Rozenburg in oude ansichten deel 5

Rozenburg in oude ansichten deel 5

Auteur
:   J. Bergwerff
Gemeente
:   Rozenburg
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2965-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rozenburg in oude ansichten deel 5'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

VOORWOORD

Graag heb ik, als oud-predikant, voldaan aan het verzoek om een woordje vooraf bij dit vijfde deel. Voorop een uiting van mijn bewondering voor het werk van de heer Jo Bergwerff; behalve de honderden beelden biedt hij een schat aan historische gegevens en namen bij de foto's.

Mijn herinneringen aan Rozenburg zijn verweven met de oorlogsjaren; ik was er van 1940 tot 1946. Een tijd vol gevaar en bange onzekerheid. Soms moest ik met grote schroom de droefste tijdingen aan gezinnen brengen! Ik denk ook aan de vele jongens die naar Duitsland moesten en aan de correspondentie met hen. De eenstemmige hoop op "bevrijding" gaf een zekere verbondenheid. Er was een goede verstandhouding met de coIlega's van de Gereformeerde en de Christelijk Gereformeerde Kerk. En de oorlogsnood (helaas die! ) bracht de kerken samen in gezamenlijke gebedsdiensten voor behoud en vrede. Echte ,,honger" was er niet. Veel stadskinderen danken hun leven aan de gastvrije opname in Rozenburgse gezinnen. De "bevrijdingsvreugde" is onvergetelijk.

Door mijn ambt kwam ik geregeld met veel personen en gezinnen in contact. Roe heb ik hen leren waarderen! Idealiseer je achteraf? Maar de mooie dingen doen je zo goed en die onthoud je graag. Veelal een hartelijke ontvangst in kleine en grote gezinnen. Men stelde menselijk contact zo op prijs. En de humor ontbrak er niet bij. 't Is z6 gelopen dat ik sinds tien jaar dicht bij "de polders" (Noordoostpolder en Flevopolder) woon, waar ik oud-catechisanten nu en dan ontmoet, van vijfenveertig tot zestig jaar oud!

Natuurlijk enkele woorden over het kerkelijk leven. Ik herinner mij de trouwe kerkgang van zeer velen. AIleen maar traditie, zoals buiten de kerk zo vaak wordt gezegd? Zeker niet. In 1935 was de mooie Immanuelkerk gebouwd. Achter de kansel staat in gouden letters, als een opgaande zon: Ziet hier de goedheid Gods: Waar 't water placht te stromen, daar kan men nu om niet der zielen spijs bekomen. Je denkt aan Jesaja 55. En "der zielen spijs" werd oprecht begeerd, week aan week. Veel diep en oprecht geloof ontmoette ik overal, op de hoogten en in de diepten van het leven. 'k Reb er als jong predikant van geleerd voor 't hele leven. Men "etaleerde" niet, gelukkig, maar 't kon glanzen als 't pas gaf en dat deed je temeer van de mensen houden. Velen zijn ons ontvalien in de tweeendertig jaar dat ik hier weg ben. De gedachtenis aan hen blijft me heel dierbaar. Veel jongeren zijn nu de volwassenen en een groot aantal is erbij gekomen door de enorme veranderingen, die dit eertijds prachtige, agrarische eiland moest ondergaan. Zo zie ik tal van .xmde bekenden" terug en nieuw ingekomenen, wanneer ik weer een kerkdienst bij u mag vervulien. Moge de bede in alier harten blijven leven en te sam en gezongen worden van het eeuwenoude lied:

o God, die droeg ons voorgeslacht, in nacht en stormgebruis,

bewijs ook ons Uw trouw en macht, wees eeuwig ons tehuis!

Daartoe kunnen ook deze fraaie boekjes, a1s een "galerij der vaderen", van dienst zijn.

Met mijn dank voor heel veel, mijn genegenheid voor tallozen en mijn beste wensen voor allen wil ik eindigen.

De kinderen De Ru,

die er .op" Rozenburg waren.

TENGELEIDE

Hout zagen in de oorlogstijd.

C. de Ru

Dominee De Ru

tiidens de Zandvoortse periode.

Opnieuw, nu al voor de vijfde keer, is er een boekje gereed met oude ansichten van Rozenburg zoals het was. "Rozen burg, zoals het was", dat was ook de naam die wij dit voorjaar gaven aan de tentoonstelling van ongeveer 130 schilderstukken en foto's, ons enkele weken in bruikleen gegeven door het gemeentearchiefvan Rotterdam. Een verrassing die ongeveer tweeduizend bezoekers aantrok en ten overvloede bewees hoe men dit Rozenburg in de herinnering willaten voortleven.

Als u dit vijfde boekje hebt doorgelezen en bekeken, hebt u ruim 380 beelden van ons verdwenen Rozenburg gezien. Maar, weet u dat er ongeveer 635 woningen zijn gesloopt? En dat er steeds meer schoo1foto's, foto's van

allerlei verenigingen, groepfoto's enzovoort uit albums worden geplukt, omdat men er zoveel plezier aan beleeft? Een sterk voorbeeld: Cor Groenenwegen Tzn. liet mij vanuit Canada 55 oude foto's en ansichtkaarten bezorgen door zijn broer Huib, die daar zes we ken was geweest. Hij schrijft er woordelijk bij: Wij vernamen dat u heeft interesse in Rozenburgse foto's om meerdere boeken op te stellen van de zoo gewaardeerde serie. Well, hier zijner dan 55, je ziet maar wat je ervan gebruiken kan. Voor boek 5 will ik hier order voor 4 exemplaren ... Dat is en blijft ook voor mij de grate verrassing, dat eigenlijk ieder meewerkt aan de samenstelling van deze boekjes. Dat foto's en gegevens - ook nu weer - z6 spontaan beschikbaar werden gesteld. We vormen zo met elkaar als het ware een hechte ketting, waarvan ik, om het zo te zeggen, de sluitschakel mag vormen. Een schakel voor u in Rozenburg, maar ook voor velen overal in Nederland en ver daarbuiten. Een herhaaldelijk gestelde vraag: "Wanneer komen wij aan de beurt?" Beste mensen, ik weet het niet! Zolang ik gezondheid en leven krijg, ga ik door, tenminste als u geinteresseerd blijft. Worden de boekjes onvoldoende verkocht, dan is het zonder meer duidelijk dat ik moet stoppen. Wat het materiaal betreft heb ik echter het gevoel nauwelijks op de helft te zijn.

Voor dit vijfde boekje heeft dominee De Ru het voorwoord geschreven. Hartelijk dank voor uw bijzondere herinneringen! Bij vijf jaar spreken we weI van een lustrum, daarom voor deze keer een foto erbij van mijn vrouw en mij voor al onze vrienden buiten Rozenburg en buiten Nederland. Met velen onder u hebben wij de leeftijd van 55 jaar mogen bereiken. We gaan al een beetje tot de oudere garde behoren. Bewust hebben we de crisistijd en de oorlog, voor velen onderduiken of Duitsland, voor anderen Indie, mee- en doorgemaakt. Ais Rozenburgers ook de watersnood in 1953. Zal er v66r ons een geslacht zoveel hebben meegemaakt? Afgezien van de reizen naar de maan en de gehele omwenteling van Rozenburg? Daarom, bij deze gezamenlijke herinneringen de uitzondering van een foto, zodat u en jullie kunnen zeggen: "Wat zijn zij ook oud geworden! " Een hartelijke groet van Fija van der Knaap en Jo Bergwerff en tot het volgende boekje.

Rozenburg, oktober 1978

1. Het was Gerrit Kerkhof die mij in "Het Baken", enkele weken nadat zijn vrouw was overleden, deze foto gaf, waarop ook zijn vrouw staat. Het was 1919, dus nu bijna zestig jaar geleden. Gaan we eerst de jeugd van toen bekijken bij de tweede openbare lagere school aan de Brielseheuvel. Op de bovenste rij, van links naar reehts: JOOT van der Meer Thzn., Jaap van Pelt Hzn., Leen van Oudenaarden Adrzn., Nelis van Oudenaarden Mzn. (overleden), Jaap Romers, Piet Breukel J.Lzn. (overleden), Piet van Seters Adrzn. (Co Kleijwegt, overleden) en Arie van Dijk Pzn., die jong is gestorven. Tweede rij, van links naar reehts: Cor Qualm Gdr. (overleden), Mien Pols Adr., Nellie van Dorsser Johdr. (Van Duin, Naaldwijk), Lena Pols Adr., Geertje van Dijk Pdr. (1. Boekestein, Sehipluiden), Annetje van der Vliet (Joh. Goedendorp), Co van der Eijk Adrdr. (Bongaards, De Lier), Jan Pols Azn. en Wim van Pelt Pzn. Derde rij, van links naar reehts: meester Ardon, Marie van der Meer Thdr. (Cor de Bruin, overleden), Cor van Oudenaarden Adrdr. (overleden) (Han Bravenboer, overleden), Barbara van der Vliet (overleden) (G. Kerkhof), Nel van der Eijk Adrdr., Hanna Kleijwegt Jaedr., Geert Oosterman, Hanna Assenberg van Eijsden (Kees Nieuwenhuizen, overleden), Maartje Bijl, Jan van Dijk Pzn. en Henk van Pelt Pzn. Vierde rij, van links naar reehts: juffrouw Leens Evera (overleden), Arie van Dorsser C.H.Mzn. (overleden), Leen Breukel J.Lzn., Abram Breukel J.Lzn., Bram Bijl, Adrie Vajik, Gre Stougie (Dirk de Jong, Alphen aan den Rijn), Klaas de Winter Jzn., Gerrit de Winter Jzn., David van Dijk Pzn. en Leen Bergwerf Jzn. Voorste rij, van links naar reehts: Jo Strijbos, Henk Stougie (overleden), Siem Qualm Gzn., Jo Bos, Johannes Goedendorp, Koos van 't Hof, Adr. van Oudenaarden Mzn. en Chris van 't Hof (overleden).

Enkele aantekeningen: Jaap Romers was een sehipperszoon, die bij zijn grootouders op "De Landverbetering" is opgevoed. Maartje en Bram Bijl woonden kort bij Boogaards. Adrie Vajik was een Hongaarse vluehtelinge, die bij sluiswaehter De Ronde is opgegroeid. De vader van Jo Bos was botermaker bij Korstiaan Barendregt.

Op het moment dat ik dit uittyp, ben ik er vijf uur mee bezig geweest en na bezoeken aan Gerrit Kerkhof, Joris van der Meer, mevrouw De Bruin-van der Meer, de gezusters Pols, Adr. van Oudenaarden, Henk van Pelt, mevrouw Barendregt-Colpaart, Nel van der Eijk en Wim van Dijk, de gezusters Van Dorsser en Jaap van Pelt ben ik er nog niet voor honderd pro cent van overtuigd dat alles preeies klopt. Zij die hierop voorkomen varieren in elk geval nu van 64 tot 71 jaar. De oudsten zullen nog dit jaar 72 worden. Van mevrouw Van Pelt-van der Vliet kreeg ik nog een foto van het eehtpaar Ardon met doehter Willy, maar die bewaar ik voor een volgend boekje, om u iets meer over de lange periode dat meester Ardon hoofd van deze school is geweest te kunnen vertellen.

2. Deze twee foto's zijn door A.J. (Janus) van Oudenaarden genomen op het bedrijfvan A.J. (Dam) van der Lelij. Eigenlijk moeilijk om dit uit de sfeer van de romantiek te halen. "J a, dat was het Rozenburg van vroeger, dat zie je hier nooit meer terug", zo is "men" geneigd te zeggen, dan wel erover te peinzen. Maar denk dan ook even terug aan die lange dagen hard werken en veel zweten ...

Op de bovenste foto ment Dirk Meijer de paarden en brengt hij weer een voer naar de schuur of de dorsmachine. Dirk, onder meer bekend als muzikant van D.D.!., maar ook een verdienstelijk amateur-toneelspeler, van wie je kon genieten. Let eens op de hele ouwe 30 pk tractor, die de "dorskas" aandrijft, beide nog met ijzeren wielen. Hier wordt spinazie gedorsen, dat zie je wei aan die rauwe rommel, vertelt Janus me. Er stond ook nog een draadpers aan gekoppeld, zodat de ouwe trekker er van belang aan moest sjorren. Let maar op het "kelderwin" tegen de trekker en de wielblokken bij de dorsmachine, waarmee alles werd geblokkeerd. Het geheel was mobiel, maar moest toch z6 verzekerd worden dat het op z'n plaats bleef. Die ouwe machine had tach kwaliteiten, hij was oak uitgerust met een grater aantal zeven dan de meeste latere typen. Hij was zelfs uitgevoerd met een zeldzame - wrifbeuker, waardoor het ook mogeliik was witte klavers te dorsen. Dat was uitzonderlijk, maar toch met een prima resultaat, ook financieel, weet Janus. Op de machine staat, aldus mijn zegsman, Leen van Spronsen in te steken. Vermoedelijk staat Evert Meijer naast hem, maar de derde is niet te achterhalen. Bij de zakken staat ene Max van den Berg, een volontair uit Vlaardingen. Dat was in de tegenwoordige taal een scholier die stage liep. Let ook eens op de oude bascule, met de enorme gewichten, naast de gevulde zak.

Inderdaad, romantiek, maar als je de hele dag in de hitte en in het stof moest werken, dan zag je daar niets romantisch in.

3Dit hier (schrijft in haar keurige handschrift en goed gesteld mevrouw J .Assenberg van Eijsden-van Seters, Blankenburg 27) werd "nummer een" genoemd. Dit phototje is genomen door Ida van Dorsser, de dochter van Jan van Dorsser, die toen op de grate boerderij de .Noorderhoeve" woonde. Het rechter huisje werd bewoond door het gezin van Adrianus van Seters Gzn. Bij het huis staan de kinderen en als je goed kijkt Adr. van Seters zelf voor de onderdeur. Links woont het gezin van J. van der Hoek, die kwamen uit het .Dvermaas", zooals dat genoemd werd. Er kwamen meer menschen uit andere plaatsen naar Rozenburg. Zij hoopten hier nog een paar centen meer te verdienen. 't Was in de tijd dat de regenton nog bij het huis stond en het drinkwater wat er meer nodig was uit de Maas gehaald moest worden en men het hout waarop het eten gekookt werd aan de Maaskant bij elkaar sprokkelde. Er was een tuintje bii waar nog heel wat aardappels en groenten uit gehaald konden worden en waar ook nog een paar kleiperenbomen stonden. Ze hielden ook een varken, een geit en wat kippen. Maar de eieren moesten verkocht worden, om het varkensvoer te betalen. Er moest heel wat gedaan worden om rand te komen met zes gulden per week. Ze moesten er zes lange dagen voor werken en hadden niet een vacantiedag.

Tot zover woordelijk het verhaal van de bijna negenenzeventigjarige mevrouw Assenberg van Eijsden-van Seters, die een van mijn medewerksters lOU kunnen worden genoemd. Ze is de vijfde in het gezin van Adr. van Seters, dat zeven kinderen telde. Achtereenvolgens waren dat: Geertje Bijl-van Seters, Pietje van der Hoek-van Seters, Jan van Seters, Gerrit van Seters, Jaapje zelf, Catharina Voogt-van Seters en de jongste Piet van Seters (Piet van 't haventje). In deze huisjes hebben onder anderen ook de gezinnen van Simon Oosterman en Maarten Goedendorp gewoond. Van de Oostermannen herinner ik mij Jaap van de Graska, Siem van de Zanddijk, Herman van de Staaldiepsedijk en Pietertje, de moeder van Fulp en Lena Oprel. De kinderen van Maarten Goedendorp zijn Maartje, Annetje, Lena en Jacoba. Lena is sedert enkele weken bewoonster van .Het Baken" en Jacoba is de echtgenote van Jacob Marsman sr. Zelf herinner ik mij dat ongeveer vijftig jaar geleden het gezin van Jacob Stougie in het linker huis woonde. Er vlak bij was langs de Kroondijk de weg (nou, weg ... ), waar een hek stond. Je ging dan met een auto mee, als jongen, om de hekken te openen en te sluiten, zodat de chauffeur niet van z'n plaats hoefde. Tot de "Noordbank" was dat een heel aantal hekken ...

4. Burgemeester Vernede, 1 februari 1933 gekomen, zou zes moeilijke crisisjaren in Rozenburg blijven. Bestuurlijk was 1933 heel moeilijk begonnen, want oudejaarsdag, zaterdag 31 december - kom daar nu eens om - werd afscheid genomen van burgemeester L. Neijens. Wethouder K. Barendregt sprak lovende afscheidswoorden en hij werd loco-burgemeester. Donderdag 5 januari moest Korstiaan Barendregt plotseling in het ziekenhuis worden opgenomen en reeds dezelfde avond was deze krachtige persoonlijkheid overleden. Er werden twee tijdelijke wethouders benoemd, H. Barendregt en C.M. Verheul, terwijl P. van Dam loco-burgemeester werd. Gelukkig werd per 1 februari 1933 de nieuwe burgemeester benoemd: mr. N. Vernede, een zoon van de burgemeester van Voorschoten en tot dan werkzaam op het bureau van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in Den Haag. Burgemeester Vernede kwam op dertigjarige leeftijd als vrijgezel naar Rozenburg, waardoor er dus aileen sprake was van een burgervader, maar min of meer verrassend kwam er toch jonge liefde in de vorm van mejuffrouw C. Crol. Op 6 juli 1935 werd de nieuwe ambtswoning, Koninginnelaan 20, aanbesteed, waarvoor de aannemer Maarten Romers de laagste inschrijver bleek te zijn voor de prijs van f8.157,-. Op 8 december 1935 kwamhet jonge paar van de huwelijksreis terug, nadat op 21 november het huwelijk in Rotterdam was voltrokken. De nieuwe ambtswoning was gereed en er werd in de gereforrneerde kerk op dinsdagavond 11 december een begroetingssamenkomst gehouden. Dominee D.G.A. Brouwer bood namens de burgerij een album met handtekeningen aan, maar ook een antieke staartklok en een dito stoel.

Intussen zijn we bij de foto aangeland, die mij in bruikleen werd gegeven door de heer B. Lievaart, die het afscheid toont van burgemeester Vernede op vrijdag 24 februari 1939. Zittend, van links naar rechts: S.C. van HeIden, P. van Dam, burgemeester Vernede, C.M. Verheul en L. Gille. Staande, van links naar rechts: S. Voorberg, volontair; J.R. Hardenbol, gemeenteveldwachter; C.J. van der Meer, P. van der Linde, dokter G.H. Leerink, H. Barendregt, dominee W.E.M. Hoekzema, J. van Riel sr., meester Berkman, M. van den Berg, Adr. Boertje, K. Roodnat, gemeente-ambtenaar; L.J. van Dam en L. de Ronde. Bovenste zeven, van links naar rechts: J. van der Knaap, Kl. Kleijwegt, J. Goedendorp, B. Lievaart, L.N. van Exel, A.P. de Weijer (sedert 1 juli 1936 gemeenteontvanger) en Abr. van Bochove. In zijn afscheidsspeech benadrukte deze vooruitstrevende burgemeester enkele belangrijke vraagstukken, zoals de drinkwatervoorziening en de afdamming van de Brielse Maas. De heer T. Berkman zei onder meer: "De naam Zoeterrneer (waar de burgemeester was benoemd) heeft een liefelijke klank. Het zal echter ook daar niet enkel zoetigheid of honing zijn." Op deze foto ontbreekt de echtgenote van de burgemeester door ziekte en dat vind ik nu nog jammer, want op dit moment heb ik geen foto waarop zij weI voorkomt.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek