijk formeert zich een begrafenisstoet. De chef-veldwachter heeft post gevat op de kruising. Het pad links leidt linea recta naar de straatweg bij "De Engel".

55. Een halve eeuw geleden vond men nog enkele bezienswaardigheden in het park van "Rhederoord". Daar was bijvoorbeeld de "dertienstam", een geweldige beuk met dertien opgaande takken, dik als boomstammen. Het prachtige park werd in de achttiende eeuw aangelegd door Willem Reinier Brantsen. Van hem in 1772 geschonken zaden ontkiemden alleen Schotse dennen en Lord Weymouth sparren. Uit Engeland kwamen zaden en jonge boompjes, waarvan we noemen: achttien witte, twaalf rode en een zwarte ceder, twee ceders van de Libanon, larixen, twee tulpenbomen, Hemlock sparren en Balsern Gileads. Verschillende bornen zijn nog aanwezig. Toen Willem Reinier in 1789 op hoge leeftijd overleed, liet hij een buiten achter dat tot een der fraaiste en bezienswaardigste van de omgeving werd gerekend.

56. Waar het trace van een "ijzeren weg" de kom van een dorp van enige betekenis in tweeen snijdt, betekent dit een ramp voor de bevolking. Hetzelfde geldt voor een landgoed; planologisch en ter zake van het blijvende ongerief. Zulks is van toepassing op De Steeg van nu. In het verleden gold dit minder, want de bebouwing beperkte zich vrijwel tot een handvol huizen benoorden de spoorwegovergang in de Diepesteeg. Op de foto (van omstreeks 1900) blijkt dat de Benticklaan nog niet is aangelegd. Het riante complex van de woningstichting, ter gedachtenis van het geslacht Bentinck van "Middachten" is nog niet gebouwd, Het is thans eigendom van de gemeente. Rechts ontwaart men de Diepesteeg met de vroegere seinwachterswoning en de bewaarschool, waar men thans "Eltheto", een gebouw voor kerkelijke doeleinden, aan treft.

57. Aan de bosrand, ten noorden van het kasteel, ligt een geweldige zwerfsteen. Voorheen stond hij rechtop tegen een denneboom: de Duivelssteen. De legende wil dat de helse geest, toen hij van de toren van Doesburg sprong, hier neerkwam. Afdrukken van drie vingers zijn nog zichtbaar in de steen. Het moet een heidense offersteen zijn. In Egyptische offertafels komen ook "Blutrinnen" en dergelijke uithollingen voor. In de uitgeslepen kommetjes liep het bloed van het offer, een jong sterk dier van het mannelijk geslacht. Ais de heidense priester het met een bosje twijgen over de omstanders sprenkelde, werden deze met de kracht van het dier begiftigd. De naam van de steen werd gesataniseerd. De priesters van de nieuwe godsdienst maakten alles wat aan de oude cultus herinnerde afschrikwekkend.

Uitg. C. Joh. Mattheij.

Reindert van den Brink bij de hut. . LA.AG SOERE .

58. Reinder van den Brink was een dorpsgenoot die, als de jachtdrift hem het bloed in de aderen deed tintelen, op het eenzame Schaddeveld een plaggenhutje betrok. Stropen was zijn bestaan. Zijn domein waren de Veluwezoomse bossen en heiden. In de hut stond een potkacheltje met een rookafvoer van cacaobussen. Uit een paar schietgaten bestreek hij zijn boerenkoolveldje. In 1893 had hij er reeds tien jaar gevangenisstraf in Leeuwarden opzitten, wegens een moordaanslag op de Soerense veldwachter. Toch vatte hij zijn wilde, woeste leven weer op. Het liep slecht af met Reinder. Toen hij op een avond (1904) te Dieren te diep in het glaasje had gekeken en hij in de donkere nacht naar zijn hutje terugkeerde, werd er van grote afstand met hagel op hem geschoten. De volgende morgen vond men hem dood langs de weg liggen. De dader werd niet gevonden.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek