Rozenburg in oude ansichten deel 11

Rozenburg in oude ansichten deel 11

Auteur
:   J. Bergwerff
Gemeente
:   Rozenburg
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4888-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rozenburg in oude ansichten deel 11'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  >  |  >>

VOORWOORD

Aan de reeks boekjes over Rozenburg is weer een nieuw toegevoegd. Dit keer samengesteld door twee auteurs. Jo Bergwerff vult de helft van dit elfde deel op zijn eigen manier, over de typisch Rozenburgse sfeer die ook de tien voorgaande boekjes kenmerkt. Bergwerff is iemand die als 16-jarige Rozenburger de eerste oorlogsdag heeft meegemaakt en zich het meeste nog wel kan

herinneren ...

Voor de in 1961 geboren John Prooi ligt het weI wat anders. Het is daarom zo merkwaardig dat juist de laatste zich zo intens heeft ingezet om de gebeurtenissen rond de mobilisatie en de eerste oorlogsdag na te gaan en op een rijtje te zetten. De gemoedelijkheid waarmee de bewoners met het handjevol hier gemobiliseerde Nederlandse soldaten omgaan, doet hartverwarmend aan.

Eindelijk dan toch is ook op Rozenburg een begin gemaakt met het vastleggen der geschiedenis .Rozenburg in oorlogstijd". Moge het beiden gegeven zijn om nog meer informatie boven water te krijgen en het in boekvorm uit te geven. Helaas ... het moet gezegd: er rest hen niet zo erg veel tijd meer. Immers, zij die het zouden kunnen vertellen hebben voor een groot deel het tijdelijke met het eeuwige verwisseld. De groep die het zich nog goed kan herinneren wordt jaarlijks kleiner. Bovendien komt het ook voor dat er onder hen zijn die er liever niet meer over praten.

Hoe dan ook, laten de auteurs zich er niet van weerhouden op de ingeslagen weg verder te gaan. Dat er ook spoedig een vervolg op kome. Dat is nodig. Al was het aIleen al voor al diegenen, die zich geen flauwe voorstelling kunnen maken van die afschuwelijke oorlogsjaren 1940-1945, waarin ons yolk door de Duitsers werd geknecht.

J. Klok

Het Brielse Meer in de winter van 1963, wen het .help de vogels" weerklank vond, ook door schoolacties. Het open vaarwater van, voor en door de pont was een enorm verzamelpunt voor de hongerige vogels.

INLEIDING

"Weet je wat het was Jo? Je was voor de oorlog allemaal even arm," zei ze. "AIs de krant op de tafel werd gelegd en de zak met olienoten er op werd uitgestort, was je als kind gelukkig! Je was arm met de armen en je was tevreden, je wist toch niet beter?" Zo simpel zei ze het. In gedachten zag ik de olienoten op tafel, ook bij ons, en later bij mijn meisje thuis. Herinneringen, nostalgie, heimwee, vult u zelf maar in. Onecht? Waarachtig niet! Je was blij met kleine dingen en er was nog tevredenheid. Nu moet ik stoppen, want je mag tegenwoordig geen vermanend vingertje meer opstekerr, als u begrijpt wat ik bedoel. Ik mag nog gewoon doorgaan met het schrijven van boekjes vol herinneringen. Eigenlijk ook een beetje met het gevoel dat ik door moet gaan. Voor u en door u! U beslist het! Als u mij laat vallen is het gewoon voorbij, afgelopen, uit. Toen er van deellO meer dan 500 verkocht waren had u voor rnij beslist. Het betekende: doorgaan, hoe dan ook ... Dat is een overweging geweest bij dit elfde deeltje. V oor het eerst heb ik het niet alleen gedaan, maar met een jonge medewerker. Bij tekst 40 maakt u kennis met John Prooi. Na die pagina is hij schrijver, aandrager, kritische meedenker en corrector. Met de hand op het hart: een weloverwogen beslissing, omdat zijn werk over oorlog en mobilisatie gaat. Weloverwogen ook omdat die periode er na vijftig jaar bijhoort. En ook omdat het mijn taak voor een deel verlicht, dat wil ik eerlijk tegen u zeggen. Het is opnieuw aan u om "vonnis te vellen". Als de oorlogstijd u een zorg zal zijn, dan krijgt het geen herhaling, z6 moeten we het bekijken. Het zal ook nu uit de "kijkcijfers" moeten blijken. Wij hebben er vertrouwen in, anders had ik niet voor deze opzet gekozen. Door middel van de verkoop van videobandjes van het verdwenen Rozenburg, maar 66k door de steeds toenemende belangstelling voor dia-avonden, blijkt het heimwee naar "de plek waar onze wieg eens stond",

In dit elfde deeltje ben ik, op een paar uitzonderingen na, meer rond het centrum van Rozenburg bezig geweest. Een aantal mensen is rnisschien teleurgesteld, doordat ik nog niet echt klaar ben met alles wat radicaal weg is. Ik vraag opnieuw: geduld. Rustig aan, dan breekt het lijntje niet, dat blijft het parool, Bekijk - op de foto van de familie Van der Ende-van Santen - de Rozenburgse ruimte hiernaast en met de aardbeienoogst in gedachten kun je er allemaal verhalen bij vertellen. Voor rnij betekent het ook: bij die huizen ben je nog niet geweest! Voor de statistiek: deel11 bevat 122 foto's, inbegrepen de pentekeningen en schilderstukken. Hiermee komt het totaal op 1382 over de elf deeltjes verspreid.

Ais dit elfde deel uw instemming krijgt, willen we er mee door gaan: .Bij leven en welzijn." Dan hopen we ook weer op uw medewerking. Gegevens over alles wat met die vijf oorlogsjaren te maken heeft: van neergestorte vliegtuigen, tot onderduikersverhalen, kortom alles wat erbij hoort. Bijvoorbeeld: wie heeft er onderduikers in huis gehad? Wie heeft er joodse of hongerkinderen in huis gehad? Bijvoorbaat hartelijk dank. Ook aan allen die op welke manier ook aan dit elfde deeltje hun medewerking verleenden onze welgemeende dank. In het bijzonder mijnheer Klok, die bereid was een voorwoord te schrijven. In september 1989 nam hij afscheid als archivaris van Brielle. Uit een aantal krantekoppen pik ik deze: Gouden ere-medaille voor schatbewaarder. Na 35 jaar kreeg hij een welverdiende hulde! Wij zijn vereerd dat hij dit deel van een voorwoord wilde voorzien. Ten slotte onze adressen en telefoonnummers als u informatie of materiaal heeft:

Jo Bergwerff, Laan van Nieuw Rozenburg 14, 3181 CV Rozenburg, tel.: 01819-12811

John Prooi, Plevierstraat 38,

3181 TM Rozenburg, tel.: 01819-17500

1. Bij het begin van dit elfde deeltje plaats ik deze foto. Nog steeds ga ik ervan uit dat Willem van der Giessen de eerste serie ansichtkaarten van Rozenburg heeft uitgegeven in de herfst van 1904 ofhet voorjaar van 1905. De bomen zijn op die foto's altijd kaal namelijk. Het is mogelijk dat Van der Giessen enkele foro's heeft laten maken die niet zijn uitgegeven. Die zouden dan meer als familiefoto's moeten worden gezien, zoals ook in deel4 bij afbeelding 36. In die tijd woonde de familie Berkhout in het "Veerhuis". Op 4 januari 1967 heeft u deze "ansicht" in "Nieuw Rozenburg" afgedrukt gezien. Toen begon ik het artikeltje erbij als voIgt: Wanneer er lezers zijn die weten wie er op de oude veersteiger, in de volksmond "het ouwe hoojd" staan, dan houden we ons aanbevolen. Het was L.J. (Leen) van der Giessen - van Willem -, die de foro beschikbaar stelde en mij later meldde dat het zijn broers Adriaan en Christiaan waren. Dat was dus opgelost.

Adriaan was van 18 augustus 1894 en Christiaan van 7 februari 1896. Bijna zeker is deze foto ook van 1904-1905 als ik de broertjes Van der Giessen bekijk.

Onze allereerste stoomveerboot heeft tot 1905 aan dit steiger afgemeerd. Heeft u dee I 4 nog open Jiggen bij afbeelding 36? Als ik er desondanks toch naast zou zitten zal Bertus van Adriaan van der Giessen me wei op de vingers tikken. Hij blijft ook bezig met zijn familie en zijn geboortegrond en komt nogal eens "anwaaien".

Adriaan van der Giessen is op 10 oktober 1964 overleden op 70-jarige leeftijd en Christiaan 87 jaar oud op 17 april 1983.

In het genoemde artikeItje schreef ik ook: De oude veersteiger was soms onbereikbaar, daar de hoge waterstanden bij tijden alles onder water zetten. Wie herinnert zich nog de vele suikerbieten die dan wegspoelden in de herfst; vanaf de laadplaats de haven in. Hoevelen hebben bij Noordwesterstorm op het hoekje bij het ; Veerhuis" in de luwte gestaan, om te kijken hoe hoog het water zou komen.

Pak er de loep bij en u ziet ze ook op deze foto. Nu zeg ik: niet aileen bij hoog water, het was dikwijls een verzamelpunt (klapbank) voor ouderen en werklozen. Trouwens, oak in 1990 zijn er nog altijd oude Rozenburgers die zeggen: "Ik mot elke dag effe het water gezien hebben." Intussen geldt dat ook voor velen die later Rozenburger werden. Nog altijd "Het wissel end beeld. dat nimmer verveelt".

Terug naar mijn verhaal van 1967: In het Veerhuis, van 1728, was nog een echte ouderwetse gelagkamer. Oudere Rozenburgers den ken aan de families Kleijwegt, Berkhout en Noordermeer. De" herberg" is nog lang een goed renderend bedrijf geweest. Veel Rozenburgse tuinders hebben er v66r de oorlog hun" veiling-geld" gehaald. Zelf mocht ik er ook wet eens heen voor mijn vader. Op dinsdagmorgen kwam i, betaalmeester" Muyselaar van de Maaslandse veiling in de gelagkamer uitbetalen. Veel herinneringen komen boven bij zo'n oude foto. Dat geldt zeker voor mevrouw Aagje Dingena Barendregt-Berkhout, die het mij op 94-jarige leeftijd allemaal nog vertelt in december 1989. Vader Arie Berkhout werd op 22 juni 1856 in Spijkenisse geboren. Moeder Arentje Lieve zag op 2 april 1862 in Nieuwenhoom het levensJicht.

Vader en moeder kwamen omstreeks 1890 naar het "Veerhuis". Aile kinderen werden hier geboren, achtereenvolgens: Leendert, Dirk, Aart, Aagje Dingena, Korstiaan Comelis, Dingena Aagje en Neeltje Jacoba. "Ja, vader heeft het bijna dertigjaren gepacht, want in 1920 ging hij naar de Dwarsweg. Met de erbij behorende grond in de Goudmijn en aile verpJichtingen die het meebracht wat betreft het vervoer van passagiers naar de Brielseheuvel. .. "

2. Op 15 november 1972 plaatste ik in "Nieuw Rozenburg" een deel van deze oude foto onder de kop "Villa Jacoba 100 JAAR".

Dat had ik te danken aan mijn schoonvader, omdat ik toen nog niet veel tijd vrij kon maken voor het verleden. Het heden, elke week voor eigen kosten en verantwoording een kraut uitbrengen, vergde aIle aandacht. Ik schreef er toen bij: Een van de weinige huizen die aan het oude Rozenburg herinneren, " Villa Jacoba" aan de Molenweg, is dit jaar 100 jaar oud. Omgeven door de prachtige oude bomen is dit nog een stukje romantiek uit het verleden. In de herfst stropen de kinderen de tuin af voor noten en kastanjes. De bewoner, de heer Niek van Gaalen, laat dat dan wat oogluikend toe. Hopelijk blijft " Villa Jacoba" met rechts het "Jachthuis" en links de molen voor het nageslacht bewaard. Het zou in de toekomst een soort museum kunnen zijn ...

Anno 1989 realiseer ik me dat het wat anders is uitgepakt, maar "de villa" staat er dank zij de inspanningen van de huidige bewoner de heer Van der Wulp weer schitterend bij, tot aan het antieke hek toe. Als u dit beeld nu even op u laatinwerken en voorallet op die gordijnen met daaronder die fraaie raamhorren dan weet je: Z6 was het echt! Deze foto is in 1889 gemaakt, want mijn schoonvader J. van der Knaap - in 1879 geboren - staat erop als jongetje van 10 jaar, rechts met het harkje.

Als u meekijkt geef ik u de namen door zoals hij ze er bij heeft geschreven, nadat ik u eerst verteld heb dat de eerste bewoners het gezin van Nicolaas Kleijwegt vormden.

Link> staat jongste dochter Jacoba Kleijwegt, later de vrouw van Korstiaan Barendregt. De vrouw met korte muts is Leentje Noordervliet, de dienstbode. Dominerend in het midden Cornelia Kleijwegt-Bergwerff, de echtgenote van de hoofdbewoner, geboren op 31 januaril839. Zij draagt een staartmuts, zoals die vooral op Voorne en Putten werd gedragen. Naast haar zit Clazina van der Knaap, later de vrouw van Johannes G. Romers (van de Bosch). Staande zietu Clazina Kleijwegt, later de vrouw van Arie van Gaalen. Zij was de oudste dochter en heeft hier vanaf haar geboorte tot haar overlijden gewoond.

Op zijn knietjes met hoedje Klaas Kleijwegt (van" de Ducaat"], die ook 10 jaar is hier. Hij was de enige zoon, die later trouwde met Pieternella Maria Groenewegen. Dit huwelijk bleef kinderloos, waardoor dit geslacht Kleijwegt in mannelijke lijn werd afgebroken.

Tot zover Van der Knaap. Vanwaar de relaties Van der Knaap-Kleijwegt? Moeder Van der Knaap was Leentje Bergwerff, een zuster van deze Cornelia. Toen deze foto werd genomen bij "tante Kee" met haar drie kinderen, waren er twee "Knaapjes" bij tante op visite, vandaar. Nicolaas Kleijwegt was op 11 augustus 1875 getrouwd met Cornelia Bergwerff. Clazina werd geboren op 22 juli 1876, Jacoba op 18 april 1878 en Klaas op 12 augustus 1879. Resumerend: "Villa Jacoba" is nog 15 jaarouder dan de molen ... Tevens realiseer ik me dat deze foto anno 1989 precies 100 jaar oud is. Zo lang ik bezig ben heb ik geen oudere foto onder ogen gehad. U weI misschien? De eerste ansichtkaarten van Waltman uit Maassluis zijn op Rozenburg rond de eeuwwisseling gemaakt, vandaar. Er zijn wei oudere huizen overgebleven op Rozenburg, onder meer "het oude doktershuis", dat ik ook in dit boekje behandel.

--

--- -

------

-------

---~--

~- ?. _---...--

---- -----~-~-----~--------

._--- --'------., -----'--- -------~---~-

3. Deze foto is 9 jaar jonger dan de voorgaande, maar heeft daarmee toch nog de eerbiedwaardige leeftijd van 91 jaar.

Die staat in "De plek waar onze wieg eens stond" zult u terecht opmerken. Maar niet ieder heeft dat boek. In 1946 moest er nog met cliche's worden gewerkt en de grafische techniek is met sprongen vooruit gegaan. Maar, de oprichting van Rozenburgs- nu 90-jarige - V.d.I. is in feite te dank en aan de viering van het kroningsfeest van koningin Wilhelmina in 1898. Herlees wat ik schreef in deel5 bij afb. 37. Dank zij Sjaan van Es kan ik nu de originele oude foto plaatsen.

Het in handen krijgen van "Rozenburgs Feestlied" gaf de doorslag. Daarom hoop ik dat deze foto van het m.i. eerste OranjeComite er gaaf inkomt nu. V ziet, zittend van links naar rechts: Adam van Exel, penningmeester; burgemeester J.W. Boers; dominee Gideon Boekenoogen (Rozenburgs eerste amateur-historicus), gereformeerd predikant en voorzitter, en Gerrit Pieter (meester) Moerman, secretaris (dichter).

Staande: Abr. Klei jwegt (Lange Bram, die vele j aren koetsier van de li jkkoets is geweest); 2. Pieter Lievaart; 3. W.J. Oosterlee (timmerman); 4. half zichtbaar: L.A. Kalis (bier- en limonadehandelaar); 5. iets kalend, Piet van Dam (vele jaren raadslid en wethouder voor de A.R.); 6. C. Landheer; 7. Willem van Vliet Tz. (naar Maasland vertrokken); 8. W. Zijlstra; 9. L. Noordermeer; 10. kort met baard: J. Oostenga (hoofd school Bomendijk); 11. Teunis Breevaart (timmerman); 12. Joh. van Dam (petroleumhandel); 13. klein ervoor: A. Mol (opzichter Kroondomein); 14. met baard: Piet van der Houwen; 15. met bakkebaarden: Klaas van derWilt (molenaar) 16. KeesDegeling; 17. J. Timmers; 18. S. Voorberg; 19. P. MolJz. (vadervano.m.Jac. Moll); 20. klein ervoor: L. Mol Az. (Sago?); 21. een kop groter: Willem Varekamp (de wegwerker); 22. Nicolaas Barendregt (vele jaren raadslid); 23. met ruige baard: Joh. van Balen; 24. A. Noordermeer; 25. Adr. Voogt Pz. (vader van o.m. "juffrouw Cor").

En nu: "Rozenburgs Feestlied" van "meester" Moerman uit 1898: Wij vieren feest in Rozenburg, / Met opgewekten zin: / Wij zijn trouw d'Oranjevaan, / En onze Koningin; / En wat er ook gebeuren moog",/ Wij zingen een van zin;/ "Lang leve 't oude Rozenburg / Getrouw de Koningin." 2. De Koningin thans achttien jaar,/ Staat tot den troon gereed,/ En weldra wordt de vaste band / Met Neerlands volk gesmeed.I Ook wij, wij nemen daaraan deel.I En zingen een van zin:/ "Lang blijve 't oude Rozenburg / Getrouw de Koningin." 3. Kom sluit u allen bij ons aan, / En zing een hartig lied.l Ter eere onzer Koningin. / Versmoor den juichtoon niet. I Geen valsche toon dring' tot ons door,! Wij zingen een van zin:1 "Lang blijve 't oude Rozenburg / Getrouw de Koningin." 4. Dat God haar nog veel jaren schenk,! Tot heil van 't Vaderland,/ Dat Hij haardierbaar leven spaar' ,! Bidt 't volk van Nederland./ Wij scharen ons ook om den troon,! En zweren een van zin:/ "Steeds blijft het volk van Rozenburg / Getrouw de Koningin,"

Alles over het kroningsfeest in 1898 kunt u herlezen in "de plek" bladzijden 72 tim 78!

4. In de serie "Het eiland in grootmoeders tijd" schreef vader Van der Knaap onder de kop "Het centrum van Rozenburg v66r 1905" in 1967 een artikel in de "Nieuwe Brielse Courant" bij deze ansichtkaart.

De kaart werd op 11 mei 1903 verzonden naar mej. H. van der Lelij, onderwijzeres in Groot-Ammers. Van der Knaap was voorzichtig inzijn schatting naar de uitgifte van deze ansichtkaart. Hij schreef: Na 1901 en v66r 1905. De uitleg: Het lokaal voor Chr. Belangen, dat geopend werd in 1905, komt er niet op voor, maar de boterfabriek "De Ducaat", die in 1902 in gebruik werd genomen, ziet u rechts.

Aan de rechter kant treffen we eerst aan het woonhuis van de familie A. Rietdijk, dat tot het laatst bewoond werd door mevr. S. van Vark-Langstraat en kort geleden is gesloopt. Het tweede gebouw is de boterfabriek "De Ducaat", die in 1902 begon te draaien. Eigenaar was de heer J.S. Tijl, bankier te Vlaardingen. Directeur was de heer L. van Rijn, afkomstig uit Vlaardingen, die enige jaren onderwijzer is geweest aan de school Bomendijk. Ertussen werd een woning gebouwd, waarin thans mevr. P. M. KleijwegtGroenewegen woont. Het derde gebouw is het gemeentehuis. Dit dateert van 1863 en werd voor f 8.236,39 gebouwd door D. Verboon uit Schipluiden. Aan de linker kant ziet u het reeds gesloopte boerderijtje, waarvan de heer Abr. Qualm de laatste bewoner was. (Blijft u er rekening mee houden dat het in 1967 geschreven is!)

Dit boerenbedrijfje heeft v66r Abr. Qualm nog een aantal eerdere bewoners (eigenaars?) gekend, achtereenvolgens Bart Huisman, Corn. M. Verheul en Teunis Zent Groenewegen. Op de eerste oorlogsdag zal het ook in de schijnwerpers komen (dat leest u straks weI. Jo B.). Verder ziet u links de gewezen gereformeerde pastorie die in 1892 werd gebouwd bij de kornst van dominee P. Zijlmans. Tot 1923, toen een nieuwe pastorie aan de Koninginnelaan werd gebouwd, hebben daar de predikanten Zijlmans, Boekenogen, Schouten, Greijdanus en Felderhof gewoond. Thans is daarin nog gevestigd het filiaal van de Nuts Spaarbank te Maassluis onder leiding van de heer A. van Hartingsveld. De manufacturier G.J. Flach bewoont het andere deel van deze woning, die later verbouwd werd tot twee onder ecn kap. In dat gedeelte woonden ondermeer schoenmaker W. van Dongen, wegwerker N. v.d. Berg, lac. v.d. Wilt en T.Z. Groenewegen.

Ais .Jioofdfiguur" op de foto fungeert de fraaie korenmolen "De Hoop". Deze werd gebouwd in 1887 door de metselaar P. Kleijwegt. In het midden ziet u ook het oude doktershuis, aldus Van der Knaap. Op een verzoek uit Friesland deed ik nog verder onderzoek betreffende "De Ducaat". Met behulp van de in 198998 jaar geworden Klaas van Exel. Hij vertelde mij dat na de heer L. van Rijn de heren Kleinstra, Hartsema en E. de Vries de melkfabriek hebben beheerd.

"Kleinstra was een wat knorrige vrijgezel, die zijn vader in huis had. Een .Jiereboer" met een zije petje op." (Zijn huishoudster Lemke Veenstra werd 15 juni 1906 in Rozenburgingeschreven, Jo B.).

"Die Hartsema was een aardige vent, joh. Onder De Vries werd in 1929 alles aan "Hollandia" Vlaardingen verkocht. Leen van Spronsen en Ketellapper hebben er tot het laatst gewerkt. .. "

Toen werd het garage Hartman, maar dat is een apart verhaal.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek