Rozenburg in oude ansichten deel 9

Rozenburg in oude ansichten deel 9

Auteur
:   J. Bergwerff
Gemeente
:   Rozenburg
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3138-4
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Rozenburg in oude ansichten deel 9'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

10. De broers Doorduin zijn dus in 1901 als "kouwegrondtuinders" gestart. Tienjaar later keken de Rozenburgers opnieuw verwonderd op. Toen werden namelijk aan de Bomendijk de eerste druivenkassen (serres) gebouwd. In het huis van Teun Doorduin, die intussen in de Buurt was gaan wonen - naast J. van der Knaap -, woonde vanaf 1910 Maarten Kuyvenhoven. Als ik juist ben gefnformeerd, besehikte deze Westlander over geld en een dosis zakelijk inzicht, Daarbij kwam nog dat de vrouw van Luuk Doorduin, Maria van der Knaap, huishoudster was geweest bij Maarten Kuyvenhoven. Bovendien was zi] een volle nieht, want vader Krijn van der Knaap was getrouwd met Maartje Kuyvenhoven.

Z6 werd dus in 1911 de glastuinbouw op Rozenburg geintroduceerd. In 1914 werden de eerste Rozenburgse druiven geoogst en die bleken zelfs beter van kwaliteit dan de doorsnee Westlandse. Die allereerste druivenkassen ziet u reehts op deze foto, door ons later altiid de .Jage kastjes" genoemd. Deze foto werd in 1926 in opdraeht van Adriaan van der Giessen gemaakt en het origin eel werd mij door Bertus van der Giessen in bruikleen afgestaan. De foto werd vanuit de tuin van mijn vader Freek Bergwerff gemaakt. Op dat moment was hii bij het "platte glas" bezig, de "eenruiters" in Iijst, Ik weet er niet van, maar foto's liegen nog steeds niet.

Daar zit ik dan, voorjaar 1926, nog geen drie jaar, met een hoedje op. "Pas op dat je geen zonnesteek krijgt," dat herinner ik me nog weI. In het midden miin blonde broer Cor, die bijna vijf was en reehts mijn oudste broer Adriaan, die dat jaar zeven zou worden. Luuk Doorduin en Maarten Kuyvenhoven had den elk vier "meten" grond, en dat bleek wat teveel in de praktijk. Piet van Dam (zijn moeder was Cornelia Kuyvenhoven) vertelde mijn vader dat Maarten Kuyvenhoven wel een gedeelte wilde verkopen. Mijn vader koeht met financiele hulp van derden twee meten en ging er in de herfst van 1913 voor het eerst spitten. Hij had dat jaar ervaring opgedaan bij de tuinder Dorus Vogelaar in Berkel-Rodenrijs. Dat daar de mobilisatietijd 1914-1918 tussen zou komen was uiteraard niet ingeealeuleerd. In 1913 had mijn vader al verkering met Neeltje Kleijwegt Cd., maar daardoor zou het 1918 worden aleer het huis links op de foto werd gebouwd. De varkenssehuur was al eerder gebouwd, want een tuinder moest toen wel varkens houden voor de mest, omdat kunstmest nog een vaag begrip was.

Van der Giessen heeft van deze foto 1000 ansichtkaarten laten maken. Misschien ook wel omdat bij die hoge boom in het midden de dubbele woning zichtbaar is die zijn vader Willem van der Giessen in 1925 had laten bouwen voor de zoons Jan en Piet van der Giessen. Bij de kassen de woningen van Luuk Doorduin en Teun Doorduin, later Maarten Kuyvenhoven. Wat de laatste betreft sleehts vijf jaar en vervolgens Krijn Groenewegen; zie de volgende plaat.

11. Maarten Kuyvenhoven had het vrij sne1 bekeken op Rozenburg en miss chien was het ook wel zijn hande1sgeest die hem parten spee1de. Krijn Groenewegen, geboren op 24 juni 1887 a1s zoon van Johannes Groenewegen en Geertje Rodenburg, was verloofd met Johanna van Berkel, op 5 juni 1892 geboren als dochtervan Jan van Berkel en Neeltje van der Kooij uit Maas1and, wilde voor zichzelf beginnen. Met financiele hu1p van vader Groenewegen en anderen kocht hij woning en tuin van Maarten Kuyvenhoven. "Op 28 mei 1915, een week voor ik 23 werd," zegt mevrouw Groenewegen-van Berkel, "werd ons huwelijk voltrokken en werden wij de buren van Lucas Doorduin." Bomendijk B 160, later 43.

Op 30 januari 1985, op bezoek bij buurvrouw Groenewegen in "De Schutsluis" te Maass1uis, blijkt dat haar geheugen nog heel scherp is. De 92-jarige vertelt: "We hadden in de mobilisatietijd 1914-1918 een soldaat ingekwartierd. Een keurige jongen, hij heette Piet v.d. Berg. Toen ik een keer naar Rotterdam was ging het regenen, maar hij stond met een parap1u bij het bootie te wachten toen ik terugkwam." Ze noemt een aantal knechtjes op die bij haar man gewerkt hebben in de loop der jaren: Jaap Doorduin, Jan Leeuwenburgh, Wim Voogt, Arie Voogt, Janus Voogt, Siem Voorberg, Adriaan Bergwerff, Jo Bergwerff en Adriaan van Piet Quak. "Wat stonk het altijd naar de varkens en we vergingen van de ratten. Maar ja, alles was aan elkaar gebouwd, een varkensschuur kan beter apart staan ... "

Krijn Groenewegen heeft als jongetje van twee jaar in 1889 de eerste steen gelegd voor de gereformeerde kerk aan de Laan. Hij werd spreekwoordelijk "de grootste tuinder" genoemd vanwege ziin afmetingen. Op 19 maart 1949 is hij op 61-jarige leeftijd overleden. Adriaan Bergwerff zette het bedrijf "om de helft" voort. A1s hij in maart 1953 een bedrijf onder Oostvoorne koopt, gaat jongere broer Arie Bergwerff verder voor buurvrouw Groenewegen. In 1958 neemt hij het bedrijf van haar over.

Op 27 juli 1961 verhuist buurvrouw Groenewegen naar de nieuwe bejaardenwoning Bernhardstraat 1, met het gezicht op het geboortehuis van haar man aan de Koninginne1aan, dat in 1965 gesloopt zal worden. Arie Bergwerff betrekt de bedrijfwoning, maar niet voor lang. Op 14 maart 1963 verhuist hij naar het tuindersbedrijf Bollaardsdijk 11 tussen Brielle en Oostvoorne. Tot de sloop pachtten de families Van Pelt en Van Oudenaarden het van de gemeente. "Op 3 februari 1970 ben ik naar "De Schutsluis" gegaan en dat is oak a1 weer 15 jaar," zegt buurvrouw Groenewegen. Dan zijn we in gedachten oak weer even terug in de tijd dat ik a1s jochie van zes op woensdagmiddag naar het kinderuurtje mocht komen 1uisteren, bij die radio met die grote toeter erop ...

Bij de foto's: rechts boven het echtpaar Groenewegen in 1928, links beneden Janus Voogt a1s knechtje omstreeks 1932, met Krijn Groenewegen even in de ruststand. En het huis in zorner- en wintertooi.

._ -e , -..;:wi;

i-f',. ..? ;:I.

i- .;.'

" l,,/

·1 :Yi

I II t.



.J ?

12. Het een lokt meermalen het andere uit en zo ook hier. In deel 7 bij afbeelding 38 zag u voor het eerst een groep ,,1otelingen". Voor een paar vragen bij Bouw Leeuwenburgh in huis kwam er nog een oudere groep tevoorsehijn. Deze ,Jongelui" zijn namelijk allen in 1907 geboren en het is dus de liehting 1927. Dat houdt in dat deze groep in 1926 werd gekeurd.

Zoekend in het arehief van J. van der Knaap lees ik: Maandag 29 Maart werden voor den Keuringsraad te Brielle geschikt bevonden: Jacob Bergwerf, Pieter Johannes Doorduin, Arij Marinus van Dijk, Jacobus Cornelis Elenbaas, Eliza Comelis van der Giessen, Arie Jacobus van Ham, Comelis Pieter Kleijwegt, Boudewijn Leeuwenburgh, Gerrit Louwe, Cornelis Louwe, Cornelis Mol, Gerrit Pols, Cornelis Arie Qualm, Jacob Varekamp, Marinus Jan Verheul, Cornelis Visser, Nicolaas van Vliet en Klaas Voogt. Tijdelijk ongeschikt: Clement Mol. Voor goed ongeschikt: Arij Pieter van Dam, Joris van der Meer en Jacob Cornelis Visser. De enige die in 1906 geboren werd was "Keessie Vis". Die was het jaar tevoren tijdelijk ongeschikt verklaard. Dat hield verband met de lengte en dan moest je een jaar later herkeurd worden. Dat gold bij deze lichting voor Clement Mol, die een jaar later ook werd goedgekeurd. Bekijken we de foto dan blijkt dat niet aile lotelingen die op 29 maart 1926 goedgekeurd werden, die dag gingen "stappen". We gaan ze van bovenaf bekiiken en ik no em ze om het gemakkelijker te maken zoals we ze op Rozenburg kenden, van links naar reehts: 1. Rinus Verheul, 2. Kees Qualm 3. erbovenuit Arie van Dijk (van Piet van Dijk van de Graspolderdijk, die op 7 februari 1937 op 29-jarige leeftijd is overleden), 4. Gerrit Louwe, 5. iets hoger Niek van Vliet Pz., 6. ervoor Jaap Varekamp, 7. ook iets hoger Piet Doorduin en 8. Kobus Elenbaas. Dan weer van links af, voor Rinus Verheul: 9. de eigenaar van deze foto Bouw Leeuwenburgh en voor deze 10. Cor van der Giessen, 11. Gerrit Pols, helemaal in beeld 12. Arie van Ham en a1s laatste en dus 13. "Japie" Bergwerf.

Bij de vorige groep lotelingen ontdekten we al enkele hoeden, maar hier is het nog het "pure" pettentijdperk. Maar voor de papieren roosjes als decoratie heel gesehikt. Van deze groep van 13 wonen er nog drie in Rozenburg, die anna 1984 de leeftijd van 77 jaar hebben bereikt, alfabetisch: Piet Doorduin op 19 oktober, Bouw Leeuwenburgh op 10 oktober en Jaap Varekamp op 31 januari. "We gingen die dag naar Oostvoome," vertelt Bouw Leeuwenburgh, "want Rozenburg werd op de keuringsdag "droog gelegd", dit in verb and met minder verheffende taferelen in vroeger tijden." Daarover heb ik al iets verteld bij de vorige "lotelingen".

13. Ze1den heb ik zo'n gaaf trouwboekje in handen gehad als het exemp1aar dat ik bij de dames Lievaart ter inzage kreeg; en dan bijna 90 jaar oud. 't Is dinsdag 12 februari 1985 als ik tegen de snijdende oostenwind in - 't was vanmorgen twaalf graden onder nul - bij Bets en Catrien Lievaart, We1ge1egen 12 binnen ben geraakt. Ik noteer uit dat mooie boekje: Arij Lievaart, geboren op 7 september 1866, zoon van Bart Lievaart en Maria de Jong, trouwt op 22 april 1897 met Wilhelmina Maggeltje Mol, geboren op 8 maart 1869, dochter van Jacob Mol en Katharina Kalis. Kinderen: Elizabeth, 15 januari 1898; Bart, 27 juli 1900, Katharina, 2 januari 1902; Maria, 9 juni 1906, over1eden op 12 mei 1907, en Pieter, 18 augustus 1912. Vader Arij Lievaart he eft eerst vijf jaar geboerd op de 1atere "Maria-hoeve" van De Haas van Dorsser aan de Dwarsweg, to en eigendom van Richter Uytenboogaard uit Maass1uis. De vo1gende vijf jaren woonde familie Lievaart in "de Buurt" - nu wed. J. Quak-Qualm, Emmastraat 70 - en werd er land gepacht in de Ouwepolder - de Langeplaat - en stonden de paarden gestald bij "opoe" Lievaart, die toen met zoon Jacob op de stee van Van Leeuwen zat.

"In die tijd werkte Ai Noordermeer bij vader," vertellen de dames Lievaart. In 1907 wordt de overstap naar "Oud-Rozenburg" gemaakt, waar vader Lievaart het westelijke gedeelte van koopt. (Zie de pentekening van Jan Quak.) "Oorspronkelijk waren het twee boerderijen met elk 100 ha land. Bij ons stond boven de deur het jaarta1 1722. In het begin moet er een familie K1eijwegt gewoond hebben, een van de voorvaderen van Piet Kleijwegt die er tot het laatst heeft gewoond. Voor de eeuwwisseling woonde er de familie Pieter Lievaart, een oom van Arii Lievaart, maar die tak is van Rozenburg vertrokken," wordt mij verteld. "Grootmoeder Lievaart (Maria de Jong) was getrouwd geweest met Gerrit van Staa1duinen, maar die is jong overleden. Arend van Staalduinen vande Bomendijk was een halve broer van moeder."

Ik herinner me dat Arij Lievaart met zoon Piet in de herfst winteraardappe1en bij ons bracht. "Rooie ster", een soort dat niet meer bestaat, maar toen van puike kwaliteit. Hadden bijna aile boeren in die tiid groen geverfde wagens, Lievaart kwam met een geel/rozige wagen bij ons op de werf, als de aardappelen aan de put gingen, dat zie ik nog voor me. Later zal zoon Piet het bedrijf voortzetten, maar dat is een verhaal apart. Arij Lievaart is op 18 november 1946 op 80-jarige 1eeftijd over1eden. Moeder Lievaart-Mo1 is 85 geworden. Zij over1eed op 17 september 1954. Dat is ruim dertig jaar geleden en de dames Lievaart woonden nadien op verschillende plaatsen. "Oud-Rozenburg" ging "voor de biil". Op 't laatst was het nog via Blankenburg bereikbaar, toen de Brittaniahaven in september 1963 dwars door de Langeweg werd gegraven. Op 27 december 1963 verhuizen ze naar de Julianastraat 24, om na bijna 15 jaar naar de bejaardenwoning Welgelegen 12 te verhuizen, dat was op 15 juli 1978 en daar wonen ze (nu 87 en 83 jaar) echt naar hun zin.

14. Piet Lievaart was, zoals u zojuist las, de jongste uit het gezin. Hij trouwde in 1932 met Trijntje van Jaap Quak, geboren op 27 januari 1913. Hij werkte tot eind 1937 bij zijn vader, to en ging hij ze1fstandig verder. Toen ook werd Oud-Rozenburg voor dubbe1e bewoning geschikt gemaakt. Daarvoor woonden ze aan de Zanddijk, aan de Blankenburgseweg, bij Adam Barendregt in de Oudepolder en in de Oranjelaan naast Kans. Er werden zeven kinderen geboren, van wie de eerste twee niet op Oud-Rozenburg. "Ouds voor ouds": Wilhelmina Maggeltje (Willy), 26 januari 1933; Elizabeth Katharina (Betsie), 24 november 1936; Arie Jacob (Arie), II maart 1941; Jacob Cornelis, 14 december 1945, t 31 december 1945; Jacoba Cornelia (Joke), 26 december 1946; Cornelia Triintie (Elly), 28 maart 1949 en Jacob Pieter (Jaap), 2 juli 1951.

Ook in het gesprek met mevrouw Lievaart komen oor1ogsherinneringen boven. De sta1 werd gevorderd door de Duitsers, die er ook kantoor hielden en op het erf stond de keukenwagen. "Ja, die waren allemaal van die stelling bij Berkhout. We hadden 100 kippen en toen ze een half jaar later weg moesten waren er nog 23. Ze wisten van niets, maar de kippeveren in het houthok logen er niet om. De eieren wisten ze ook goed weg mee. De OberLeutnant sliep bij ons op de zolder, dus het was met recht: "Feind hort mit." Hij werd 's morgens door een ondergeschikte gewekt. Die kwam op klompen de trap op, want die Duitsers waren gek op die Hollandse klompen. NOli, dat hebben we hem toch wel afgeleerd. De kelder had een buitendeur, daar werd van alles ingesleept. Er was uiteraard ook "Schnapps" bij en dat betekende kabaal in de kelder. Maar, toen de koeien op stal moesten, waren wij ze in november gelukkig kwijt."

Op 3 april 1954 vertrok de familie Lievaart als een van de eersten naar Rutten. In 1962 onderging Lievaart een zware maagoperatie. Op 6 maart 1964 is Pieter Lievaart, nog maar 51 jaar, overleden. Met veel hu1p - ook van de wederzijdse families - zijn ze door deze moeilijke tiid heengekomen. AIle kinderen zijn getrouwd en er zijn nu 14 k1einkinderen.

Op de foto links boven ziet u hoe de schilder Borel vanaf de oprit Oud-Rozenburg zag. Rechts boven riidt Piet Lievaart (in 1948?) reclame voor de C.M.C.: "De veehouders van Rozenburg zijn lid van de Cooperatieve Melk Centrale." Links onder ziet u het gezin Lievaart op twee na, omstreeks 1960. Van links naar rechts: Betsie, Trijns Lievaart-Quak, Pieter Lievaart, ervoor: Joke, Elly en Jaap, Willy en Arie waren op dat moment in het buiten1and. Rechts onder het fraaie bedrijf in Rutten, waar jongste zoon Jaap vanaf 1976 de zaken behartigt. Mevrouw Lievaart woont sindsdien in Ernmeloord.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek