Rozenburg in oude ansichten deel 10

Rozenburg in oude ansichten deel 10

Auteur
:   J. Bergwerff
Gemeente
:   Rozenburg
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4610-4
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rozenburg in oude ansichten deel 10'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

15. Op 8 maart 1944 (de datum dank ik aan Lijntje Moree Ld., die dat in haar dagboek noteerde) kwam 's morgens om zes uur mijn twee jaar oudere broer Cor - in het verzet - mij waarsehuwen: , ,Razzial"

, ,De kerk als sehuilplaats" zou ik hoven mijn verhaal willen plaatsen bij deze sfeervolle ansiehtkaart uit 1937. In het duister ben ik over de sloot gesprongen aehter Eduard Pols. Op mijn knieen ben ik langs de slootkant naar de kerk gekropen. Over het hek klimmen was het meest riskant, maar ik kwam veilig in de kerk. Maar, was het veilig? Honderden Duitsers "kamden" Rozenburg uit. Als een drijfjacht op hazen en overal waren waehtposten. Pal voor de kerk stond ook een Duitser. Op het moment dat ik heel voorzichtig v66r door een raam gluurde, stapte hij op het toegangshek af. Wat gaat er op zo'n moment door je heen? Op m'n knieen kroop ik terug met een gedaehte: "Ik moet hoven bij het orgel zien te komen." Maar daar had ik geen sleutel van. En daar was die smalle trap naar de nok, waar ik me tussen het dak kon laten zakken. Ik moest een risico nemen. Ik ging de preekstoel op en boven op de bijbel staande probeerde ik op het klankbord te komen. Maar dat zat iets te hoog en stak te ver vooruit ... het ging niet. Toen ben ik in het "ouderlingenbankje" op de grond tegen de muur gaan Jiggen. Een half uur, of langer? Seherp luisterend naar geluiden. Er gebeurde niets waarneembaars. Op mijn knieen kroop ik weer naar voren om vanuit dezelfde hoek de situatie opnieuw te overzien. De Duitser stond roerloos op dezelfde plaats. Op het moment dat de angst me om het hart sloeg had hij zieh waarsehijnJijk even "vertreden".

Er waren ongeveer 80 onderduikers op Rozenburg, er zijn er 2 of 3 gepakt. Nog een week heb ik bij het orgel in de kerk geslapen, nadat ik van dominee Brouwer een sleutel had gekregen. Op , ,gezinsbank" -kussens, onder een paar oude jekkers ... met een wekker bij me om's morgens in het duister weer naar mijn vertrouwde plekje terug te keren. Dat was bij mijn "trekpleister", in de volksmond "bij Jaap-Huib". Ik had een sleutelbos van de kerk omdat ik waamemend "koster" was. Tante Ko, de weduwe J.e. van Vliet-Bergwerff, was kosterin. Enige zoon Jan kreeg in de oorlog T.B.e. en kwam in september 1943 ongeneseJijk ziek naar huis uit "Zonnegloren". Er moest raad worden versehaft. Mijn vader kwam vragen of ik misschien alles wilde behartigen voor tante Ko, zodat zij Jan kon verzorgen. Daar hoefde ik niet over na te denken. Het was een welkome onderbreking in het onderduikersbestaan. 's Morgens in het donker ging ik "op stikken" naar de kerk, om er 's avonds laat weer uit te komen. AIleen kIeedjes kloppen, dat moest met omziehtigheid gebeuren aehter het struikgewas, "uit 't zicht". Gaandeweg werd ik brutaler en zorgde ook 's zondags dat alles in orde was. Tijdens de dienst zat ik boven bij de organist. Jan van Vliet overleed op 20 januari 1944. Tussen de aeht neefs die hem naar zijn laatste rustplaats droegen Jiep ook ik, Hij was net 22 jaar en anderhalf jaar ouder dan ik, maar we hadden samen heel wat beleefd. Dit afseheid wilde ik niet missen ...

16. Toen bekend was wanneer de laatste dienst in de oude gereformeerde kerk zou worden gehouden, kon het gebouw verkocht worden. Dat gebeurde snel want ook die opbrengst was nodig. OPENBARE VRIJWILLIGE VERKOPING. Woensdag 23 December 1936 om 11 uur ten huize van den heer A. Noordermeer aan den Maassluisschen Yeerheuvel, vermeldt de advertentie. Bij de afslag een week later werd Jan Groenewegen T.Zz. eigenaar voor de prijs van f 2515,-. Binnen een maand - 29 januari 1937 - wordt het verbouwen van de voormalige gereformeerde kerk aanbesteed, naar een ontwerp van de heer A. Warnaar. Die gat daarmee op 32-jarige leeftijd een staaltje "sneltekenen" weg! Maar, werken voor een 29-jarige opdrachtgever in de crisistijd moet wei een uitdaging zijn geweest!

Met het bedrag van f 3072,- was C.A. Qualm de laagste inschrijver. Dat de vijflaagste inschrijvers er met elkaar slechts f 70,hoven zaten vormt een bewijs van de felle concurrentie in de crisistijd. Op 5 juni reeds kon de oude kerk in gedeeltelijk nieuwe vorm met een totaal nieuwe toekomst worden geopend.

Het is maart 1987 als ik dit uittik en na vijftig jaar wordt het gehouw nog steeds optimaal gebruikt. De foto is van ongeveer "halverwege". Gekscherend werd wei eens gezegd: de firma "Jan, Piet en Klaas". Dat was ook de volgorde in leeftijd van de broers Groenewegen. Daar kwam in mei 1951 een einde aan toen Pietmet zijn gezin naar Canada emigreerde. V 66r hun vertrek is deze foto bij het bedrijf gemaakt, compleet met "aanhang" en personeel. U ziet, staande van links naar rechts: Jan, Klaas en Piet Groenewegen (dus niet in volgorde); boekhouder Van Berkel; kantoorbediende Alie Weltevreden; Jan Heijndijk; Jan Leerdam; voor hen 12- jarig neefje Jan Groenewegen H. Cz.; Fred Jensma; Jan v. d. Ende; Klaas Ouwendijk en Cor Schreuders. Voor hen: Tea van Piet; Mensje Leerdam, de vrouwvan Piet; Jaap van Klaas; A.J. van Mannekes, de vrouw van Klaas; Lidewij Bevaart, de vrouw van Jan en Marja van Jan, evenals Tea nog geen zes jaar.

In november 1986 op een stille zaterdagmorgen heeft schoonzoon Jan Westdijk mij een onvergetelijk uur bezorgd door mij in het gebouw rond te leiden en mij alle plekjes te laten zien die nog herinneren aan de kerk, waar ik tot mijn twaalfde jaar naar dominee Brouwer luisterde. Maar ook dikwijls kijkend naar het draaiende fietswiel van Lievaart, of hopend op zo'n lekkere zoute jujubus van de dochters van Bart Visser. .. Ik herschrijf wat we bij het overlijden van Jan Groenewegen op 24 februari 1974 op 68-jarige leeftijd in "Nieuw Rozenburg" schreven: Het verdwijnen van Rozenburg als agrarische gemeenschap ging hem zeer aan het hart. Hij heeft daaraan uitdrukking gegeven in zijn toneelstuk: "Graankorre/s uit ebbeslik. " Het werd op 8 en 28 maart - beide keren voor een stampvolle zaal- in 1957 in , ,De Schans" opgevoerd.

Ook nu aarzel ik niet om hem een van Rozenburgs grote zonen te noemen.

17. Bij de opening van Rozenburgs nieuwe postkantoor op 9 augustus 1972 kwam deze foto , ,ter sprake" en heb ik hem ook in "Nieuw Rozenburg" geplaatst. Maar ja, krantepapier ...

Daarom acht ik de foto van Rozenburgs eerste "taxi" een betere plaats waard. Trouwens, dit is in alle opzichten een historische foto! Het was Huib Groenewegen, geboren in 1892, in 1912 begonnen als fietsenmaker-barbier in de Buurt, die als allereerste Rozenburger de moed had een automobiel aan te schaffen, in maart 1917! Arie was toen nog niet geboren en het merk hebben we niet kunnen achterhalen. Gezien het stuur rechts zou het een Engelse kunnen zijn. Was het hier 1917? Ik geloof het Diet. Het staande meisje is Jannetje van der Linde Wd., geboren in 1906. Met elkaar geloven we niet dat zij hier elf jaar is. Mag het "een ietsje meer zijn?" Zij was vanaf 1922 tot haar huwelijk met Jan Degeling op 6 juni 1928 "dienstbode" bij haar grootmoeder. Om de grootouders gaat het op deze foto, lekker achterin gezeten in "het wonder op wielen", Jan van der Linde werd geboren te Oostvoorne op 13 november 1857. Hij trouwde op 18 april 1878 met de Rozenburgse Jannetje van Vliet, geboren op 1 april 1854. Uitgaande van de gedachte dat het hier 1920 is, nemen we aan dat het "feestvarken" Jan van der Linde 40 jaar in dienst van "tante Pos" was. Dat "feestvarken" is Diet beledigend bedoeld, maar Van der Linde was wel bijzonder zwaar van bouw. Mijn schoonvader heeft mij verteld dat hij door verschillende beladen postfietsen is gezakt op de toen nog bijzonder slechte polderwegen.

Op deze feestelijke rit werd het echtpaar Van der Linde vergezeld door collega-neef Piet Quak en diens vrouw Jacoba Kleijwegt. Om er een echte staatsiefoto van te maken werd voor of na de rit voor het postkantoor geposeerd. Op de treeplank ziet u de bestellers Gerrit Robbemond en Bertus de Borst. De waarnemend kantoorhouder is Diet bij name bekend.

Hoe dan ook, uit deze foto blijkt wat een geweldige gebeurtenis het was om met een auto een rondrit te maken over Rozenburg. Temeer omdat er in V oorne-Putten-Rozenburg vermeld is dat het echtpaar Van der Linde 25 jaar getrouwd was, ben ik er wat dieper "ingedoken". In 1920 waren ze al42 jaar getrouwd! Opa Van der Linde is op 14 april 1922 op 64-jarige leeftijd overleden. Opoe is 81 jaar geworden, zij is op 24 februari 19360verleden.

Jan van der Linde kwam op 26 augustus 1876 naar Rozenburg. Hij was landarbeider en vertrok getrouwd op 6 mei 1878 weer naar Oostvoorne, om op 23 april 1880 weer naar Rozenburg terug te keren. Naar we nu durven aannemen om voortaan als PTT-er door het leven te gaan.

18. In deel1 plaatste ik de vrij bekende ansiehtkaart uit 1927 (afb. 6), ik ben blij nu deze sfeervolle ansichtkaart van rond 1920 te kunnen plaatsen van de Laan. Nog geen garage van Nandor Zarkadi -later M.J. Lievaart - naast het postkantoor. Nog geen "stroom", want de lantaarn reehts heeft duidelijk zichtbaar een petroleumlamp. (Op 26 maart 1922 om kwart over elf werd de elektrisehe stroom ingeschakeld op Rozenburg.) Die lantaam staat bij het hekje dat de toegang vormde tot de "consistorie" van de gereformeerde kerk en dat moeten "dolerende" 6O-plussers nog weten, anno domini 1987.

Bij het portiekje ziet u kantoorhouder J. Meel met zijn vrouw en de besteUers Piet Quak en Bertus de Borst poseren ook even. De heer Meel ging op 16 december 1923 met pensioen. Hij was ook ouderling in de Christelijke Gereformeerde Kerk, heb ik gelezen. In deel5 bij afbeelding 51 heb ik u verteld dat het postkantoor tot 1926 aan de voorzijde was gevestigd. Dat was niet geheel juist, Dat was tot maart 1927. Vanaf die tijd was het kantoor- opnieuw - reehts van de huisdeur. De "Westlander" van 18 maart 1927 meldt: Donderdagmorgen werd het hulppostkantoor overgeplaatst naar het naastgelegen pand aan de Laan hetwelk enigejaren geleden als zoodanig dienst had gedaan. Oat toont deze foto, waar het overdekte brieven "gleufje" ziehtbaar is tussen het tweede en derde raam.

Het berieht vermeldde verder: Door het aantal abonne's voor de telefoon bijna het met het oude toestel bereikbare getal had bereikt, is voor den eersten tijd daarin voorzien door eene uitbreiding tot 30 abonne's mogelijk te maken. Zit u te laehen? 't Is 1927 hoor! Wilt u wat namen? Nr. 1: P. W. van Houten, Landverbeetering; nr. 3: J. C. de Haas van Dorsser; nr. 4: gebr. Van Exel; nr. 6: PietvanDam;nr. 7: HuibGroenewegen;nr. 9: A. Noordermeer;nr.12: A. Arkenbout; nr.l3:J. vanderKnaap;nr. 15: Izak Varekamp. In augustus 1926 maakt dokter Van Heusden bekend dat hij is aangesloten onder nr. 17. En, stelt u er zieh niet al te veel van voor, want de telefoon was aIleen te gebruiken tijdens de kantooruren!

Ziet u in gedaehten , .Sien Boon" ( mevrouw Van Staalduinen- Boon) of de heer Van Riel de pennetjes er nog in steken? In 1929 wordt het iets gunstiger. 29 november meldt de "Westlander": Met ingang van 28 November zijn een viertal telefoonabonne's ook gedurende de sluitingsuren van het telefoonkantoor alhier, met het Hoofdkantoor doorverbonden. H et zijn de nummers 1, 2, 9 en 15. Nummer 9, A. Noordermeer, was jaren lang de enige die doorverbinding had.

Vanaf dat moment kon je dus op die adressen ook 's avonds bellen als er een familielid in het ziekenhuis was geopereerd, om maar iets te noemen. Het zou 13 september 1957 worden aleer het slingeren en aanvragen in de hi storie kon worden bijgezet. Toen waren we dertig jaar jonger.

19. Deze foto van mevrouw Van Staalduinen-Boon van de eerste openbare school is voor de school genomen. Is dat dan zo iets bijzonders, zult u vragen. Ja, na zoveel jaren, zeg ik, dat is het. Omdat tijdens de lange periode van meester Visser heel veel foto's zijn genomen achter de school, onder of bij de overkapping of op de hoek. De foto's die ik heb geplaatst als ze voor de school werden gemaakt, waren ook niet voor het front van de school zoals deze. Is het omdat dit mogelijk de laatste foto is waar de legendarische meester Visser op staat? Er zal geen antwoord op komen. WeI heb ik met nog in leven zijnde leerlingen vastgesteld dat het hier 1913 moet zijn.

Gaan we de rijen langs dan zien we boven, van links naar rechts: jufirouw Heurekamp en de dochter van de meester, Mies Visser. De jeugd: 1. Willem van Gaalen Az.; 2. onbekend; 3. Koos van der Houwen; 4. Janus OprelJz.; 5. Jaap van der Wilt; 6. Gerrit Gille; 7. Lena Oprel Jd.; 8. Maartje Kleijwegt Adrd., dan meester Van der Borde en meester Visser.

Op de tweede rij van links naar rechts: 1. Neeltje Breevaart; 2. onbekend; 3. Laans de Jong; 4. Truida van der Wilt (jong overleden); 5. Maatje van der Houwen; 6. Marie van der Houwen; 7. Neels de Jong; 8. Pleun Oprel Jd.; 9. Antje Visser; 10. Marie van Gaalen Ad.; 11. Bets van Gaalen Ad.; 12. Aad de Haas van Dorsser; en 13. Jan van der Wilt.

Dan de derde rij, van links naar rechts: 1. Lena van Santen Ld.; 2. een meisje Van Tricht; 3. Wim van Santen Lz.; 4. Cor (Kee) Oprel Jd.; S. Annetje Kleijwegt Adrd. (met zus Maartje meegekomen, was nog niet leerplichtig); 6. Pietje Boxhoom; 7. Jaapje Boon; 8. Sien Boon; 9. Ko Visser; 10. Cor van Santen Ld. en 11. Catrien Lievaart; de vier jongens die ervoor liggen: Gerrit of Kees van Santen Lz.; 2. Maarten de Jong; 3. Jaap de Jong en 4. Jan Varekamp Jacz.

Hoewel ik ook zachtjes aan tot de ouderen behoor, ben ik telkens weer verrast door wat nog ouderen vertellen. En dan scheelt twintig jaar heel veel! De kinderen van J aap de Jong, van Jan Oprel, van bakker Van der Houwen, dat is geen probleem. Maar, wie was nou Leen van Santen? Nou, die heeft tot 1913 in het winkeltje van Kees Varekamp gezeten, weet ik nu. Die twee vraagtekentjes hebben mij en de velen die met mij mee hebben gekeken veel hoofdbrekens bezorgd, maar nee, we zijn er niet uitgekomen. Het zullen weI een zusje en broertje zijn, zei er een, maar de zekerheid waar je naar blijft zoeken is niet gevonden. Wie kan het zeggen? Bij een schoolfoto van de hervormde school heb ik gezegd: let op de leerlingen die tot en met 1913 naar de openbare school gingen. Ook hier valt dit weer op, maar dan andersom. Een aantal van deze kinderen zou vanaf 1 januari 1914 naar de Zuidzijde gaan. De ontslagaanvrage van meester Visser in september 1913 moet daar alles mee te maken hebben, werd mij verteld. Hij kon het niet verkroppen, zogezegd ...

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek