Rijssen in oude ansichten deel 2

Rijssen in oude ansichten deel 2

Auteur
:   H. de Goeyen
Gemeente
:   Rijssen
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4442-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rijssen in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Aan het herhaald verzoek van de Europese Bibliotheek om een tweede deeltje samen te stellen over Rijssen in oude ansichten, heb ik gevolg gegeven. Het eerste deeltje, waarvan inmiddels ook al een tweede druk is verschenen, werd sam engesteld door wijlen de heer G. Smit.

Ik meende aan dit verzoek te moeten voldoen, omdat in deze tijd een verlangen naar het verI eden bij vrijwel iedere generatie naar voren lijkt te komen, te meer daar er van het Rijssen van rond de eeuwwisseling weinig meer overbleef. De sloper deed zijn best om in Rijssen zoveel mogelijk open plekken te slaan, waarop later (wanneer?) woningen zullen worden gebouwd. Niet alles is echter in het nadeel veranderd. Ongetwijfeld waren de toestanden achter de vaak schilderachtige gevels weleens zodanig, dat wij deze niet meer zouden aanvaarden. Gelukkig heeft de omgeving van Rijssen nog veel te bieden, ook wanneer men slechts gebruik maakt van de fiets of per pedes apostolorum gaat.

Er ligt over oude foto's iets herfstachtigs weemoedigs. Zeker voor ons, die in een wereld leven die zo verschilt van de we reid waaruit de fete's stammen. Het is, bij het doorbladeren ervan, of de tijd een ogenblik heeft stilgestaan. Het kijken naar oude foto's is het kijken naar onze jeugdjaren en bij het beschouwen van de afbeeldingen komt men dan ook tot allerlei verrassende ontdekkingen. Wat ouderen onder ons waren vergeten, daagt weer op uit het verleden. Wij zien de vroegere mode, wij worden getroffen door oude middelen van vervoer, door verandering in winkels, straten en pleinen en bovenal door de gemoedelijkheid van het stadsbeeld.

Uit de foto's blijkt duidelijk welke grote veranderingen er in de

laatste decennia in Rijssen hebben plaatsgehad. Ook Rijssen heeft zich aangepast aan de nieuwe tijd. Oude waarden zijn ech ter vaak onherstelbaar beschadigd of verloren gegaan. Wij zien het hier in Rijssen, waar de karakteristieke Walstraat en Noachstraat eerst werden gemoderniseerd en thans bijna geheel zijn verdwenen. Vroeger geschiedde de opruiming van krotten incidenteel, tegenwoordig worden hele straten tegelijk gesloopt; men spreekt dan van sanering.

Voor ouderen onder u biedt dit boekje herinneringen aan en voor de nieuwe generatie een kennismaking met het Rijssen van tachtig tot veertig jaar geleden.

Van verschillende personen in Rijssen kreeg ik inlichtingen, waarvoor ik zeer dankbaar ben. Zij hebben zich de moeite willen getroosten mij op vele vragen dikwijls uitvoerig te antwoorden. Zonder hun gegevens zou ik van bepaalde plaatsen en toestanden niet voldoende op de hoogte zijn geweest.

Rest mij nog u, lezer, enige prettige uren toe te wensen, met verontschuldigingen voor onjuistheden die zonder twijfel zullen voorkomen.

Willem de Clerq, medestichter van de Twentse textielindustrie, schreef in zijn dagboek in 1812, toen hij een reis door Overijssel maakte, over Rijssen de weinig vleiende woorden: "Een zeer vuile plaats, het ellendigste dorp, dat ik ooit gezien hcb." Als De Clerq echter het Rijssen van ruim een eeuw later zou hebben gekend, was hij zeker niet zo onvoldaan geweest. Naast veel bekends, zou hij meer nog veranderd hebben gevonden. Wijlen Jan Mekenkamp maakte dan ook het volgende gedicht over het mooie Rijssen van omstreeks 1935.

Mooi Riessen

Tusken heet en bosch en akker Tusken 't hoog' en leege laand,

Woer de Oa zoo laankzaam, lankzaam kroonk'lend Zich nen weg noa 't Noorden baant.

Woer nog zint de vennekoelen

Met de bolnpeters in 't rect,

Woer nog volle volle oolderwets is, Weer iej woer det is of neet?

Woer het wewwetow mear kleppert Laandbow en ook haandel bleujt

Woer een nerig ievrig, ievrig yolk woont Aalt in eenvoud op'egreujd

Woer in 'n Esch de rogge golvet

Woer in 'n Mos de beeste weid'

Woer kastanje en de leenebome

Wied en zied eur geur verspreid!

Refrein:

Refrein:

Det is in Riessen, Det oole Riessen.

Het mooiste pleasken oet heel Twentelaand. In heel groote sten,

Kon'k vaste aalt neet wen.

Mer Riessen jonge joa jonge joa jonge joa

Det lig miej toch zoo noa toch zoo noa toch zoo noa Noans is 't zoo heelder en zoo frisch

Umdet er meer een Riessen is

Umdet er maar een Riessen is ... !

Woer ook vromden geane hengoat Umdet 't is zo'n rostig oord

Woe'j noa nachtegaal en koekoek lustern kent zoo ongestoord. Woer de kikkers in de slote Kwaakt eur een en 't zelfde leed

Woer het toch zoo woonder woondermooi is, Ken iej nog dee strekke neet?

Refrein:

J.H. Mekenkamp

1. Het centrum "Het Schild" was vroeger het oude saksische verdedigingspunt tegen de omliggende Huizen. Het werd later grotendeels begrensd door de hervormde kerk, het stadhuis, hotel "De Kroon" en hotel "Schutjen". Het valt op dat de houten toren van de kerk niet in overeenstemming is met het massale gebouw. De kerk heeft dan ook een grotere toren gehad, die echter in de morgen van 4 augustus 1826 instortte. Van de nog te gebruiken stenen werd later een gedeelte van de oude kerkhofmum gemetseld. De toren bezat vroeger een klok van de bekende klokgieter Geert van Wou. Bij gelegenheid van het bezoek van koning Willem III, in mei 1862, werd deze zo hevig geluid, dat ze stuk barstte. In gotische letters moet zij het opschrift: "Sanctus Anthonius vocor (heet ik). Gherardus de Wou me fecit 1484" hebben gehad. Naast de kerk is logement en stalling "Schutjen" omstreeks 1900, dat doet herinneren aan de aloude schutstal. Nog een gedeelte is te zien van de woning van stalhouder Sanders.

2. Ret stadhuis op het Schild in de jaren twintig. Ret stadhuis met zijn Turkse minaret dateerde van 1906 en was gebouwd op de plaats van het vroegere stadhuis. Een oud archief bezat het niet. In het begin van de achttiende eeuw is het toen bestaande met aile parkementen in de as gelegd. Achter het stadhuis stond de eerste openbare lagere school, de Van Opstailschool geheten. Links ziet men de mooie boerenwoning van de familie Wolterink of Toetjesdieka. Tussen het stadhuis en hotel "De Kroon" ziet u de zogenaamde vishal, waaronder tijdens de Eerste Wereldoorlog, door toedoen van burgemeester Knottenbelt, goedkoop vis werd verkocht aan de burgerij van Rijssen.

tadhuis met Schild

Trompeuer, Devenrer.

3. Het stadhuis met Schild, met in het midden hotel "De Kroon" omstreeks 1900. "De Kroon" werd in 1900 gebouwd en in 1932 gemoderniseerd om in 1970 te worden afgebroken. De overgrootvader van Jans van de Kroone, de latere eigenaar, was aangesteld als postmeester. Hotel "De Kroon" was de plaats, waar de paarden van de postkoets werden verwisseld. Men lette op de van 1799 daterende stadspomp, thans staande naast de hervormde kerk, de gaslantaarn en de typische klederdracht van de Rijssense jeugd. Een kleuter wordt door zijn oudere zusjes rondgereden in een zogenaamde "sportkoare", een vervoer- en speelmiddel destijds voor de jeugd. Links is nog het stadhuis van voor 1906 te zien en aan het begin van de Boomkamp de stalling van dokter Stokkers.

4. De goederenmarkt op het Schild, zoals het vroeger was, metop de achtergrond "Kroonjantjen", de "Hoge Stoepe" en het "Pannevis". Men ziet hoe Rijssen in vroegere jaren aantrekkelijk is geweest door de vele bomen, die welhaast in iedere straat stonden.

5. Links: op het bordes van het pas nieuwe stadhuis wordt hier burgemeester Lodder (1904-1913) een Emma-bloempje opgespeld door een paar meisjes van de lagere school, ten behoeve van de tuberculosebestrijding in Nederland. Burgemeester Lodder was de opvolger van burgemeester Van Opstall (1868-1904) en de voorganger van burgemeester Knottenbelt (1913-1937). Lodder woonde toentertijd aan het begin van de Grotestraat, in het pand waarin later bakker Gerritsen, Herman van de Dolfes, zijn zaak had en waar thans een hobbywinkel in is gevestigd.

Rechts: naast burgemeester Lodder staat hier afgebeeld de toentertijd ook zeer bekende en later veel besproken gemeenteveldwachter EngeJ.W!rts. Hij woonde aan het begin van de Haarstraat, op de plaats waar nu het tegenwoordige A.B.N.-kantoor is gevestigd.

;'A· .:

...?.. ~ ... "

roe

it grssen.

' -, /~

U Vt J. 8. t~ ?????.?. t, il

0.-.,,; I.. A .?. V. Z

6. Het begin van de Haarende omstreeks 1900 met links het oude stadhuis van voor 1906. Nog net is een gedeelte te zien van de Mansesboerderij met daarnaast de woning van de familie Stokkers, destijds bekend als "Kloasgoait". Later woonde hier veldwachter Engelbarts. Na de afbraak in 1928 kwam het tegenwoordige pand, waarin nu de A.B.N. is gevestigd, ervoor in de plaats. Op de plaats waar nu de Nutsspaarbank staat, stond een van de deftigste huizen van Rijssen, de woning van Dikrsjuffr, met bijbehorende stalling voor rijtuigen.

.J(aarstraal

7. Op deze foto, daterende van 1905, ziet u nog eens van naderbij bekeken de woning van Dikrsjuffr met stalling. Deze stalling was in gebruik door de dokters Immink en Utenhove, die er tegenover woonden, voor het stallen van hun rijtuigen. In het begin van de jaren dertig vestigde zich hier Jan Dommerholt, Doesjen, met zijn taxibedrijf en rijwielzaak. Thans is hier de bloemenzaak van Jan van de Berg. In de boerderij ernaast woonde de familie Baan, de Seijn, terwijl de volgende boerderij werd bewoond door' Trui van 't Maskop en de Kraansgeije. De laatste boerderij was het eigendom van de familie Ter Keurst, de Pletn, die het boerenbedrijf er schuin tegenover uitoefenden.

8. Links: op de plaats waar thans horlogerie Mulder aan de Haarstraat is gevestigd, stond vroeger de hier afgebeelde woning van eveneens horlogemaker Oabramshein. U ziet hem hier staan in de deuropening. Geheellinks staat Abram ter Harmsel, ,,'n oaln Oabram"; hij woonde later in de Bouwstraat op de plaats waar nu modemagazijn Voortman is gevestigd. In het pand van Oabramshein heeft kapper Kieven jarenlang zijn klanten geknipt en geschoren.

Rechts: op de Haar, thans nummer 71, woonde kleermaker Dreijer, beter bekend als de "maester van Droaier". Hij staat hier rechts afgebeeld. Met hem poseren Gradus Geerling of "Graads van 'n Trot", zijn achterbuurman en zijn kleermakershulpje Heuvelman. Menigeen zal zich de kleermaker nog herinneren hoe hij, met zijn met paard bespannen wagentje, naar ,,'n Kiekert" reed om een kijkje te gaan nemen bij zijn koeien.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek