Rozenburg in oude ansichten deel 11

Rozenburg in oude ansichten deel 11

Auteur
:   J. Bergwerff
Gemeente
:   Rozenburg
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4888-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rozenburg in oude ansichten deel 11'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  >  |  >>

- J'

'-

10. Het grote gezin van Arie van der Meijde en Maria Boxhoorn herinneren wij ons het best als we terug denken aan dat kleine (twee onder een kap!) woninkje aan de Dwarsweg. De fotograaf Klein maakte deze foto van de situatie en dan zie je die huisjes als het ware in het niet verzinken bij , ,Kiewitenburg" zoals we het op Rozenburg meestal noemden. Toch hebben ze daar maar 17 jaar naast Arie Breukel gewoond. Ik herlees wat ik bij de 50-jarige bruiloft in 1975 schreefin "Nieuw Rozenburg": ZO IS 'T GEKO MEN. De bruidegom is van Spijkenisse afkomstig, de bruid is geboren en getogen Rozenburgse. "Ik heb haar voor 't eerst gezien bij de Bosch - boer (fam. Noordam}", zegt Van der Meijde. Zij was daar voor dag en nacht "in dienst" en hij was aan 't palingsteken, toen hij honger kreeg. Hij ging naar Noordam en vroeg daar wat meIk en brood te koop (vis had ik zelf om te bakken) toen hij z'n toekomstige vrouw- die zich nergens van bewust was-sols het ware tegen het lijf liep, In 1925 trouwden ze en namen hun intrek in de oude zalmschuur waar Rien van Andel tot het laatst heeft gewoond, Zanddijk 100, onder een dak met het gezin van Piet Goudappel. Ongeveer drie jaar hebben ze daar gewoond en daar werden ook Sirach en Aart geboren. Toen Zanddijk 62 vrij kwam (bij 't breje slob) zegt mevrouw Van der Meijde lokte dat wel aan. Daar werd hun eerste dochter Arentje geboren na derde zoon Piet. Maar, de rijksdaalder huur bleek omstreeks 1931 geen haalbare kaart en toen verhuisden ze naar de Dwarsweg. Je weet wei, dat ouwe kleine huisje bij Arie van Gaalen, dat kostte een gulden per week, zegt mevr. Van der Meijde. Daar werden tussen 1931 en 1944 nog zeven kinderen geboren, waaronder de tweeling in 1936. ARMOE WAS TROEF. De kinderen sliepen onder aan elkaar genaaide juten aardappelzakken. Op het kleine zoldertje van het onbeschoten dak - aIleen sparren en panlatten - keken de kinderen tegen de dakpannen, waar's winters soms de ijspegels aan hingen. DE KRISISTlJD. Van f 13,65 steun per week moest moeder Van der Meijde rond komen. Toen Van der Meijde 17 weken ziek was, kregen ze van de kerk zeven ons vlees per week (een ons per dag), soms enkeIe broden en een pakje margarine. Later wilden ze mij bij de Heidemij laten werken voor f 9,60 per week. Toen ben ik naar boven gegaan - in 't gemeentehuis - en heb ik de burgemeester gevraagd of ik er dan nog wat bij kon krijgen. Een jong ambtenaartje bemoeide zich er ook mee en toen ze meenden dat het niet nodig was, ben ik verschrikkelijk kwaad geworden. Ik weet aIleen nog dat ik tens lotte geschreeuwd heb: " Gooi deze radeloze vader dan maar van de trap af." Toen de tweeling geboren werd in 1936, zegt moeder Van der Meijde, kreeg ik als extra een lap goed om jurkjes van te naaien voor de meisjes, maar dekens die we zo hard nodig hadden, kregen we niet. STRO PEN. Van der Meijde schaamt er zich niet voor om te verteIlen dat hij daarom ook met stropen voor zijn gezin zorgde. Met zijn vaste maat Cor van Eijsden trok hij er altijd opuit. Heijndijk en Schilder hebben wat op ons geloerd. Als ze me niet te pakken konden krijgen, gingen ze me opwachten. 'k Zei tegen mijn vrouw: Als ik weg ben, doe je de deur op slot en je doet hem nooit open! Ik wachtte net zo lang tot de kust veilig was en kroop dan via het keldervenster weer naar binnen. Er zou een krant te vullen zijn met verhalen over deze strijd om het bestaan. Die verhalen zouden mogelijk ook de sleutel vormen tot het probleem dat de resp. burgemeesters niet zo scheutig waren als Van der Meijde aanklopte. VOETBAL. Aan de Zanddijk, op 't Stort langs de Waterweg had Van der Meijde al gevoetbald, bij een tijdelijke klup onder de naam i, Vios".In 1931 werd R. V. V. opgericht, voetballend op het weitje van Rinus Verdoorn aan "de Kolepad". Daar floot Arie van der Meijde- intussen 33 jaar-de eerstvolgende jaren de vriendschappelijke wedstrijden van R. V. V. en werd er ook lid van de" veteranenklup".

11. Uit de oorlog vertelt Arie van der Meijde een typerend verhaal. Tewerkgesteld op de Scheurpolder voor de Moffen, werd er onder het schaften gedobbeld. 't Was een gok, maar ik was er sterk in en er zaten zwarthandelaren tussen, die barstten van 't geld. Dreven altijd handel met de Moffen ell keken niet op geld ... Laat ik nou een keer in een klap f 500, - winnen! 'k Bell er zo mee naar bakker Reedijk gegaan, want daar had ik ongeveer f 500, - schuld. Dat was een hele opluchting verzucht moeder Van der Meijde ... NAAR "DE ZEEHOND" Na de oorlog kreeg Van der Meijde vast werk op de .Landverbeteting".

Maar, de aankleding van de woning- Landverbetering 20- was een volgend probleem. Wat ze meebrachten van de Dwarsweg kon bij wijze van spreken in een baalzak en in 1948 was alles nog op bonnen enpunten ... Eind 1960 werd "de Zeehond" gesloopten verhuisden ze naar een van de nagenoeg nieuwe woningen op "de Noordbank", vlak bij de Radarpost, waar ze tot mei 1967 hebben gewoond.

Hier onderbreek ik het verhaal uit de krant. Bij de foto van het gezin kan ik putten uit de gegevens die tweede zoon Aart mij keurig uitgetikt overhandigde. Daar gaat nog iets aan vooraf. Arie van der Meijde werd op 29 augustus 1897 geboren als een van de veertien kinderen van Adrianus van der Meijde en Janna Barendregt in Spijkenisse. Daar trouwde hij in 1919 met Pietje Korengevel. Drie dagen na de geboorte van hun eerste zoon Adriaan overleed zij op 13 januari 1920. Van der Meijde is dus vijf jaar weduwnaar geweest.

De foto van het gezin zoals u die hier ziet plaats ik niet vanwege de kwaliteit, want er is geen beroepsfotograaf op "de Zeehond" geweest, toen de 25-jarige bruiloft werd gevierd in 1950.

Nee, maar z6 herkennen we de gezinsleden, of we nu met hen school gingen of ze gewoon in 't dagelijkse leven tegen kwamen. Gaan we de foto langs dan zien we boven, van links naar rechts: Toon, Marie, Aart, Janna, Sirach, Arentje, Piet, Fulp en Janus. In het midden het zilveren bruidspaar, Maria Boxhoorn en Arie van der Meijde, geflankeerd door opa en opoe Boxhoorn. Gehurkt bij de bloemen: Jansje Elizabeth, Jacob en Karel.

Maria Boxhoorn werd op 7 januari 1899 geboren als dochter van Sirach Anthonie Boxhoorn en Maria Bosgieter, die ook elf kinderen hebben gehad. Het doet mij deugd deze "ouwetjes" hier ook nog te zien. Tot eind 1949 reed ik met mijn "DumpFord" naar de Maaslandse veiling. Als ik 's zomers door de Generaal de Wetstraat reed op ,,'t Hoofd" in Maassluis zaten ze dikwijls in 't zonnetje op de stoep.

"Een steeds groter groeiend gezin in een steeds klein ere woning," zo typeerde Aart het raak, tot "de Zeehond" opdoemde. Hij verzorgde ook de juiste volgorde, die ik zo overtik:

Sirach Antonie 1925; Aart 1926; Pieter 1928; Arentje Pietertje 1930; Maria 1932; Janna 1934; de tweeling Anthonie en Fulp 1936; Karel 1938; Jannetje Elizabeth 1940 en Jacob in 1944. Elf kinderen, zeven jongens en vier meisjes. Met de aantekening dat Janus, geheel rechts staande, uit het eerste huwelijk was en dus van 1920. (Zie ook pag. 36.)

Op 20 mei 1976 is Arie van der Meijde op 78-jarige leeftijd overleden. Ruim een jaar na het gouden huwelijksfeest, dat een echt feest werd met een serenade van U.d.I., want moeder en vader hielden van feesten, zegt Aart, die ook de proclamatie van Cor van 't Hof in herinnering brengt. Op moeders laatste verjaardag waren ruim veertig aanwezigen en daar genoot ze van met volle teugen. Aile kinderen zijn getrouwd en op 1 maart 1989 zijn er 39 klein- en 32 achterkleinkinderen. Moeder had het ook goed naar haar zin in "het Baken". Maar, na die heupbreuk moest zij naar "de Plantage" en dat was een zware opgave. Op haar 89ste verjaardag, 7 januari 1988, is zij overleden.

12. Op 25 november 1984 overleed op 86-jarige leeftijd de heer Abraham Kleijwegt Abrz. Zijn echtgenote Cornelia Jaantje van Dam was ruim 15 jaar eerder overleden, op 31 maart 1969, toen ze 67 jaar was. Van dochter Wil kreeg ik eerder deze foto in bruikleen. Probeer niet uit te vinden waar deze foto werd genomen, want het was niet op Rozenburg. Bram Kleijwegt poseert hier even op een dijk onder de gemeente Heenvliet. Daar had hij namelijk zijn melkwijk voor de oorlog. Naast andere zuivelhandelaren had broer Wim Kleijwegt 66k een melkwijk op Rozenburg. Om elkaar niet "in de wielen te rijden", was Bram Kleijwegt "uitgeweken" naar het Overmaase.

Rozenburg telde bijzonder vee I paarden, zelfs veel stamboekpaarden, maar slechts enkele pony's in de crisistijd.

Voor zover mij bekend heeft ook Aart Bergwerff in de jaren dertig een pony gehad. De pony was het lichtste - zo u wilt het kleinste - type paard dat als trekdier werd gebruikt.

Nog niet bekend waren de Noorse fjordenpaardjes, die later kwamen. Wei beschikten verschillende "neringdoenden" over een hit, een model dat in feite tussen het gewone paard en de pony geplaatst kan worden.

Het vervoermiddel van Bram Kleijwegt was even simpel als doelmatig. Twee voorwielen van een T-Ford, met zelfs de veren eronder gemonteerd vormden een prima onderstel voor het eenvoudige bakje waarin de voerman en de melkkannen een plaatsje vonden. Door de luchtbanden liep het niet aileen licht, maar ook "geluidsarm". Wie in de herinnering terugdenkt aan het geluid van de wagenwielen op de grintwegen, weet wat ik bedoel.

Op deze foto ziet u hoe Kleijwegt in de crisistijd een schrale boterham verdiende. Maar toch was het al een hele vooruitgang, vergeleken bij de hondekar met houten wielen, die u terugvindt in deel5, bij afb. 45.

Ik vind Kleijwegt met zijn half p.k. alleszins een plaatsje waard. Het houdt de herinneringen levend, ook al was het niet altijdz6 roman tisch als wij het nu zien ... In deel9 bij afbeelding 59 vertelde ik u een ervaring uit het naar Hendrik Barendregt vernoemde weggetje.

Het was een ijzig gebeuren en dat herhaalde zich 11 jaar later. Bram Kleijwegt had de oliehandel van Jaap van der Knaap (Jaap de Post) overgenomen, inclusief de "kerrie" op zun Rozunburrugs. Dat was afgeleid van carrier, maar de benaming bakfiets is nog altijd de meest Hollandse naar mijn smaak.

Die bakfiets bleefbij ons in de reparatie en dat heb ik geweten. Er lag een berg sneeuwin 1953 toen Bram Kleijwegt belde dat hij in 't Henkseweggetje stond met een krom wiel. Hij was amper 500 meter van huis en het olievat was- natuurlijk ook in verband met de kou - barstensvol. Zie je 't voor je?

"Ken je drek komme, me klante zitte te wachten en ik ken geen meterverder zo." Nou, ikerheen met een bossie speke (spaken) en zo goed en zo kwaad als het gingin de sneeuw dat wiel van een aantal nieuwe spaken voorzien ... Datwaskou lije! Jaren later heeft de olieman een Fordje opgedaan ...

(Kijk ook nog even in deell, naar de afbeeldingen 16 en 33.)

13. Kunt u zich voorstellen dat hier de "Robur" cementfabriek staat? Deze foto geeft naast een blik op de Brielse Maas, met het torentje van Zwartewaallinks aan de horizon en "de Visserij" rechts, vooral een goede indruk van "de Viska", ook wei "de Zegenkaai" genoemd.

Toen in 1875 de polder Nieuw-Rozenburg en Blankenburg watervrij was bedijkt (de dijk bij Willem Quak), slibde er buitendijks steeds weer grond aan. Tegenover Zwartewaal vormde zich een eilandje dat de naam "Ruige Plaat" kreeg. Niette verwarren met de reeds lang bestaande , .Ruygeplaat" op Rozenburg. Deze tweede "Ruige Plaat" ontstond op grondgebied van zowel Rozenburg als Heenvliet en Zwartewaal. Bij wet van 7 december 1894, staatsblad nr. 186 werd het eilandje bij Rozenburg gevoegd. Dat was het begin van wat onze generatie altijd als "de Visserij" heeft gekend. Van 1886 tot 1897 was op dit eilandje werkzaam de Zalmzegenvisserij "Graaf van Bylandt". Ten gerieve van de werknemers werd in 1886 ook "de Viska" aangelegd, plm. 1000 meter lang om z6 Rozenburg te kunnen bereiken. Dat haal ik uit het archief van vader Van der Knaap, die er aan toevoegt, dat hij persoonlijk he eft gezien dat er soms veertien zalmen in een trek werden gevangen. Er werd gebruik gemaakt van een groat drijfnet, dat door een bootje op de rivierwerd uitgezet. De "zegen" werd aan land getrokken via een winch- of wei liersysteem dat door drie paarden in het rond lopend werd bediend.

Jan van der Meer C.Jz. weet te vertellen dat hij de restanten ervan nag heeft gezien, evenals de 500 meter lange houten beschoeiing. Hij weet ook dat er later twee etmalen per week niet werd gevangen. Dan moest de zalm gelegenheid hebben om hogerop kuit te schieten. Toen was het zalmsteekvisserij, vanuit Zwartewaal bedreven.

Links de spuisluis met het paaltje, als waarschuwing in het donker. Oorspronkelijk stand op "de Visserij" alleen een keet waar de vissers in bivakkeerden. Dat onderkomen werd later verbouwd tot woonhuis, waar de families Langstraat, Batenburg, Van der Meer en Klapwijk woonden. Zie ook de afbeeldingen 75 en 76 in deel 7 en 20 in deel8.

De "Viskade" kwam uit bij het Veerhuis aan het Veerpad. Het eigenlijke uitpad lag aan de binnenkant van de kade. ,,'s Zomers was het een oase, maar in de herfst en de winter was het een barre ondernemingom de Visserij te bereiken," zegt Jan van der Meer.

De foto geeftwat dat betreft een duidelijk beeld. "Het pad was dan perfiets niet meer begaanbaar en dan probeerde je het maar boven over de ka. Toen Flip Klapwijk in de herfst van 1944 op de Visserij kwam wonen heb ik diens broer Arie, die met de verhuisboel bleef steken er met enkele paarden door helpen trekken," zegt Jan.

Jaans: .Toen er een heer van Waterstaat kwam zeggen dat wij van de Visserij af moesten heb ik gezegd: "Heer, waar dan heen?" " Het werd een ruiling met Klapwijk en dat betekende in 1944: de Vildersteeg, in 1946 Prinsestraat genoemd.

In de verte ziet u op de foto ook de Brielse Dom. Een aantal oudere Rozenburgers fietst nog regelmatig over de nieuw aangelegde paden langs de vroegere Brielsche Maas. Zij weten u te vertellen hoe je pal achter Zwartewaal en Brielle langs het nu geheten Brielse Meer kunt fietsen. Evengoed, waar de Brielse Maas nu ophoudt als haven bij de " Robur" . Maar nooit zullen we het meer zo kunnen bekijken, als op deze foto. Met recht "een plaatje", barstensvol nostalgie.

14. "De Schakel" van 1 juli 1986 vermeldt dat Aart van der Houwen te Delft is geslaagd voor het diploma leraar geschiedenis en aardrijkskunde. Dezelfde Aart is intussen voorzitter van Rozenburgs historische vereniging.

Op 2 juli 1986 kreeg ik van Aart A. van der Houwen, zoon van Ton van der Houwen en Nelly Barendregt, een studie getiteld:

"Onder boeren", de ondertiteling luidt: "Agrarisch Rozenburg in de periode 1850-1900", een geschiedenis van de bevolking van een (bijna) verdwenen eiland. Een 50 bladzijden tellend werkstuk waar veel wetenswaardig in "boven water is gehaald", Ti j dens een bezoek aan mi j liet ik hem deze foto zien. Die had zi jn grootvader Aart van der Houwen in 1982 mi j meegegeven om eventueel te gebruiken. Hij was verrast, omdat hij de foto niet kende.

Op 30 j anuari 1983 overleed Aart van der Houwen Sf. en sindsdien was de foto nog hier en niet gebruikt. Na toe stemming van de bruid op deze foto kunt u nu meekijken naar deze boerenbruiloft om in stijl te blijven. Die bruid was op 23 mei 1922 Arina van der Houwen, op 14 februari 1900 geboren als dochtervan Aart van der Houwen en Tona Wessels, nu dus 90 jaar! De bruidegom was Adriaan Andries Barendregt, op 6 februari 1881 geboren als zoon van Arie Barendregt. Een prachtige foto die bijna 70 jaar oud is nu. Bekijken we de bovenste rij bruiloftgangers van links naar rechts, dan zien we: Aart van der Houwen en zijn vrouw Aagje Vroon; Marie van der Houwen; Jo Visser, een zoon van Kee Barendregt; Maartje van der Houwen; Frans van der Houwen; Lena Visser, een dochter van Kee Barendregt; Leentje Barendregt Johd.; Koos van der Houwen; Ko Barendregt Sd. en Leentje Barendregt. Deze laatste werd aangeduid als "dove Leentje" van de "Kievitenburg". Zij was huishoudster bij Adriaan en Klaas Barendregt voor die trouwden.

Op de middenrij zien we: Cornelia van der Houwen met haar man de onderwijzer Lodewijk van de Borden, die later hoofd van de school in Nieuw Beijerland is geworden. Dan Paulina van der Houwen met haar man Huug Moerman. Centraal het bruidspaar, dat ik u al heb voorgesteld. Naast de bruid Maartje Barendregt, de vrouw van Simon Barendregt, dan Johan Barendregt (toen weduwnaar), naast hem de weduwe Visser: Cornelia Barendregt, die ik al aanduidde bij haar kinderen als Kee, later hertrouwd met J. Coole. Als laatsten het echtpaar Klaas Barendregt met zijn vrouw Maria Doelman. Zittend de wederzijdse ouders: Aart Johannes van der Houwen met zijn vrouw Tona Wessels; rechts ziet u Lena van Dorsser en haar man Arie Barendregt, om het populair te zeggen de grootouders van Arie van Johan, Arie van Klaas en Arie van Adriaan. Voor de bruid de lieftallige zusjes Taos en Rika van de Borden, dochtertjes van de oudste zus van de bruid, Cornelia van der Houwen. Op schoot bij oma Van der Houwen: Gerrit Moerman, zoontje van Huug Moerman en Paulina ofwel Lien van der Houwen. Toen moest je nog stil zitten voor de fotograaf en maak dat een kleuter maar eens wijs ... Het bruidspaar op deze foto werd op 9 april 1923 verrast door de geboorte van een tweeling, met name Toos en Arie, officieel: Tona en Arie Korstiaan. Met de geboorte van Helena op 10 mei 1928 was het gezin compleet. Taos is getrouwd met Leen van Gaalen, Arie met Dina Vos en Lenie met Jan de long.

Tenslotte posthuum dank aan Aart van der Houwen sr., die hoe moeilijk hij toen uit zijn woorden kon komen, mij bijna aIle namen nog heeft doorgegeven. Dank aan mevrouw Barendregt-van der Houwen, die mij op hoge leeftijd van de verdere informatie voorzag. En als u de herinneringen nog eens op wilt frissen: in deeltje 7 bij de afbeeldingen 63 tot 65 vindt u de familie Van der Houwen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek