Schiebroek toen en nu

Schiebroek toen en nu

Auteur
:   M.P. van de Velde
Gemeente
:   Rotterdam
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4655-5
Pagina's
:   128
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Schiebroek toen en nu'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Broeck, Scyebroec, Scheybroek, zijn namen die in de loop der tijd zijn gegeven aan de wijk Schiebroek, gelegen aan de noordrand van Rotterdam. Het eerste deel "Schie" zou afkomstig zijn van het kanaal, dat in de veertiende eeuw is gegraven van Delft naar Delfshaven. .Broek" is afkomstig van de aanduiding van polderland. Veel is niet bekend van de oudste geschiedenis van Schiebroek, aileen dat de naam .Broeck" al in de veertiende eeuw voorkwam.

Uit de histone.

De geschiedschrijvers spreken niet over Schiebroek als een dorp, maar als een buurt: de huizen staan her en der verspreid. Door de ingelanden is de "Ambachtsheerlijkheid" gekocht en is daarmee "verleid" de "burger" Bernhard de la Faille - Substituut secretaris van Hillegondsberg en Rottaban.

Ais "geboortedatum" van Schiebroek wordt 5 augustus 1772 aangegeven. Toen is namelijk octrooi verleend en is men begonnen om het eerste deel van de plassen in de ambachtsheerlijkheid Schiebroek droog te maken. Dat duurde tot 1779. Allereerst werd drooggemalen tussen de Schiebroekseweg (nu Kleiweg) en de Erasmussingel, die tot 1941 Achterweg heette. De kern van de Schiebroekse bebouwing kwam in dit gebied te liggen. Kerkelijke gebouwen waren er heel lang niet te vinden. Een wereldlijk gebouw was er in de vorm van een herberg, "De Vleespotten van Egypten" geheten: een gebouw dat ook dienst moest doen als .Rcgthuys", bakkerij en slagerij.

Dit gebied behoort nu niet meer tot de huidige wijk Schiebroek. Maar u zult hiervan toch enige foto's aantreffen: in dit fotoboek mag de "oorsprong" toch niet ontbreken!

Na de bemaling kwamen op de eerste plekken die droog vielen de boerenhoeven. Ter herinnering aan de drooglegging is een gedenksteen geplaatst op de kruising MeidoornsingellWilgenlei.

In de jaren 1854 en 1896 hebben bewoners van Schiebroek een rekest aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland gezonden met het verzoek om "ingelijfd" te worden bij Hillegersberg. Het

verzoek kwam hoofdzakelijk van veehouders, landbouwers en kooplieden. Het waren vooral de laatsten, die veellast hadden van de tolheffing bij het begin van de gemeente (Juliana van Stolberglaan - Straatweg). Van 1811 tot 1814 is Schiebroek met Overschie en Hogeban verenigd geweest. In 1852 waren er plannen om Schiebroek en Overschie opnieuw te binden, maar dit vond geen doorgang. Wei was het zo dat - van 1850 tot 1854deze twee gemeenten dezelfde burgemeester hadden.

Degroei.

Uit vroegere gegevens leren we dat er in het jaar 142022 hoven waren. In 1632 spreekt men over 54 en in 1732 over 91 huizen. Deze getallen steken schril af tegen het aantal woningen in 1985, namelijk 7505, met een bewonersaantal van 16.590 personen (dat ook weer aanmerkelijk minder is dan het "topjaar" 1962: 24.679 inwoners). Bij een van de eerste volkstellingen, in 1798, waren 211 personen ingeschreven. Uit deze telling kwam onder andere vast te staan dat 58%, ofwel130 inwoners, gereformeerd waren, 13%, ofwel23 inwoners, stonden als Luthers ingeschreven en 58 personen, dus 29%, waren "rooms". Tot 1847 heeft het geduurd voor er 22 huizen en 18 boerderijen waren en door 260 personen bewoond zouden worden. In 1920 waren er zelfs 772 inwoners. Door het aantal forensen is het inwoneraantal in 1926 fors gestegen tot 1600, in 1932 tot 4100. Bij de annexatie van de gemeente Schiebroek door de "grote stad" Rotterdam op 1 augustus 1941 bedroeg het aantal inwoners reeds 8030. Eind jaren zeventig - begin jaren tachtig is een vergrijzing opgetreden in Schiebroek, omdat vele jongeren, die een huwbare leeftijd hadden bereikt, zich gingen vestigen in de wijken als Ommoord en Prins Alexanderpolder. In de loop van de tweede helft van de jaren tachtig zijn diverse jongeren blijven hangen in hun wijk of kwamen na hun trouwen weer terug. Ook waren er, die niet konden wennen in de nieuwe wijk waar zij waren heengegaan. De toch over het algemeen lage huurprijs van de vaak kleine flatwoningen kunnen, samen met het feit dat men de woningen op grote schaal ging renoveren, er ook wei toe hebben bijge-

dragen dat diverse jongeren "hun wijk" niet hebben verlaten.

Weer even terug in de tijd.

De Adrianalaan (genoemd naar Adriana Erika Rills-van Beek uit Utrecht, vrouw van een Schiebroekse boer) was eind vorige eeuw nog maar een landweggetje. Vee! namen van lanen zijn na de annexatie in 1941 veranderd. am er enkele te noemen: de Lijsterbeslaan was voorheen Beukenlaan, de Eiken1aan werd Larikslaan, de Cipreslaan was Iepenlaan, de Wilgenplaslaan was voorheen Laan van Poot. Het gedeelte Larikslaan, van de Kastanjesingel tot aan de Lindesinge!, heette vroeger Hibexlaan. "Hibex" was namelijk een soort woningbouwvereniging (met aan het hoofd de heerT. Sioffsr.) die onder andere de huizen aan de Plataanweg, Kastanjesingel en een deel van de Adrianalaan heeft gebouwd.

De woningbouwverenigingen "Onderling Belang", "Onze Woning", "Patrimonium" en "De Combinatie" zijn onder andere de bouwers/opdrachtgevers van de nieuwbouw van de afge!open decennia. Met de nieuwbouw wordt bedoeld de bouw van huizen van na 1950, toen men eveneens is begonnen met het bouwen van bejaarden- c.q. verzorgingstehuizen. Veel bejaarde Rotterdammers voelen zich erg op hun gemak in de voor hen vaak rustige omgeving. Diverse mensen komen uit .Jiartje stad" omdat zij vaak vanaf hun geboorte in de drukte van de grote stad hebben gewoond.

Schrijvend over oud-Rotterdam is het wei aardig te vermelden, dat het wapen van Schiebroek (de achtpuntige ster op gouden achtergrond) ook het wapen is van de oud-Rotterdamse familie Van Cralingen, aileen is de kleur anders. Het is niet bekend of deze zeer bekende familie in het verleden iets met Schiebroek te maken heeft gehad.

Aardig is ook te weten dat, waar nu nog de Wilgenplas is, vroeger een groot vermaakcentrum was met kermisachtige attracties. Er was bijvoorbeeld een openluchtzwembad dat tot in de jaren zestig veel bezoekers trok. Het openluchtbad was het eerste bad van dit soort en deze omvang in Nederland. Voor

voetbalminnende Schiebroekers is het interessant te weten dat de voetbalclub "Xerxes" was gehuisvest in de buurt van Schiebroek.

Vroeger ging men per marktschuit naar Rotterdam, omdat de stad toen moeilijker te bereiken was dan nu. Naderhand zorgde de TOlf-bus voor een verbinding van en naar Schiebroek. In 1908 heeft men twee stopplaatsen gemaakt voor het zogenaamde Hofpleintreintje, te weten station Schiebroek (Kleiweg) en station Wilgenplas. De RET heeft ervoor gezorgd dat Schiebroek een ideale verbinding kreeg met Rotterdam, in volgorde de bussen "S", ,,35" en ,,45". Bus 45 is jarenlang een vertrouwd beeld geweest in Schiebroek, totdat deze concurrentie kreeg van de tram.

In 1965 werd al begonnen om via het viaduct over rijksweg 20, vanaf het vroegere eindpunt van lijn 5 (Schieweg) een tramverbinding te maken met Schiebroek. Op 25 januari 1969 werd tramlijn 5 officieel in gebruik genomen en mocht het publiek op die dag gratis gebruik maken van de verbinding.

Tots/ot.

Heel lang heeft men de wijk geprezen door haar te benoemen tot "Tuinstad", vanwege de mooie ligging en de zeer ruime groenvoorziening van de "forensenwijk".

Op het moment dat dit boekje ter perse gaat, worden er hevige discussies gevoerd over de door het gemeentebestuur voorgestelde plannen met betrekking tot het vliegveld Zestienhoven. Actiegroepen, bewoners van de wijk (en ook daarbuiten), vertegenwoordigers van de gemeente en andere officiele instanties praten over het voortbestaan van het vliegveld, al dan niet op dezelfde plaats, met meer of minder op Schiebroek gerichte startbanen.

Het vliegveld "Zestienhoven" is - positief of negatief - niet weg te denken als men het over Schiebroek heeft.

Met dit fotoboek wens ik u vee I lees- en kijkplezier toe.

april 1988

Mario van de Velde

Gebouw "De Brandaris" (architect Dudok?). Vanaf 1932 cafe-restaurant "Arcadia". Op 10 januari 1958 werd het geopend als Gereformeerd Centrum "De Brandaris". Het inwendige van het gebouw werd door architect v.d. Linden geheel vernieuwd. Het is inmiddels gesloten.

VOORWOORD

Geachte lezer,

Gaarne wil ik gevolg geven aan de vraag om dit boekwerk van Mario van de Velde van een voorwoord te voorzien, niet aIleen omdat hij langzamerhand in Schiebroek een bekend amateur-fotograaf is geworden, maar ook omdat met dit boek de aandacht eens op de historie van Schiebroek wordt gericht. Na alles wat er over andere wijken van de deelgemeente is gepubliceerd, is een boek waarin op uitgebreide wijze historisch materiaal in de vorm van foto's wordt gepresenteerd een waardevolle aanwinst.

Het gaat in dit boek om een selectie uit de verzameling foto's en prenten van de publicist. Dat brengt met zich mee dat hij zich beperkingen heeft moeten opleggen. Wie door de jaren heen de tentoonstellingen die hij heeft verzorgd een beetje heeft gevolgd, weet dat de keuze is gemaakt uit een aanzienlijke collectie.

Voor bewoners die in dit gebied zijn geboren en getogen, zullen de foto's herkenbaar zijn en vaak herinneringen oproepen. Voor bewoners die nog niet zo'n lange historie in Schiebroek hebben liggen, is de vergelijking tussen verleden en heden een mogelijkheid om kennis te nemen van het verleden. Situaties hebben zich vaak gewijzigd, maar ook is dit verleden nog vandaag treffend herkenbaar.

Ik feliciteer de publicist met het uitkomen van dit boek en kan de inhoud ervan aan een ieder van harte aanbevelen.

Jan Leeninga

voorzitter deelgemeenteraad van Hillegersberg-Schiebroek

Op het kruispunt van Meidoornsingel en Wilgenlei wordt de droogmaling van de Schiebroekse veenpolder herdacht. Op de steen (afkomstig uit de gevel van het gemaal aan Wilgenlei, hoek Ringdijk) staat de datum 1773 ingehakt: de begindatum van de droogmaling, die tot 1779 duurde. De sokkel is in 1975 geplaatst op verzoek van de toenrnalige voorzitter van de Schiebroekse gemeenschap, ir. A. Raad; op de sokkel vier regels uit een gedicht van Ad van Gent:

eerst een moeras daarna een plas toen land voor 't vee nu burgerstee.

1. Feestelijk openen we het boek met de viering van Koninginnedag 1913 aan de Uitweg bij de To!. Dit tolhuis stond op de plaats waar nu het cafe "De Gouden Snor" is. Voor het raam van het tolhuis loopt een meisje met een witte jurk en een strikinhethaar. Dat meisje (De Jong van de Ringdijk) zallater mevrouw Van Veen (garagebedrijf en "Sneltaxi") worden.

Op de rechter foto zien we rechts de Uitweg, met het overbekende "sportcafe". Deze foto is van januari 1988.

2. De "Natol" (Shell) benzinepomp aan de Uitweg eirea 1936. De naam "Natol" is aan dit bedrijf gegeven, omdat de pomp het eerste bedrijf was na de tol op de kruising Kleiweg/Uitweg. De eigenaar M.A. Lindeman heeft dit bedrijf vanaf 1930 geexploiteerd, In 1963 heeft men de oude voorkant vervangen en er een zeer moderne bebouwing geplaatst met woningen en een servieestation. Een schrale tegenstelling als men bedenkt dat toen de heer Lindeman daar begon, hij de benzine in blikken bewaarde, terwijl er nu een opslagmogelijkheid van enkele duizenden liters is. Bij de oprichting was het een zeer modern bedrijf, want men had zelfs twee elektrisehe reparatiebruggen. De heer Lindeman was een zeer geziene persoonlijkheid in Sehiebroek en omgeving vooral door zijn optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De foto op de reehter pagina toont dezelfde plaats, maar nu in 1986.

3. Ook hier weer de Uitweg met een fraai uitzicht op de Ringvaart, Erasmussingel, Schiebroeksesingel en Ringdijk. In de richting Achterweg/Overschie rijdt de voor die tijd overbekende TaD-bus. Heel vroeger kon men aileen met de marktschuit op dinsdag en zaterdag naar de stad. Rechts op de foto staat het paard-en-wagenspan van Piet Slinger, met daarachter het melkkarretje van melkboer Schi!dkamp. Waar de wandelaar loopt is nu de sportschool "De Uitweg" gevestigd. Achter de TOl'r-bus is nog een dee! van de brug te zien die op die plaats heeft gelegen. Waar de man met de bakfiets rijdt, was een landtong, het zogenaamde Liswater, die liep tot aan de Kleiweg. De helft van de straat was toen nog water.

Op de rechter foto de Uitweg anne 1987.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek