Sint-Philipsland in oude ansichten deel 2

Sint-Philipsland in oude ansichten deel 2

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Tholen
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4457-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Sint-Philipsland in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Sint Philipsland is een van de weinige dorpen in Zeeland die bij de herindeling van diverse gemeenten zijn zelfstandigheid heeft behouden. Evenals onder andere Westkapelle en Arnemuiden werd dit Zeeuwse dorp niet ingedeeld bij andere gemeenten. De geografische ligging van dit gebied is hieraan niet vreemd! Thans staat ons dorp onder het bestuur van burgemeester G. van den Berg.

Wanneer we de kaart van Zeeland uit de vorige eeuw vergelijken met die van nu, dan zien we wel een heel groot verschil. Vroeger was Sint Philipsland een eiland, met daaromheen een aantal schorren en slikken, gelegen in het noordoosten van de provincie Zeeland. Aan de noordzijde liep de Bruintjeskreek, die de grens vormde tussen dit gebied en de schorren van Rumoort. Ten westen van Sint Philipsland stromen het Mastgat en het Zijpe, die beide deel uitmaakten van de vaarroute Antwerpen-Rotterdam. Er was daar een zeer drukke scheepvaart die ten gevolge van de aanleg van het Schelde-Rijnkanaal, dat in het najaar van 1975 voor de scheepvaart werd opengesteld, aanmerkelijk is teruggelopen. Via het veer Anna Jacobapolder-Zijpe kan men met de veerpont overvaren naar het naburige Schouwen en Duiveland. Bij dichte mist is de dienst gestremd, daar het veer dan tijdelijk uit de vaart wordt genomen. Vroeger konden passagiers en fietsers voor de overtocht gebruik maken van het kleine bootje van Maas.

Ten zuiden van Sint Philipsland loopt de Mossel- of Krabbenkreek. Vroeger onderhield P. van den Boogaart, die in de Klippelstraat in Sint Annaland woonde, een bootdienst tussen Sint Philipsland en Sint Annaland. (Men noemde hem altijd "Piet de Veerman".) Ook de heer Johannes Lindhout uit Sint Philipsland had een dergelijke dienst.

Ten oosten van het grondgebied van Sint Philipsland liep het Slaak. Daarover kon men in Noord-Brabant komen, In 1884 werd de Slaakdam aangelegd, hetgeen een grote verbetering betekende. Thans loopt daar het Schelde-Rijnkanaal, dat een kortere verbinding vormt tussen Antwerpen en Rotterdam. Enkele polders zijn: de Oude Polder (bedijkt in 1645), de Henriettcpolder (1776), de Anna Jacoba Polder (1847), de Kramers Polder (1847), de Willem Polder (1859), de Prins Hendrikpolder, ook weI de Nieuwe Polder genoemd (1907) en de Abram Wissepolder (1936). Deze laatste polder noemde men in de volksmond "Saargebied".

De naam Sint Philipsland is ontleend aan de martelaar Sint Philippus. Het eiland werd in 1496 op last van Filips den Bastaard van Bourgondie bedijkt. Evenals dat in vele delen van Zeeland het geval is geweest, heeft ook dit gebied bloot gestaan aan verschillende overstromingen. In de jaren 1511 en 1530 liep het eiland onder water, maar telkens werd het met de meeste spoed weer bedijkt, Toen in 1532 tijdens de grote watervloed (de Sint-Felixvloed genaamd) dit gebied voor de derde maal overstroomde, duurde het echter tot 1645, voordat men tot de droogmaking overging. Hierbij werd de Luisterkreek ook bedijkt, maar de Mosselkreek en het daartegenover liggende Stelland (ook weI Hamel of Rammeschor genoemd) werden niet ingedijkt, omdat de Mosselkreek vrij diep en het Rammeschor erg smal was.

Sint Philipsland was voorheen een enigszins langwerpig eiland, een gebied met zeer vruchtbare zeeklei. Later werd het eiland uit zijn isolement verIost door de in 1884 aangelegde Slaakdam, die de verbinding vormt met Noord-Brabant. Het hoofdmiddel van bestaan is de landbouw. Vooral de

zilveruitjes uit Sint Philipsland zijn zeer bekend en gewild! Tijdens de zilveruiencampagne vonden vele Fliplanders ruimschoots werk en konden ze thuis blijven. Deze uitjes werden met de zogenaamde korte schrepel uit de grond getrokken en op horren gedroogd, daarna werden ze op het haventje gewassen. Ook aan dit werk is door de steeds toenemende mechanisatie in de landbouw een einde gekomen. Naast die landbouw doet men hier en daar ook wat aan tuinbouw en groenteteelt. Het gedeelte van de bevolking, dat in de land- en tuinbouw geen werk kan vinden, pendelt naar Rotterdam. Het grootste gedeelte van de bevolking uit Sint Philipsland behoort tot de Oud-Gereformeerde Gemeente, ruim 1100 personen. De Nederlands Hervormde Kerk telt ongeveer 550 leden, de Gereformeerde Kerk (in Anna Jacobapolder) 260, de Gereformeerde Gemeente 75, terwijl er nog ongeveer 10 personen behoren tot de Christelijk Gereformeerde Kerk. Slechts enkelen zijn geen lid van enig kerkgenootschap. Deze cijfers zijn slechts bij benadering vastgesteld. De Oud-Gereformeerde Gemeente van Sint Philipsland heeft zeer bekende en geliefde leraren gehad, namelijk de predikanten P. van Dijke en L. Boone. Tijdens de ambtsperiode van dominee Pieter van Dijke (van 23 maart 1851 tot aan zijn overlijden op 3 maart 1883) werd in 1871 de huidige kerk aan de Achterweg gebouwd en ingewijd. Na zijn overlijden bleef deze "Ledeboeriaanse" gemeente vacant tot 1904. In deze vacaturetijd werd meestal leesdienst gehouden, maar zo nu en dan werd de gemeente geholpen door dominee David lanse, een bekend prediker uit Middelburg, terwijl ook enkele oefenaars, zoals L. Boone, P. Ingelse en N.H. Beversluis voorgingen in de Dienst des Woords. In 1904 nam de inmiddels predikant

geworden L. Boone het beroep naar Sint Philipsland aan, daar deed hij op 17 maart 1904 zijn in trede, na bevestigd te zijn door dominee N.H. Beversluis, voornoemd. Na zijn emeritaat in 1934 bevestigde hij zijn opvolger, dominee W.H. Blaak op 12 september van dat jaar. Deze was sinds 1931 als lerend ouderling aan de gemeente verbonden. Dominee Boone overleed op 25 april 1935 en werd onder overweldigende belangstelling op de algemene begraafplaats in Sint Philipsland ter aarde besteld. Dominee W.H. Blaak ging in 1948 met emeritaat en overleed op 11 december 1957 in Geldermalsen. Na een vacature van slechts twee jaar nam dominee D. van Leeuwen uit Loenen aan de Vecht het beroep naar de OudGereformeerde Gemeente van Sint Philipsland aan. Hij heeft de gemeente slechts kort gediend. Op 13 december 1952 overleed dominee Van Leeuwen. Zijn echtgenote heeft daarna nog een aantal jaren in de Achterstraat gewoond. De huidige predikant is dominee L. Gebraad, die voorheen oefenaar was in Capelle aan de IJssel en die door dominee M.A. Mieras destijds (op 15 april 1958) als predikant werd bevestigd. De Nederlands Hervormde Kerk in Sint Philipsland werd sinds haar bestaan door niet minder dan zesendertig predikanten gediend. De eerste predikant was dominee Daniel Ketelaar, die van 1657 tot aan zijn overlijden in 1660 deze gemeente diende. Zijn opvolger kwam als proponent in 1660. Dominee A. Caerman vertrok in 1666 naar Stavenisse. Deze twee predikanten hebben, voordat de huidige kerk er stond, in een huis op het dorp gepreekt. Tijdens de ambtsbediening van dominee Van Bolle (1666-1671) werd de huidige kerk gebouwd en ingewijd. De vierde predikant was dominee P. van Hattem, gekomen als proponent. Naar hem is een zekere

secte in de hervormde kerk, de Hattenisten genoemd. In 1672 kwam hij naar Sint PhiIipsIand, doch in 1683 werd hij uit zijn ambt ontzet. Onder de latere predikanten treffen we onder anderen aan de bekende dr. W.L. van Oosterzee, van Brakel gekomen in 1809 en vertrokken naar Zonnemaire in 1815. Van hem is bekend dat hij de enige op het eiland was, die de Franse taal verstond.

De Gereformeerde Gemeente he eft sinds haar bestaan nooit een predikant gehad. Een bekende ouderling van dit kerkgenootschap was Johs. van Hekken, die in de Voorstraat woonde en vele malen een predikatie las.

Een bekend predikant van de Gereformeerde Kerk in Anna Jacobapolder was dominee M.J. Arntzen, die op 14 september 1912 geboren werd. Zijn eerste gemeente was OegstgeestMorsch-Rijndijk, waar hij op 4 juni 1944 zijn intrede deed. Van 1948 tot 1952 was hij predikant van de Gereformeerde Kerk van Anna Jacobapolder. In 1952 ging hij naar 's-Gravendeel, waar hij zijn bediening in januari 1971 neerlegde. Hij behoorde tot de zogenaamde .verontruste" predikanten in de gereformeerde kerken. Hij ging over naar de gereformeerde kerken vrijgemaakt buiten verband en dient sinds 17 oktober 1971 de gemeente van Breukelen.

Ten slotte hartelijk dank aan aIle bij de fotoverantwoording vermelde person en voor het in bruikleen afstaan van de oude kaarten en/of foto's. Moge dit boekje een blijvende herinnering zijn aan de jaren die zijn vervlogen en nimmer weerkeren, maar waara an de herinnering blijft! De samensteller wenst u allen niet aileen veel kijk-, maar ook leesgenot.

FOTOVERANTWOORDING

CP, Pols, Zierikzee: voorplaatje, 1,9,14,25,35,58,60,61, 62,64 en 66.

1. van Koeveringe, Sint Annaland: 2.

M.C. van Dijke, Sint PhiIipsland: 3a, 3b, 18a, 29c, 30,47 en 53.

Mevrouw C. den Engelsman-Wagemaker, Sint Annaland (voorheen te Sint Philipsland): 4,5, 15, 16,17, 23b, 24, 26, 28, 32, 33 en 34.

A. Labruyere, Sint PhiIipsland: 6, 10, 11, 29a, 29b, 37, 38, 39a, 39b, 42, 45, 46, 48 en 50.

W.J. Beurkens, Sint Philipsland: 7, 8, 22a, 27, 36, 43,44 en 49.

Mevrouw M. Oudesluijs-van der Dussen, Scherpenisse (voorheen te Sint Philipsland): 12 en 40.

Dominee E.S. de Lint te Hei- en Boeicop (voorheen te Sint PhiIipsland): 20.

Mevrouw D. Koolaard-Moerland, Anna Jacobapolder: 19a, 32a en 71.

Dominee F. van Dieren, Hien en Dodewaard (voorheen te Sint Philipsland): 23a.

M. Ligtendag, Sint Annaland: 41. J.A. Stols, Sint Philipsland: 54/55. A. Verhage, Anna Jacobapolder: 57.

1. Abrahamse, Anna Jacobapolder: 59,65,69,70 en 74. J.A. Voshol, Anna Jacobapolder: 63.

Eigen archief (van de samensteller): 13, 19b, 21, 31,51,52, 56,67,68,71 en 73.

Kerkvoogdij Ned. Herv. Gemeente, Poortvliet: 18b.

delimilotiegrens 1862 -- .... -::---

ST. PHllIPSLAND

+

1964

/( ,.

o ,."

,." e ,.

Wp.eRUINISSE

T

HOLEN

NOOR I BRABA

"

-,

Uitr. R. w. J. Ocbtman, Papiermaiuijn, Zierikzte-:

1. Wanneer men van het openbaar vervoer gebruik moet maken om in Sint Philipsland te komen, is de bus daarvoor het meest voor de hand liggende middeL Moet men om de een of andere reden onverwachts ergens elders heen, dan kan men ook gebruik maken van een taxi. Vroeger was men aangewezen op het stoomtrammetje, dat van Steenbergen naar het Zijpe reed en ook Sint Philipsland en Anna Jacobapolder aandeed. Ilier zien we het trammetje van de R.T.M., dat juist is gestopt, om straks verder te puffen naar Anna Jacobapolder. Van de voor het stationsgebouw poserende personen hebben we helaas de namen niet kunnen achterhalen. Let vooral op de ouderwetse kleding. Het stationsgebouw en de telefoonpaal zulIen we nu tevergeefs zoeken, maar dit plaatje houdt de herinnering aan vroeger levend. Mogelijk hebben de ouderen uit Sint Philipsland nog wei eens van dit trammetje gebruik gemaakt.

Stationsweg, St- filipslanc.'

2. Hier nemen we een kijkje in de Stationsweg. Links ontwaren we de villa van Adr. Verwijs. Verderop staat de grote woning van metselaar Cornelis Capelle. Verder zien we een rijtje huizen met dakruiters. In het vierde woonde Kranendonk, die daar een kruidenierswinkeltje dreef en gehuwd was met Antje van der Dussen. Voor de bewoners van deze buurt was dat erg gemakkelijk. De bruggetjes komen daar niet meer voor omdat de sloot inmiddels gedempt is. In de verte, achter de vier inmiddels verdwenen paaltjes, zien we het gebouwtje van de tramhalte. Ook dit gebouw is afgebroken. De opname werd na 1904 gemaakt. De naam van de man, die toen al op de fiets reed, konden we niet te weten komen! De paaltjes stonden op meerdere plaatsen op de dijk, waarschijnlijk om te voorkomen, dat het rijdend verkeer van deze dijk gebruik zou maken,

3. Op deze bijzonder mooie opnamen kijken Adriaan Marinus van Dijke Abrzn. en zijn echtgenote Suzanna van Dijke-de Bruine ons aan. Dit echtpaar woonde omstreeks de eeuwwissling op de hoeve "Bouwlust", gelegen aan de Zuiddijk in Sint Philipsland. De betovergrootvader van mevrouw Van Dijke werd destijds in Gent onthoofd, omdat hij Hugenoot was. Zijn vermogen werd niet geconfisqueerd. Tijdens het hoge bezoek van koning Willem III aan Anna Jacobapolder bood de driejarige Suzanna de Bruijne bloemen aan zijne majesteit aan. Waar is de tijd gebleven! Van Dijke werd op 15 augustus 1883 geboren en overleed op 27 juni 1963.

4. We kijken hier in de nog niet bestrate Stationsweg. Links zien we de villa van Adr. Verwijs. Verderop tussen de born en zien we een gedeelte van de woning van aannerner C. Capelle. Op de achtergrond zien we het inmiddels afgebroken cafe van Bossers, met daarnaast de watertoren. De elektriciteitspalen zijn inrniddels uit het straatbeeld verdwenen orndat de kabel in de loop der jaren ondergronds is aangelegd. Wie de wandelaar is, kon men ons niet rneedelen. Bij regenachtig weer kon het daar erg slikkerig zijn, maar ook deze toestand behoort gelukkig tot het verleden!

5. We gaan nu eens een kijkje nemen op de Oostdijk in Sint Philipsland. Links zien we nog de oude woning van mejuffrouw Preina van Bendegom aan het begin van de Sehoolstraat. Ten gevolge van de watersnoodramp van 1 februari 1953 is dit huis geheel verwoest. Thans staat daat de nieuwe Rabobank. In de huisjes reehts op deze dijk woonden aehtereenvolgens Come lis Tichem, de gebroeders Van Oeveren, daarin dreef later Willem van den Bos een groentewinkeltje (men zei altijd: het groentewinkeltje van Meleen), vervolgens in het lage huisje Rika de Witte ook met een groentewinkeltje, in het hoge huis kon men kruidenierswaren kopen bij Piet en Ma Roozemond, vervolgens Johannes de Graaf en Cornelis Reijngoudt. Ten gevolge van de sanering is er van de huizen aan de rechterzijde van de dijk niets meer over. Van deze woningen zien we hier de achterzijde, langs een pad, beneden aan de dijk kon men deze woningen bereiken, Aan de linkerzijde staan verderop nog maar enkele woningen. De bovengrondse elektrische leidingen zijn inmiddels door de ondergrondse kabel vervangen. Een totaal verouderd straatbeeld!

6. Een bekende figuur uit Sint Philipsland was gemeentepolitieagent J. Labruyere, die hier voor zijn woning, Oostdijk 18, poseert met zijn hond Hektor. Labruyere was van 1921 tot 1951 politieagent in Sint Philipsland. Na zijn dertigjarige ambtsperiode ging hij met pensioen en bleef in Sint Philipsland wonen. Zijn zoon, Adr. Labruyere, is onderwijzer aan de christelijke school.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek