Schoonebeek in oude ansichten deel 2

Schoonebeek in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. van de Haar
Gemeente
:   Emmen
Provincie
:   Drenthe
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2648-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Schoonebeek in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In aansluiting aan het boekje "Schoonebeek in oude ansichten", waarin voor een belangrijk deel is vastgelegd hoe Schoonebeek vroeger was, hebben wij nu, eveneens op verzoek van de Europese Bibliotheek, dit boekje samengesteld. De bedoeling hiervan is de herinnering levend te houden aan degenen die in het verleden in Schoonebeek hebben geleefd, gewoond en gewerkt. Zij zijn het die in onze gemeente zowelletterlijk als figuurlijk hebben geploegd en gezaaid, waardoor wij nu kunnen oogsten. Naast personen worden ook enkele gebeurtenissen in de herinnering gebracht. Het gaat in dit boekje om de periode van omstreeks 1885 tot 1940, in feite dus om de eerste vijftig jaar van het zelfstandig bestaan van onze gemeente. Dit keer hebben wij gemeend ons niet te mogen bepalen tot Schoonebeek aIleen. Wij zijn niet binnen de officiele gemeentegrenzen gebleven, maar hebben ook Padhuis en Vlieghuis hierbij betrokken omdat ze er bij horen. Deze gemeenschappen waren in het verleden, en zijn nu nog steeds, nauw verbonden met Schoonebeek. Dit geldt zowe1 voor het kerkelijk leven als voor het verenigingsleven. Bovendien zijn er ve1e familiebanden; een groot aantal Pad- of Vlieghuizers is geboren Schoonebeker en omgekeerd. Bijzonder prettig is het dat wij deze keer ook een aantal foto's van de Zandpol konden opnemen. Hierdoor is ook iets van het verleden van dit dorp, waarvan de gemeenschap telkens blijk geeft nog springlevend te zijn, vastgelegd. Hoewel in deze de mogelijkheden beperkt zijn, geeft het boekje toch een duidelijk overzicht van wat er, met name aan de kleding, is veranderd. Reeds voordat de leerplicht was opgelegd, werden de scholen goed bezocht; dat blijkt wel uit de oude foto's. Daarnaast stonden de kerken centraal en waren er zeer levendige verenigingen, waaraan veel Schoonebekers nu nog met enige weemoed terugdenken.

Wat de geslachtsnamen betreft blijkt dat sommigen geheel zijn verdwenen, zowel door uitsterven van de mannelijke lijn als door emigratie. Andere namen komen we telkens weer tegen, op de lagere school, bij verenigingen en in besturen. Bepaalde families leveren generaties achter elkaar leidende figuren op. Mocht een naam of voornaam niet helemaal of helemaal niet juist zijn of niet zijn ingevuld, wilt u dan zelf verbeteren en! of aanvullen?

Wij danken allen die hun medewerking hebben gegeven, waardoor het mogelijk werd dit boekje samen te stellen. Zonder iemand te kort te doen, menen wij toch uit de velen die hebben

geholpen, de namen te moeten noemen van degenen die bijzonder veel materiaal en gegevens hebben verschaft, te weten mevrouw Schroer-Immens (Nieuw-Schoonebeek), de oud-wethouders Wilms en Vrielink en de familie Gijlers van Padhuis.

1. Het leek ons alleszins juist te beginnen met een foto van "L.O.G.". Met "Luuks" Oldenhuis Gratama heeft onze gemeente een bijzondere band. In de inleiding van "Schoonebeek in oude ansichten" werd reeds de naam van mr. Oldenhuis Gratama genoemd. Aan hem is het voor een belangrijk deel te danken dat Schoonebeek weer een zelfstandige gemeente werd. Het is niet van deze tijd dat velen zelfstandig willen zijn, Ook in het verleden werd er letterlijk en figuurlijk voor gevochten. De Schoonebekers, democraten bij uitstek, gingen echter niet met wapens in de vuist vechten voor hun zelfstandigheid , maar kozen daarvoor de parlementaire weg. lets wat wij bijzonder waarderen. Daarvoor werd mr. L. Oldenhuis Gratama ingeschakeld.

Lucas werd op 7 juni in 1815 te Assen geboren als zoon van mr. Siebrand Gratama en Johanna Gesina Oldenhuis Kyrnmell, Siebrand Gratama was toentertijd president van het provinciaal gerechtshof. Van moederszijde kreeg Lucas de achternaam Oldenhuis toegevoegd en hij ging dus als Lucas Oldenhuis Gratama door het leven. Reeds op twintigjarige Ieeftijd werd hij aan de Groninger hogeschool bevorderd tot doctor in de rechtsgeleerdheid, Hij vestigde zich in 1835 als advocaat in Assen. Een van zijn eerste opdrachten kreeg hij van de markegenoten van Schoonebeek, bestaande uit het indienen van een adres bij de koning om de zelfstandigheid terug te krijgen, die in 1802 was verloren gegaan. Schoonebeek had, ondanks de nog jeugdige leeftijd van mr. L.G.G., geen slechte keuze gedaan om de zaken te laten behartigen. Professor Prakke zei van hem: .Luuks Gratama was een centraal figuur bij vele culturele aktiviteiten. Hij was wellicht de meest brillante figuur die Assen in de negentiende eeuw heeft gekend".

In de Nieuwen Drentschen Volksalmanak wordt onder andere van hem gezegd dat hij am zijn scherpzinnigheid en welsprekendheid een sieraad der Asser balie was. Ondanks dat heeft het tach nag tot 1 juli 1884 geduurd eer Schoonebeek zijn zelfstandigheid herkreeg. Mogelijk moeten we weer naar een nieuwe Gratama uitzien, want weer wordt onze zelfstandigheid bedreigd. Wij hopen echter met u dat het eeuwfeest van de zelfstandigheid kan worden gevierd.

2. Links boven: L.B.J. Dommers was de eerste burgemeester van Schoonebeek (1884-1904). Dit ambt was voor hem een neventaak. Onder andere kwam dit tot uitdrukking, doordat hij zich niet in Schoonebeek ging vestigen, maar bleef wonen in Nieuw-Amsterdam, in de villa "La Paix", waarin hij zijn hoofdwerkzaamheden verrichtte. Vandaar ging hij, wanneer dit nodig was, met paard en rijtuig naar Schoonebeek om zich bezig te houden met zijn burgemeestersambt. Zijn hoofdberoep, vervener en administrateur van de Drentsche Landontginningsmaatschappij, zal vermoedelijk meer zorg hebben opgeleverd dan het burgemeester zijn. Ondanks dat hij verbetering trachtte te brengen in de sociale positie van de veenarbeider (zo stichtte hij een cooperatieve winkel en het ziekenfonds "Hulp in Lijden" te Nieuw-Amsterdam) werden ook bij hem, zo rond 1890, door stakende veenarbeiders de ruiten ingeslagen. Burgemeester Dommers heeft ook de Onderlinge Brandwaarborg Mij. voor Schoonebeek opgericht, waarvan hij de eerste voorzitter en de onderwijzer Walkotten de eerste secretaris was.

Rechts boven: Marinus Lucas Mulder, geboren op 13 maart 1854, werd door zijn voorganger tijdens diens ambtsperiode aangesteld als klerk, werd later tevens gemeenteontvanger en volgde L.B.J. Dommers in 1904 op als burgemeester/secretaris van Schoonebeek. Hij heeft de meeste persoonlijke banden met Schoonebeek gekregen, want hij huwde met de Schoonebeekse Hendrikje Gommer. Op achtenzestigjarige leeftijd, voor die tijd vroeg, ging hij, in 1922, met pensioen. Links onder: Obbe Norbruis, geboren op 28 februari 1895, werd op 1 november 1922 burgemeester/secretaris van onze gemeente en bleef dit tot 1 juni 1935. Met ingang van de laatstgenoemde datum werd hij eerste burger van Zuilen. Actief en impulsief, aanpakken en doordouwen. We menen dat daarmee burgemeester Norbruis goed is getekend. Hij heeft zich in het bijzonder beziggehouden met de af- en ontwatering van zuid-oost Drenthe. Op zijn initiatief werd de Drentsche Waterschapsbond opgericht en kwam een tuinbouwvereniging voor zuid-oost Drenthe tot stand. De volkshuisvesting en de werkgelegenheid gingen hem bijzonder ter harte. Dat Schoonebeek hem bijzonder lief was, blijkt weI uit het feit dat zijn Iichaam op 7 april 1970 in Schoonebeekse aarde de laatste rustplaats kreeg.

Rechts onder: Hans van Ek, geboren op 11 april 1901, werd in 1935 burgemeester/secretaris van Schoonebeek. Op twaalfjarige leeftijd begon hij a1s bakkersleerling, maar door zelfstudie bereikte hij het hoogste ambt in een gemeente. Reeds voor de oorIog werd onder zijn leiding de sociale

woningbouw in onze gemeente krachtig aangepakt. Hij was de Duitsers niet we1gevallig en werd door hen op 30 juni 1941 met een overvalwagen opgehaald en voor anderhalf jaar uit de circulatie genomen. Die tijd bracht hij door in de kampen Schoorl, Buchenwald, Haaren en St.-Michielsgestel. Om na zijn vrijlating tewerkstelling in Duitsland te voorkomen werd hij "tuinder". Na de bevrijding kon hij zijn werkzaamheden als burgervader hervatten. In 1950 werd hij burgemeester van de gemeente Achtkarspe1en.

3. Bij het zelfstandig worden, als gemeente, kreeg Schoonebeek ook een gemeentehuis. Vermoedelijk als demonstratie van onafhankelijkheid van Oud-Schoonebeek stond dit huis vrij ver buiten en aan de oostzijde van wat als centrum van dit dorp kon worden aangemerkt. Het gemeentehuis verschafte niet alleen ruimte aan de paar ambtenaren die toen in dienst waren, om hun arbeid te verrichten, maar hierin was tevens de dienstwoning van de tweede burgemeester van onze gemeente gevestigd. Op de foto zien we burgemeester Mulder vermoedelijk met zijn naamgenoot, die toen veldwachter was. Beiden staan kennelijk startklaar met het vervoermiddel van die tijd, mogelijk om sam en een bepaalde situatie in ogenschouw te nemen of naar een gebeurtenis te gaan waar beider aanwezigheid was gewenst.

4. In dit gemeentehuis was op de eerste verdieping een kamer, die raadzaal werd genoemd, waarin de burgemeester en de leden van de gemeenteraad vergaderden. Het was in deze zaal dat bij het afscheid van burgemeester Mulder een foto werd gemaakt die wij nu laten zien. Hierop zien we, zittend, de gemeenteraad van 1922, te weten de heren: Wesselink, Beerling, Husen (wethouder), Mulder (burgemeester), Tallen (wethouder), Wilms en Eising. Achter hen staan de ambtenaren, de heer Karst en mejuffrouw Bos. Tevens zien we dat er een petroleumlamp en een elektrisch lampje hangen. Dit laatste kon worden gebruikt tot's avonds elf uur. Om ongeveer kwart voor elf werd vanuit een centraal punt even met het licht geknipperd. Dan wist ieder die later dan elf uur licht moest hebben, dat hij de petroleumlamp moest aansteken. Om precies elf uur ging het elektrisch licht uit.

5. Links boven: eerstellingen in de gemeente Schoonebeek. In 1903 werd van de eerste cooperatieve stoomzuive1fabriek te Schoonebeek, die kort daarvoor in gebruik was genomen, en het in deze fabriek werkende personee1 deze foto gemaakt. Voor de fabriek staan, van links naar rechts: de toenmalige directeur Hoogeveen, machinist Richtering en de andere medewerkers: Steven Berends, A. Bekman en A. Bekman jr.

Rechts boven: tijdens de ambtsperiode van burgemeester Norbruis werd de eerste brandspuit aangeschaft. Het brand blussen met behu1p van emmers, zoa1s dat in het eerste boekje nog is te zien, ging toen tot het verleden behoren. Dat burgemeester Norbruis, waarschijnlijk met enige trots, zich liet fotograferen met zijn spuit, kunnen we waarderen. Daardoor konden we dit plaatje in ons album opnemen.

Links onder: wanneer wij goed zijn geinforrneerd, dan waren de eerste fietsen in Oud-Schoonebeek in bezit van de heren L. Hekman en de gebroeders H. en H. Wilms Bzn. Ze lie ten op hun eerste grote fietstocht, dat was omstreeks de eeuwwisseling, deze opname maken.

Rechts onder: voor zover we konden vaststellen was het eerste motorrijwie1 (stoomfiets) te Nieuw-Schoonebeek in bezit van meester Schroer. Op deze foto staat hij met zijn echtgenote, mevrouw Schroer-Immens. Samen hebben ze op deze motor duizenden kilometers afgelegd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek