Sint-Oedenrode in oude ansichten

Sint-Oedenrode in oude ansichten

Auteur
:   A. van Breugel
Gemeente
:   Sint-Oedenrode
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6326-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Sint-Oedenrode in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Wanneer we door middel van oude ansichtkaarten en andere oude foto's een wandeling maken door Rooi (dialectische uitdrukking voor Sint Oedenrode) zullen vele ouderen onder ons zich vergenoegen en in stilte beamen ,ja zo was her'.

De jeugd zal moeite hebben in het oude beeId hun woonplaats te herkennen en zij die niet in deze plaats geboren zijn, zullen aileen maar zeggen "wat was dat vroeger een mooi dorp", hetgeen niet inhoud dat het nu geen mooi dorp meer zou zijn.

Maar zoals aile dorpen na 1900 zoetjes aan kleine stadjes zijn geworden, zo heeft ook dit dorp "geleden" onder de eisen die de nieuwe tijd nu eenmaal steIde.

Wij willen, door een kort onderschrift, waar nodig, het geheugen opfrissen, of verduidelijken, waar het moeilijk is, aIleen uit de foto te bevatten, wat het is geweest. Stellen we echter eerst voorop, dat deze plaats heeft behoord tot de oudste van Noord-Brabant en dat zij kerkelijk zowel als burgerlijk een belangrijk aandeel heeft gehad in de vorming van de geschiedenis van Noord-Brabant in het algemeen en weI in het bijzonder voor dit gewest.

Gedurende lange tijd was zij de hoofdplaats van Peelland, het kwartier van de Meierij van 's-Hertogenbosch.

Is het daarom, dat het tientallen slotjes, kasteeltjes of versterkte huizen heeft gekend, waarvan er slechts 2 zijn overgebleven?

Door hertog Hendrik I van Brabant in 1232 begiftigd met dezeIfde rechten als de inwoners van 's-Hertogenbosch, ontstond door de uitbreiding van die rechten over de gehele parochie, in 1403 de naam "de Oude Vrijheid".

Het was dit oude centrum, waar de eerste katholieke kerk stond, en datcentrum droeg de naam .Eerschot". Of schoon niet met zekerheid is vast te stellen of dit .Eerschot" ook werkelijk het oudste gedeelte van ons dorp is geweest, geven we er toch de voorkeur aan, hier te beginnen.

Er was nl. nog een ander belangrijk centrum, daar waar "de burcht van Rode" heeft gestaan en later omstreeks 1173 ook de kapittelkerk werd gebouwd. Vast staat, dat de Parochiekerk toen reeds bestond. Bij die kerk kwam omstreeks 1400 de "Knoptoren". Nog steeds, vanuit de verre omtrek zichtbaar, markeert hij de plaats van het oude godsdienstcentrum.

Hierheen trokken de mensen, ook vanuit de latere parochies Nijnsel, Boschkant en Olland, ter kerke; de Vonder bij de Knoptoren, was de overgang van de rivier "de Dommel", zodat in de wintermaanden, als de

rivier niet doorwaadbaar was, de kerk toch bereikt kon worden.

Die .Knoptoren" die reeds van 1800 af geen knoptoren meer is, leeft nog steeds onder die naam in de volksmond voort.

Thans siert een goedgevormde .Jantaarn" de bekroning, maar de knop, peer of Blaas zoals die op sommige torens nog wordt aangetroffen, is met de storm van 9 november 1800, op het kerkdak terecht gekomen. Rond deze toren lagen .de oude slotjes of versterkte huizen. Zij waren, in de tijd toen de uitvinding van het buskruit nog geen praktische toepassing kende, stuk voor stuk te verdedigen,

Het lijkt mij de moeite waard de bekendste even te noemen.

Daar was dan aan de overzijde van de rivier, bij de parochiekerk de Grote Laar en de Kleine Laar, iets meer noord-westeliik doch op de rechteroever van de rivier de Dommel, het slotje Pas Boogaerd aan de overzijde, aan de zijtak van de rivier, Dornrnelrode, ook wei genoemd "de Bocht" en .Boerenzweet". Weer iets westeliik daarvan, Henkenshage met ten noorden daarvan Emmaus weer noord-westelijk daarvan het slotje Lochtenburg ook wei Ter Weij genoernd, en gelegen op de linkeroever van de rivier.

Tenslotte ten zuid-oosten van Henkenshage lag Ten Hout.

U hebt al reeds opgemerkt hoe vaak deze rivier, die rond het gehele oude Vlek zijn weg gezocht heeft, wordt genoemd.

Vormde zij ten noorden en in het oosten een natuurlijke barriere, het valt niet na te gaan of al deze slotjes hebben gediend als een verdedigingsgordel aan de andere zijde, van de oude Vrijheid.

Van al deze slotjes zijn er nog 2 overgebleven, nl. Dommelrode, dat thans gemeentehuis is en Henkenshage waarin is ondergebracht de uitleenbibliotheek en Leeszaal en waarin tevens het kantoor is van de sociale werkster.

Seide zijn eigendom van het gemeentebestuur.

Maar genoeg, laten we eens gaan kijken, Opgemerkt zij, dat ik bij het samenstellen van dit boekje een keuze heb moeten maken uit een veelheid van foto's, die mij over elk onderwerp ter beschikking stonden.

Bij het verzamelen van deze foto's, waarvan het grootste gedeeite afkomstig is uit het archief van de Heemkundige Kring "de Oude Vrijheid" ondervond ik veel medewerking van het Gemeentebestuur van Sint Oedenrode en van de heren P. v. d. Kamp en W. v. Rooij, waarvoor mijn oprechte dank. A B I

ug. v. reuge

"De Knoptoren". De "Knoptoren" gezien vanuithet zuid-oosten. Op de voorgrondhet .Jaantje" dat Kerkdijk heet. Dit Kerkdijkje is thans gedeeltelijk verdwenen, door de aanleg van de weg Eindhoven- Veghel waarvan de omlegging begint te Nijnsel en uitkomt bij de "Verwe".

De Knoptoren gezien vanuit het zuid-westen, De Knoptoren is omstreeks 1400 gebouwd in gotische stijl, afgebrand met de kerk in 1583, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, en opgebouwd (spit) door Cornelus Rosserns in 1608, toen men algemeen aannam dat de oorlog ten einde zou zijn, (twaalfjarig be stand van 1609-1621). De Knop had een doorsnede van een vadem = 6 voet = ± 1.70 m. De muren beneden hebben een dikte van 2.20 m, hoogte muurwerk 32 m.; totale hoogte 65 m.

De Knoptoren gezien over de Dommel, vanuit het zuid-westen, bij "den Berg". Aan de toren vastgebouwd stond de oudste Parochiekerk, die met de Kapittelkerk in 1648 werd geconfisceerd en daarna door de Hervormden gebruikt. Na 1741 hielden de Hervormden beurtelings dienst in de Parochiekerk en in de Kapittelkerk. Met de storm van 9 november 1800 is de "Knop" van de toren op het kerkdak terecht gekornen, waardoor dit geheel vernield werd. De zijbeukrnuren van de oude Parochiekerk zijn ter plaatse nog aanwezig.

7

Preekstoel in de kerk van de Ned. Herv. Gem. Deze preekstoel is destijds door de Hervormden in de voorrnalige Kapittelkerk geplaatst en na 1800, toen zij de kerk onder Eerschot kregen toegewezen, meegenomen naar de nieuwe kerk, die gebouwd is op de laatste zes pilaren der voormalige Parochiekerk der R.K.

Op deze foto staat de preekstoel nog tegen de torenmuur; na de restauratie, welke zijn voltooimg nadert zal de preekstoel aan de overzijde staan, omdat het kerkgebouw via de Toren zal worden betreden.

Het bruggetje dat de verbinding vormt tussen de beide oevers van de Dommel, nabij de Knoptoren. Aan de overzijde ligt de Kerkdijk.

10

De Eerschotse Straat. De Eerschotse straat gezien vanuit het westen. De tramlijn links op de foto diende voor de stoomtram "De Meierij" en liep naar Veghel.

S~ Oedenrode

De Hambrug. Komende vanuit de Eersehotse straat, gaande riehting Markt passeren we de Hambrug. De brug op de foto toont duidelijk aan, dat naast de brug voor normaal verkeer, een brug aanwezig was voor de tram. Hier splitste zich het tramverkeer, riehting Schijndel en rechtuit, richting Veghel. Daartoe was aan de westzijde van de brug een wissel aanwezig. De tramconducteur stapte tijdig uit de wagon, gooide de wissel om en liep dan tevoet vooruit de brug over. Dat was voorschrift. Na het passeren van de brug stapte de conducteur weer op en de tram vervolgde zijn weg met een vaart van 20 a 25 km per uur.

11

12

De Lindendijk. Gaan we, komende vanuit Eerschot rechts af, dan gaan we over de Lindendijk, destijds omzoomd door drie rijen lindebomen (op de foto niet meer aanwezig). Aan de rechterzijde waren 2 rijen bomen, waartussen de tramlijn liep en links een rij. Een der rijen rechts is gekapt bij het opbreken van de tram en het verbreden van de weg. In 1967 zijn aIle bomen gekapt. Ze waren geplant in 1872, zoals is gebleken uit een raadsverslag van de Gemeente Sint-Oedenrode, waarbij aan de secretaris opdracht werd gegeven de bomen in Nieuwkuijk te gaan kopen, Gelukkig zijn na de laatste reconstructie van de weg weer nieuwe bomen geplant.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek