Sirjansland in oude ansichten

Sirjansland in oude ansichten

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1930-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Sirjansland in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Historie in vogelvlucht

Uit de tegenwoordige naam Sirjansland wordt nog wel eens de conclusie getrokken, dat de eerste bedijker van het dorpje aan de Grevelingen een Engelsman zou zijn geweest. Deze Engelsman zou dan het dorp Sir John hebben genoemd, hetgeen neerkomt op heer Jan. Mede in verband met dit fabeltje, zou nog het feit naar voren kunnen worden gebracht dat de tienden in Sirjansland eertijds werden verpacht voor de zogenaamde heren ponden van tien gulden, die, naar het schijnt, door sommigen ook wel ponden sterling zijn genoemd. Mogelijk dat de naam "Sir" en deze ponden sterling het sprookje van de Engelse bedijker in de wereld hebben gebracht.

Sirjansland was oorspronkelijk een deel van het vroegere Dreischorgebied. Men noemde het dan ook zeer terecht Nieuw- of Klein-Dreischor. Door de Sint-Aagtenvloed werd het gebied in 1287 van Dreischor afgescheurd, waardoor het latere Dijkwater ontstond. Het dorp bleef tot 1305 onder water, waama het door graafWillem III aan diens broeder Jan van Beaumont ter bedijking werd uitgegeven; een gift welke waarschijnlijk reeds bij het leven van hun vader was vastgesteld. Naar deze oude heer Jan of sire Jan kreeg de tegenwoordige polder zijn naam. De polder was circa vijfhonderd vijf hectare groot en de zuidelijke begrenzing werd gevormd door de dijk met de drie namen: Middeldijk-Zanddijk-Schorredijk, die later werd afgegraven. Een kenmerkend punt in deze dijk was het "Zwarte Wiel" in de buurt van restaurant "De Blauwe Keet", dat langs de tegenwoordige Rijksweg staat. Het wiel duidde op een dijkdoorbraak, die vanuit het zuiden was ontstaan. Gezien het feit dat de zuidelijk gelegen Oosterlandpolder in 1354 is bedijkt, zijn er gegronde redenen om aan te nemen, dat de doorbraak is ontstaan en gedicht tussen 1306 en 1354. Aan de noordkant van Sirjansland lag eertijds het poldertje Spuitwijk (of Spuywijk), dat in 1467 moet zijn vergaan en ongeveer dertig hectare groot was. De aanzienlijke schorren ten noorden van het dorp staan op een oude kaart van Ottens als het "gors van Lettere" aangegeven.

Prent van Smallegange

Het vroegere kerkje van Sirjansland, dat eertijds een kapel is geweest, draagt op een oude prent van de kroniekschrijver M. Smallegange nog een spits, doch toen deze erg vervallen was, is hij in de eerste helft van de achttiende eeuw op kosten van het gemene land van een nieuw torentje voorzien. De ambachtsheerlijkheid kwam van Adolf van Bourgondie op Maximiliaan en vervolgens op Jacqueline van Bourgondie, zijn zuster, gehuwd met Jan van Kruiningen, burggraaf van Zeeland. Door hun zoon Maximiliaan werd zij aan de eigenaars van Oosterland verkocht. Na de watersnoodramp van 1953, werd het oude Dijkwater afgesloten van de Grevelingen en daama ingepolderd. Nieuw-Dreischor, zoals men Sirjansland eertijds noemde, kwam weer aan het oorspronkelijke moederdorp Dreischor te grenzen, maar het bleef tot de tegenwoordige gemeente Duiveland behoren.

Sirjansland is altijd klein gebleven, maar er hebben weI eens driehonderd mensen gewoond. Per 1 januari 1977 bedroeg dit aantal maar tweehonderd zeven. Desondanks hebben we besloten een "ansichtenboekje" van Sirjansland samen te stellen. Er was volop materiaal beschikbaar, zo veel zelfs, dat er met weinig meer moeite een veel dikker boekje in elkaar had kunnen worden gezet. Dat was echter om allerlei redenen niet mogelijk. Een keuze is altijd aanvechtbaar, daar zijn we ons terdege van bewust. Veel moois van Sirjansland, dat in beeld bewaard bleef, hebben we niet kunnen opnemen. Niettemin hopen we dat u aan deze keuze veel genoegen zult beleven. Omdat in het dorp zelf niemand te vinden bleek die de samenstelling ter hand wilde nemen, is het door een "niet Sirjanslander" gemaakt. Dat kan onder andere als consequentie hebben dat er vooral met de namen van de afgebeelde personen fouten zijn gemaakt. Daarvoor vragen we begrip!

Van vele zijden hebben wij medewerking gehad om dit album samen te stellen, waarvoor we allen hartelijk dankzeggen. In het bijzonder willen we bedanken de mede-initiatiefneemster, mevrouw S.P. op 't Hof-de Rijke van de boerderij "Favorite", die ons van begin tot eind met raad en daad terzijde heeft gestaan. Op de tweede plaats zijn we erg veel dank verschuldigd aan mevrouw E.M. Hoogerhuis-van den Berge uit de Kerklaan te Sirjansland. Zij is weliswaar Oosterlandse van geboorte, maar woont al zoveel jaren in "Sir", dat ze de vele kaarten en foto's, die wij aan haar voorlegden, van waardevolle informatie kon voorzien. Dank zij aIle medewerking is het samenstellen een prettige bezigheid geworden. Er valt veel uit grootvaders tijd in te bekijken en te lezen. Het is een blijvende herinnering aan vervlogen tijden, maar overigens denke men aan de regeIs:

Men can't sao Niet maecken,

of d'een sal 't prijzen D'ander 't lacken.

1. We beginnen onze rondwandeling door oud-Sirjansland met een opname uit 1926 van "den Achterweg", die nu beter bekend is als de Lageweg.

Op de plaats waar tegenwoordig het dorpshuis staat, was in die jaren de schoen- en gareelmakerij van Toon Quist gevestigd. Op de kaart zien we de schoenmaker voor zijn werkplaats staan. Het daaropvolgende huis, naast de schutting, was zijn woonhuis. Op het dak van zijn werkplaats stond een vliegtuig, dat destijds werd gemaakt door Dirk Hanse Fzn. Mogelijk staat de vrouw van de dorpsschoenmaker voor het huis, maar het zou ook zijn dochter Maatje kunnen zijn. In het dan volgende huis met de Iuiken (blinden, zegt men op Schouwen-Duiveland) woonde toen Adriaan Hoogerhuis en in het volgende ~ twee huizen onder een kap - de famiIie Van de Velde-de Keizer. Het veel grotere huis, met regenpijp en watervangbak Iangs de zijgevel en koekoek op het dak, werd destijds bewoond door timmerman Dirk Fluijt. De man links - aan de overzijde van de straat - moet de plaatselijke schilder Marien Schroevers zijn.

SIRJANSLAND.

ACHTERWEG

2. We gaan nog wat verder de Lageweg in en zien dan een heel landelijk en rustig tafereeltje met koeien en vier snoezige meisjes, cornpleet met lange schorten, hoedjes en klornpjes. Wie goed kijkt, zal geneigd zijn te veronderstellen dat het tweede meisje van links een jongen is, want er steekt een pet bovenuit. Ra, ra, wat is dat? Deze foto werd in de zomer van 1907 door M.K. de Ronde - de fotograaf van het dorp - genomen en is dus ruim zeventig jaar oud. Links staat het schoolgebouw waarin honderden kinderen uit Sirjansland de eerste beginselen van lezen, schrijven en rekenen hebben geleerd. Sirjansland heeft nog steeds haar eigen dorpsschool, maar het voortbestaan daarvan heeft lange tijd aan een zijden draad gehangen. Jarenlang was de school een zogenaarnde tweemansschool met ongeveer vijfenveertig leerlingen. Na de watersnoodramp van 1953 liep de bevolking gestaag terug en moest het een eenmansschool worden. Nu zijn er nog maar vijfentwintig Ieerlingen op school, maar niettemin is het per augustus 1977 weer een tweemansschool geworden.

A. Heule is vele jaren hoofd van deze school geweest. Meester Heule was de man in Sirjansland, de ziel van de dorpsgerneenschap, de vraagbaak voor de bevolking. De kinderen die hij "afleverde" voor het voortgezet onderwijs in Zierikzee hadden een uitstekende reputatie: ze had den nog echt geleerd. Toen de school later weer een eenmansschool moest worden, is zijn vrouw - bevoegd onderwijzeres - te hulp gekomen. Zij heeft twintig jaar lang de laagste klassen voor haar rekening genomen, waarvan zeven jaar betaald en ruim twaalf-en-een-half jaar pro-deo. Ja, ja, echt zonder salaris! Opvolger van meester A. Heule is nu G. Oele geworden, die in het aloude schoolhuis aan de Lageweg 11 woont.

3. Een bekend plekje in Sir met op de voorgrond de smidse van Hanse in de jaren twintig. Op een enorm bord over de gehele breedte van de smederij staat een van de bevoegdheden van de smid verrneld: "Onderwijzer in hoefbeslag", Vroeger waren er hier in de buurt wel zo'n honderd negenentwintig paarden, die om de drie maanden naar de "sturvalje" kwamen om door smid Adriaan Hanse, en later door zijn zoon Dirk Hanse, van nieuwe hoefijzers te worden voorzien. Van het handjevol paarden dat er nu nog is, slijten de .ijzers veel minder, omdat de paarden eenvoudigweg niet meer op straat komen. Daar nemen de boeren de trekker voor. De juffrouw met de fiets rechts is Jannetje Fluijt Jacdr., gehuwd met Dirk Hanse Fzn. De lange vrouw met witte schort voor is Hendrika de Rijke-Kwaak en de man links van haar is de smidsknecht Piet Fluyt Jaczn. De vrouw op de achtergrond met de haakmuts op is Jane Bal-de Roo, afkomstig van Bruinisse, Zij is gehuwd geweest met Johannes Bal Jzn. le hadden destijds een boerderijtje, op de plaats waar nu het bloembollenbedrijf van J. van Waveren & In. b.v. aan de Sportweg is gevestigd. In het huis links op de voorgrond woonde Bram de Jonge en na de verbouwing Izak van den Berge, gehuwd met Jacoba de Vos en afkomstig van Oosterland.

Links, achter de zogenaamde leiboom, woonde destijds de man met de vele beroepen, te weten Joh. Bal. Hij was naast cafehouder ook nog huisslachter, kruidenier, bakker en landbouwer en men kon bij hem ook nog de musseeieren en dode mussen inleveren van het plaatse1ijke "Mussengilde". Op de achtergrond is nog juist een klein stukje van de kerk te zien.

13ij de Smidse te 5[1'- Jan slan a

4. Een zeer aparte foto troffen we op het allerlaatste moment, voordat we aan de samenstelling van dit boekje begonnen, nog aan bij de plaatselijke dorpssmid D. Hanse (Kerklaan 4). De foto laat ons een van de eerste bandenwagens zien, die in het midden van de jaren dertig ook in Sirjansland hun intrede hebben gedaan. De traditionele Zeeuwse boerenwagen - een kunststuk van ambachtelijk werk - moest het afleggen tegen de platte wagen met luchtbanden, waaraan voor de gebruikers nogal wat voordelen vast zaten. De plaatselijke ambachtslieden gingen met hun tijd mee en laten hier vol trots hun werk zien.

Van de afgebeelde drie personen staat wagenmaker C. Lansen in het midden. Rechts staat smid Adriaan Hanse, geboren 13 september 1881, en links zijn zoon Dirk Hanse, geboren 18 juni 1915, beiden te Sirjansland. Wagenmaker Kees Lansen was op 9 mei 1892 te Driewegen in Zuid-Beveland geboren.

5. Een prachtig stukje Sirjansland van vroeger. Deze foto werd bijna zeventig jaar geleden genomen, om precies te zijn in de zomer van 1908. "Sirjansland's dorpsstraat genomen van de Oostzijde", heeft fotograaf M.K. de Ronde er aan de achterzijde keurig opgeschreven. J. Fluijt, geboortig van hier, die al jaren in Leiden woont, heeft deze foto al die jaren bewaard, zodat we nu in de gelegenheid waren deze bijzondere pla at in dit ansichtenboekje op te nemen.

Omdat de foto zeer Dud is, hebben we de namen van de drie afgebeelde jongens helaas niet kunnen achterhalen. De man op de kar is waarschijnlijk A. Steenpoorte, die de rnelkbussen naar de stoomzuivelfabriek "De Duif" te Nieuwerkerk vervoerde. Geheel links steekt nag een vrouwenhoofd uit het "deurgat" en voor de rest ademt de foto een sfeer van rust. In het huis recht vooruit - bij de poortdeur - had rnetselaar l.W. de Graaij in 1921 in het bovenste gedeelte zijn pakhuis en op de begane grond dreef zijn echtgenote een eenvoudig kruidenierswinkeltje. Zij woonden links van het besproken pand. J.W. de Graaij, afkomstig uit Zierikzee en aldaar geboren op 17 juni 1890, woonde vanaf 1919 twee jaar op het Hogezand en was to en als metselaar in dienst van Dirk Fluijt. In 1921 vestigde hij zich als ze1fstandig metselaar en hij woont nog steeds in het dorp op het adres Korte Poststraat 8. Met zijn zevenentachtig jaren is hij momenteel (1977) de oudste inwoner van Sirjansland.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek