Scherpenisse en Poortvliet in oude ansichten

Scherpenisse en Poortvliet in oude ansichten

Auteur
:   P. Jasperse
Gemeente
:   Tholen
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4450-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Scherpenisse en Poortvliet in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Ten tijde van de middeleeuwen lag ter plaatse van het zuidelijke gedeelte - en binnen de buitenste dijkage - van het tegenwoordige eiland Tholen een gebied, bekend als ,,'t Scarpenisser Landt" en dat bestond uit Scherpenisse, Westkerke en Poortvliet.

Scherpenisse en Poortvliet hadden dus vanouds verschillende overeenkomstige eigenschappen, nog buiten de algemene van op elkaar aansluitende polders, in hoofdzaak bestaande uit landbouw- en weidegronden, door en uit het water opgekomen.

Aan Scherpenisse werd het vroegere dorp Westkerke toegevoegd; het gehucht Strijenham behoorde bij Poortvliet, terwijl nog enige gehuchten van mindere betekenis buiten beschouwing worden gelaten.

Naar A. Hollestelle heeft doorvorst, is de opkomst van Scherpenisse begonnen bij de aanleg van een dam door de toen aldaar bestaande Zoute Ee, waarvan reeds in 1285 sprake is. De dam is bekend als de "Scarpenissedam", waaruit langzamerhand Scherpenisse - harde of scherpe schorren - is ontstaan. De ontwikkeling van Scherpenisse is de weg van het open water - dus naar de Haast Ee - opgegaan, zoals uit de ligging van de hervormde kerk, die thans aan de zuidelijke komrand van Scherpenisse staat, blijkt. Westkerke en Scherpenisse behoren tot de oudste gedeelten van het eiland Tholen en het waren tot in het laatst van de zestiende eeuw aparte waters chappen met eigen beheer. Van Westkerke bestaat thans nog de dorpsstraat met aan weerszijden enige bebouwing, een heuvelachtig terreintje in de nabijheid waar de kerk - met toren - heeft gestaan en meer aan de zuidwestzijde is nog het overschot van de bekende Westkerkseberg te zien.

h£/,/ ... .lJ/n .?.. «1v4'/S ~,;// :: ..I,t"u Iv"

.fl,//,/,./ :: 7'" ~u/ '1I7'''rK' '" .th'JIJ"/': . ;...-/,/

Ook de "oude postweg", die van Scherpenisse naar Gorishoek loopt, is een goede bekende, omdat vanuit Gorishoek de veerdienst op Yerseke werd onderhouden. De naam Gorishoek is, blijkens "oude papieren", te zoeken bij een familie Goris die aldaar - voor zover bekend - eigendommen had. Gilles Hanne Glorijs word t reeds in 1317 genoemd en Claas Janss. Goris was in 1585 penningmeester van de watering. Bovendien was hij in 1590 schout van Scherpenisse.

Begon de opkomst van Scherpenisse bij een dam door een Ee, die van Poortvliet begon bij een "vliet"; dus ook al bij een waterstroom en mogelijk aldaar op het verlengde van de Beughkensdijk. Verdere speculaties

;'p"r,nfi,U: d1~// :: yP4 N" !Y/#'A0/// ?.. u'4-,,... I"q: .,,1,p#,,/? = /u ?.?? /. s.-,h/

rd.+J""'" 'h /n;/",f.-,kI" L>"g t kf>v""",,, ?? ~.:>n/" "f,.,/ #h/_ '/)fi//~/f::M~ f'b/J/f/7'H :r£fth :: If/.-I'¥.

hierover worden overigens buiten beschouwing gelaten. Enige tegenwoordige polderwegen hebben een dijknaam, zoals onder andere de Paasdijk en de Engelaarsdijk, waaruit kan worden afgeleid dat de daarbij behorende inpolderingen op kleinere schaal tot stand zijn gekomen.

'l ~!?./ fC A'//c;

er?/? /"d/'h/75'hR/l7,

Het bij Poortvliet behorende gehucht Strijenham is ontstaan bij of na inpoldering van de Striene - de Struona - die voordien haar loop door het later ontstane eiland Tholen had en die in verbinding stond met de Maas. Merkwaardig is in dit verband het bij name bekend gebleven Oude Kerkhof, laatstelijk gelegen in het waterschap Tholen bij de oostelijke begrenzing met het waters chap Poortvliet. Het geschiedenisbeeld hiervan is in de mist van het verleden verdwenen, doch in de naaste omgeving zijn bewoningssporen gevonden uit de Germaans-Romeinse tijd, daterend van rond de tweede en derde eeuw. Mogelijk was hier eens een wachtpost aan de Struona gevestigd!

Gebleken is dat velen belangstelling hebben voor de afkomst van, dikwijls verbasterde, streek- en plaatsnamen. Daarom is als inleiding een stukje geschiedenis van 't Scarpenisserland gegeven. Met hetzelfde doel zijn enige kaartjes opgenomen van de toestand v60r de herverkaveling die na de stormvloedramp van 1953 werd uitgevoerd.

Voor de ondervonden vriendelijke medewerking bij de samenstelling van dit boekje zeg ik de vele Scherpenissenaars en Poortvlietsenaars mijn hartelijke dank.

Mgebeelde personen worden steeds gelezen van links naar rechts en van boven naar beneden.

~~ .. ~ .

'-::u,a .un ..?.

1. Het grondgebied van Scherpenisse omstreeks 1900. Scherpenisse wordt in het zuiden begrensd door de Oosterschelde, in het westen door het midden van de Pluimpot (anderzijds behorend bij Sint Maartensdijk) en in het noorden en westen door het bij Poortvliet behorende gebied.

UI!G. ~AUTA. VELSE}I.

35 6.

0~-!fi~

~~R:.E ISSE, - Spuidam.

2. De Spuidarn te Scherpenisse omstreeks 1910. Deze dam bezit reeds "oude papieren", want in 1591 is al sprake van een "Spuijdijck" die werd bestraat, beschoeiingen en leuningen verkreeg en voorzien werd van rijs- en kramwerk. In deze dijk was een spuisluis aangebracht om water uit de Houwer - de latere polder met deze naam - bij ebbe door de Pluimpot te laten stromen om de vaart naar Scherpenisse op diepte te houden. De spuisluis in de dam werd in 1812 "op hoog gezag" gedicht. Nadien is er weer een spuikom met een spuisluisje aan de Pluimpotzijde aangebracht met hetzelfde doel als hierboven genoemd. Een gedeelte van deze spuikom is reehts onder op de foto te zien. In het midden van de foto staat het gemeentehuis met een torentje als dakversiering,

1(auen te Scherpen!ss~

3. De haven te Seherpenisse omstreeks 1910. Links, in het midden van de foto, ligt de spuidam. Daaronder is de spuikom met het spuisluisje en reehts ligt de haven nagenoeg vol met zeilsehepen. Links op de aehtergrond staat een windmolen op de wagenmakerij van I. v.d. Weele. Ais er wind was kon hij er een zaagmachine op laten lopeno In de droge zomer van 1911, op een zaterdagmiddag, is er een wiek afgevlogen!

4. Een groepfoto in het Kerkstraatje te Scherpenisse omstreeks 1915. Op de achtergrond is een gedeelte van de hervormde kerk te zien met het toegangslaantje, Op de schutting hebben twee onbekende personen, "peeschrijvers", plaats genomen. De dames op de achtergrond heten ais voIgt: Mina Priem-de Graaf, mevrouw J. Suuriand, Mina Suurland en Corn. Suurland. Middelste rij, staand: Leen van der Graaff, Jan Jansen Bzn., Ben Suurland, Toon Slager Jzn., Kees Rijstenbil, Cor Tichem Pdr., Corn. van Putten, Jannetje Bijnagte Jdr., Lena Bijnagte Ldr., Lena Suurland en Betje van der Graaff. Voor hen zitten C. v.d. Haven en Piet van der Jagt,

SCHERPENISSE, HAVEN

5. De haven te Scherpenisse omstreeks 1920. Links onder ligt de spuikom met op de voorgrond het spuikomdijkje en op de achtergrond de spuidam. De twee personen op het havenplateau zijn A. Hage en D. de Wilde. Op de havendijk staan een paal van de elektrische verlichting en een petroleumlamp bij elkaar, De laatste doet dienst als nachtbrander. De bomen, links op de foto, staan op de Ruigen Dijk.

.:

6. Groep 3 van de openbare lagere school te Scherpenisse in 1920. Eerste rij: Leuntje Poot, Koos Zwagemaker, Piet Jager, Johannis van As, Gerard Larooij en onderwijzer Meulendijk. Tweede rij: mejuffrouw T. van Ast, Marie Zwagemaker, Grietje Tichem, Mina Poot, Cor Hage, Lena Rijstenbil, Levina Bijl, Mina Dijke, Pie Dijke, Bram Duijnhouwer en Jan Poot. Derde rij: Jaantje Duijnhouwer, Jan Hage, Kaatje Larooij, Betje Joppe, Da Hartog, Jane Poot, Kaatje Rijstenbil, Kaatje Hartog, Adriaan Joppe en Adri Hartog. Vierde nj: Marinus Rijstenbil, Adri van Doorn, Betje, Taos, Johannis en Jannetje Wessels, Henk Jager, Piet van As. Kees Tichem en Piet Poot.

7. De haven te Scherpenisse omstreeks 1930. In het najaar heerste in de haven en op de wallekant een gezellige drukte. Op de foto worden de suikerbieten met de boerenwagens aangevoerd en met man den op het schip gedragen am een gelijke belasting tot stand te brengen. Op de voorgrond, rechts, staat een bietentarreerder. Voor zover bekend is dit L. Hage uit Sint Maartensdijk.

Scherpenlsse, Xerkslra~l

8. De Kerkstraat omstreeks 1912, gezien vanaf de Lage Markt in de richting van de Hoge Markt. Het bovenlicht van de voordeur links is versierd met een levensboom en het bovenlicht van de voordeur rechts heeft een ruitjessysteem, De bewoonster van de tweede woning links is overleden, hetgeen toen aan buitenstaanders kenbaar werd gemaakt door het op de stoep leggen van een schoof stro gebonden door middel van drie zwarte linten. Deze manier om een overlijden te melden is geheel in onbruik geraakt.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek