Schelluinen in oude ansichten

Schelluinen in oude ansichten

Auteur
:   W.A. van der Hoff
Gemeente
:   Giessenlanden
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4449-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Schelluinen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Veel schrijvers noemen een romantisch gelegen dorp aan een klein water vaak "dorp aan de vliet". Van het Zuidhoilandse dorp Schelluinen kan dat met recht worden geschreven. Via de Scheiluinsche-vliet (zeals de officiele naam luidt), een waterloop die begon bij de vroegere Kanselpoort in Gorinchem en ter hoogte van de Appelmansheul nabij Hoornaar in het riviertje de Giessen uitmondt, komt men in Schelluinen. Deze vliet was talloze jaren de belangrijkste verbinding met de buitenwereld. Per trekschuit of zeilschip, later nog even met de motorboot, ging men naar de markten in de stad Gorcum. Men kon ook te voet of met de wagen (bespannen met een paard of met een hond) over de Dordtse dijk naar de omliggende plaatsen aan de Merwede. Over nauwelijks begaanbare polderweggetjes kon men in de verder in de Alblasserwaard gelegen dorpen komen. In 1818 werd evenwijdig aan de rivierdijk vanaf Gorinchem het Kanaal van Stenenhoek gegraven, ter ontlasting van het water van de rivier de Linge. Dit kanaal maakte de bouw van een brug in de Zandkade noodzakelijk. Het enige scheepvaartverkeer dat op deze vaart plaatsvond werd gevormd door de rietschuiten. Aan het eind van de negentiende eeuw werd het Betuwelijntje aangelegd met ook een halte in Schelluinen; toen kon men ook per "spoor" naar elders. Lang heeft dit echter niet geduurd; er waren blijkbaar niet voldoende passagiers, want aan het eind van de jaren twintig werd het

stationnetje opgeheven. Gelukkig was er intussen ook een busdienst gekomen die in Schelluinen een stopplaats had, zodat men niet zonder openbaar vervoer kwam. Op de Vliet werd toen nog maar nauwelijks regelmatig gevaren. In diezelfde tijd werden ook rijksweg 15 (Rotterdam-Nijmegen) en weer later de provinciale weg naar Schoonhoven aangelegd. Hoewel deze wegen veel drukte teweeg brachten, leverden ze voor het dorp nagenoeg geen economisch voordeel op. Scheiluinen is er in elk geval geen plaats van betekenis door geworden. Later, na de oorlog, in de jaren zestig en zeventig, is het dorp gegroeid door nieuwbouw voor veel mensen die de steden ontvluchtten om te wonen in en te genie ten vande rust en de landelijkheid van een dorp. Schelluinen was echter een klein dorp en ondanks aile uitbreiding is het dat gebleven, wat verloren liggend aan de rand van de Alblasserwaard.

Voor zover ons bekend bestaat er geen boek over de geschiedenis van Schelluinen. WeI werden in talrijke historische uitgaven gedeelten gewijd aan Schelluinen. Daarin werd meestal melding gemaakt van de ligging van de gemeente ten opzichte van de omliggende plaatsen: .Bch.eltuinen legt ten Oosten aan 't Regtsgebied der Stad Gorinchem en strekt Zuidwaards tot aan de Rivier de Merwe. Het heeft ten Westen de Landen van Hardinksveld en Giessen langs de Schelluinersloot, daar het Gescheid van Arkel is; ten Noor-

den paalt het aan Hoornaar en Hoog-Blokland". Vervolgens werd opgegeven hoeveel hectaren het grondgebied van de gerneente besloeg: .Fiet Ambagt staat in de Quohieren begroot op 303 Morgen en 450 Roeden Lands." Ret verhaal (uit: Hedendaagsche historie; of Tegenwoordige staat van alle volkeren; deel XVII, Holland 1749) vermeldt nog meer aardige bijzonderheden: "Volgens een gedrukte Lyst van de Huizen in den jaare 1632, zouden 'er toen niet meer dan 5 Huizen geweest zijn; waarom trent wy egter een misslag vermoeden, dewyl de Kerk toen zoo wei als nu haaren eigenen Predikant hadt. In de Nieuwe Lyst van den jaare 1732, zyn 'er 28, en in den jaare 1734, 31 Huizen aangetekend. Schelluinen is een gemeen Dorp, en heeft een oude Kerk, waar van reeds in den jaare 1220, gemeld wordt en op welke een spits Toorentje staat: zy heeft door de Watervloeden veel geleden. Hier wordt nog een oud Heeren-Huis gevonden met een agtkanten Tooren, door een dergelyken platagtigen Koepel gedekt. Mogelyk behoorde dit wei eer aan de Ridders van de Duitsche Orde, die hier een Kommandery en Huis gehad hebben".

We leven in een tijd die blijkbaar van heimwee naar het verleden is vervuld. Dank zij de moderne reproduktietechnieken is het mogelijk aan dit verlangen tegemoet te komen. Ret gevolg is dat het ene fotoboekje na het andere van de persen rolt. Onder deze nemen de reprodukties van oude prentbriefkaarten

een bijzondere plaats in, omdat zij een rol hebben gespeeld in het intermenselijke verkeer. En nu is er dan ook een deeltje "Schelluinen in oude ansichten". De in Schelluinen zeer bekende Arie Hamerpagt is in het bezit van een zeer grote verzameling oude ansichten en foto's, die hij in de loop der jaren heeft opgebouwd. Uit deze verzameling werd voor dit boekje uitsluitend geput. Bovendien zorgde de heer Hamerpagt voor de gegevens (zoals de namen van de afgebeelde personen) van veel van de onderschriften. Vele avonden konden wij bij hem en zijn vrouw terecht om te praten over de plaatjes. Wij zijn hem alle dank verschuldigd, want zonder zijn hulp was dit boekje met tot stand gekomen.

Het zal kunnen gebeuren dat u, lezer, fouten of onjuistheden in de onderschriften of in deze inleiding tegenkomt of bent gekomen, hetgeen zeker niet is uitgesloten, daar wij steeds moesten afgaan op hetgeen ons werd verteld. Wij verzoeken u deze eventuele onvolkomenheden aan de auteur me de te delen. De schrijfwijze van namen zoals "De Bruijn", "De Kreij" en "Duijzer" leverde nogal eens moeilijkheden op, zodat wij ons zagen genoodzaakt een schrijfwijze aan te houden (namelijk met "ij"). Wij hopen dat de betrokken en ons dit niet euvel duiden.

Ten slotte spreken wij de wens uit dat u veellees- en kijkgenot aan dit boekje zult beleven.

~ .?.. ~

1. Onze tocht door het Schelluinen aan het begin van de twintigste eeuw wordt begonnen op de Hogendijk, die toen nog ongeplaveid was, hetgeen in de zomer vee! stof en in de winter veel modder gaf. Wij bevinden ons in de buurtschap Schelluinse Brug, die eigenlijk tot de gemeente Gorinchem behoort, maar altijd op het dorp Schelluinen is aangewezen geweest. Volgens het richtingenbord ligt het dorp nog een halve kilometer landinwaarts. We moeten dan weI eerst de brug over, waarvan uiterst links de afrit begint. De mensen op de foto staan voor het cafe van Herman Piso, dat is afgebroken en plaats heeft moeten maken voor het brughuis van Advokaat, die toen naast dit cafe woonde. Wat verder is het huis van riethandelaar Hendrik Dubbeldam. Op het paaltje rechts staat een belangrijke mededeling voor de waterschout: "Begin der Schouwe van de Alblasserwaard; anna 1778". Het silhouet van dit buurtschap werd gekenmerkt door de enorme kastanjebomen die langs de buiten- en binnenkant van de dijk stonden.

2. We zijn langs cafe Piso de stoep afgegaan om het Kanaal van Stenenhoek over te steken. We doen dat via de in 1895 gebouwde basculebrug. Het was een zelfde brug als de Huibjesbrug, die ongeveer twee kilometer verder ligt bij Boven-Hardinxveld. De beweegbare bruggehelften sloten schuin tegen elkaar. Op de brug komen we een bakker met paard en wagen tegen. Bruggewachter was de heer Advokaat, die altijd ijverig werd meegeholpen door de dorpsjeugd, die haar vertier meestentijds aan het kanaal zocht. Zo zagen ze Advokaat altijd handig met een klomp aan een stok met een touw hengelen naar het bruggeld van de passerende rietschippers. De rietschelven links van de brug vormden de opslag van Dubbeldam. Later werd deze voorraad naar rechts van de brug verplaatst. Op de kade werd dan het riet met de hand schoongemaakt.

($jroet

uii

Afzender

.. ~ .. ~~ ...

. dlf~

----------------------------0

.1 Ii TIII,O(!="R ~nr~II.n'L

3. Na de brug te zijn gepasseerd komen we op de Zandkade, waarvan nu vrijwel niets meer valt te herkennen. Er waren toen nog geen rijksweg 15 en provinciale weg en er was geen fietspad langs het kanaal. Dit weggetje vormde de verbinding tussen het dorp en de belangrijkste verkeersader van die dagen: de Dordtse dijk. Langs deze weg lag een slootje, het Zandvlietje genaamd. De trotse iepen zijn in de jaren twintig ten gevolge van de iepziekte geveld. Het paadje links op de foto leidde naar het huis van de familie Van Hoven, dat bij de komst van de autosnelweg in 1939 moest worden afgebroken. Tussen de bomen door zien we het stationnetje van Schelluinen met links het wachthuisje, Het spoorhuisje werd later bewoond door Job de Bruijn, de vader van de huidige schilder. We zuIlen het eens van dichtbij gaan bekijken.

4. In 1883 werd het zogenaamde Betuwelijntje aangelegd, de spoorwegverbinding DordrechtGeldermalsen-Elst vice-versa. Aanvankelijk was het enkelspoor, zoals op de foto is te zien. Vanaf de jaren dertig tot in de bezettingstijd was het dubbelspoor. In de begintijd waren er meer haltes aan deze spoorlijn dan thans het geval is en zo stopte de trein dan ook in Schelluinen. Aan het eind van de jaren twintig (1929) heeft de trein er echter voor het laatst gestopt; het aanbod van passagiers was te klein. Bovendien waren de gebroeders Verschoor uit Boven-Hardinxveld een busdienst op Gorinchem en Dordrecht begonnen. Een keer he eft de trein er nog gestopt, namelijk voor een schoolreisje van de Schelluinse jeugd. Aan milieuvervuiling dacht men blijkbaar toen nog niet, gezien de was die links op het gras ligt te bleken, blootgesteld aan de vuile rook die de stoomlocomotieven konden uitbraken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek