Soest en Soesterberg in oude ansichten deel 2

Soest en Soesterberg in oude ansichten deel 2

Auteur
:   B.J. van Os
Gemeente
:   Amersfoort
Provincie
:   Utrecht
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2154-5
Pagina's
:   120
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Soest en Soesterberg in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

"Biester, bar en biester groot is 't hier ok ... " Een oude en gerimpelde boer zegt het. Hij strekt zich daarbij, recht op zijn land, het trots en golvend bouwland van zijn dorp. Er is een klank van verontschuldiging in zijn stem. Men heeft hem de weg gevraagd en daarbij de naam van een straat genoemd die hij werkelijk niet kent, omdat hier de laatste jaren zoveel nieuwe straten gekomen zijn.

Hij is van een der oude geslachten van Soester boeren. Plichtsgetrouw heeft hij altijd zijn werk gedaan: de beste koeien gedreven in de weiden aan de Soester kant van de slingerende, smalle Eem of in het Overeemse land; hij heeft ze daar in de vroege ochtend gemolken, waarbij de leeuweriken boven zijn verbrande kop zongen, Hij heeft zijn deel bewerkt op de Eng en de zon zien klimmen van achter de stoere vierkante toren, die aan de horizon zijn dorp ten teken dient; hij heeft haar zien ondergaan in het westen, waar ver weg aan de einder de Utrechtse Dom een nietige stip is, een lichte steen boven de donkere rand van de bossen.

Maar zijn liefde voor het dorp, voor Soest, is onverdacht: hij mint het meer misschien dan alle anderen die er wonen. Hij houdt van de weilanden en de akkers, van de bossen, de hei en het stuifzand. En toch heeft hij niet alles kunnen volgen, want zijn

woonplaats is bij zijn leven snel gegroeid: van een besloten rij van schier vergeten boerderijen langs de toenmalige oude kasseienweg van Amsterdam naar Amersfoort tot een grote gemeente: 4400 zielen in 1900, 14.000 in 1930, 28.500 in 1960 en meer dan 40.000 nu. Het aantal huizen zag hij groeien met de zielen en er kwamen nieuwe woonwijken op de plaats van de eeuwenoude buurtschappen Soesterberg, 't Hart, Hees, de Bunt en de Birk. Rond de ongerepte Eng zag hij aan alle kanten de daken, rood en blauw, tussen de groene bomen omhoog- en naderkomen. Hij wist dat de bouwexploitanten bereid waren tot een aanslag op zijn Eng zelf. Hij zag die aanslag gelukken. Er loopt nu een straat met huizen over de rug der akkers, een nette woonstraat, maar de boer vindt het een groot schandaal als men het hem vraagt. Men vraagt hem echter niet rneer dan de weg en die weet hij hier niet meer, omdat het zo biester groot geworden is. Misschien heeft hij het daarom onbewust betreurd dat de beslotenheid van de dorpsgemeenschap is teloorgegaan, stuk gedaverd met het snelle verkeer van auto's over de weg die langgerekt de plaats doorkruist. Hij heeft het jammer gevonden dat de bevolking aanwies tot een veelheid die niet met de oude kern is versmolten, zodat het karakter van Soest zich grondig wiizigde en gespleten leek.

Maar ook zijn bloed kruipt tenslotte waar het niet gaan kan. Hij spreekt toch nog met een zweem van tevredenheid over zijn Soest, dat ook het Soest van duizenden anderen geworden is, omdat hij weet dat het een goede naam heeft in ons land. Die naam heeft van alle kanten nieuwe inwoners aangevoerd. Zo heeft hij Soest zien groeien. Hij lacht daarom toch tevreden: een stille lach in veel zonlicht.

"Soest in oude ansichten" wil vastleggen hoe onze boer Soest zag tijdens ziin kinderjaren. Zijn beeld van de Soester natuur: het lage verveende land, de hoge golving van de Eng, de groene vlakte van de Eem en naar het zuiden, tot Soesterberg toe, de bossen, heidevelden en zandverstuivingen.

Alle schoonheid daarvan laat zich niet in enkele regels vangen. Zij moet ontdekt worden op een zwerftocht door het rulle witte zand der duinen, heuvels op en af, met steeds de donkergroene bossen aan alle einders en het snel verwaaiend voetspoor achter de rug; zij moet geproefd worden voor de wind onder een blank en strak gespannen zeil boven het kalme blauwe water van de Eem. De goedheid leert men kennen op een zomermiddag onder de koele dennen, het hoofd op de bruine naalden en de blik naar de witte wolken aan de hemel en de groene kruinen dichterbij. De bruin-paarse hei geeft dan ook haar geheimen prijs als

men haar langs de zanderige paden doorkruist of dwars door de hoge struiken trekt. Het is wel vooral deze natuur die velen gevangen heeft binnen de wijde gemeentegrenzen.

De periode 1890 tot 1930 wordt voornamelijk in dit deel behandeld. In die veertig jaar voltrok zich in Soest, zoals in zoveel andere plaatsen, de overgang naar de technische eeuw. De opkomst van het rnoderne kwam met nieuwe ideeen, De bijeengebrachte foto's leggen dan ook getuigenis af van de veranderingen en ontwikkelingen op de weg naar de huidige tijd. Foto's en tekst willen de lezer de gebeurtenissen uit dat tijdperk van de geschiedenis van Soest laten zien. Daamaast wil het boek een zo groot mogelijke kijk geven op het leven van de inwoners van Soest omstreeks de eeuwwisseling.

Een aantal van de verzamelde foto's zal voor de lezer niet meer herkenbaar zijn, Ze leven soms slechts voort in straatnamen ... Het lezen van het boek en het kijken naar de foto's zal een vermeerdering betekenen van de kennis van ons Soest.

Ben J. van Os

1. Het voormalig raadhuis aan de Eernstraat 2. De gevelsteen laat zien dat het een gebouw is uit 1823. Tot 1890 is het in gebruik geweest als raadhuis. Daarna heeft jarenlang de gerneentelijke vroedvrouw erin gewoond. De gevelsteen met de hoge hoed en en de ooievaar herinnert aan beide periodes. Op de foto is links nog duidelijk de open bare waterpomp te zien. De gemeente kende ook in de wijk 't Hart zo'n pomp. De inwoners van Soest konden hier het water halen. Voor de ingang van het pand was een klompenhok.

2. De Eemstraat omstreeks 1938 met reehts de vroegere dorpssehool uit 1781. Voor die tijd stond - sinds 1590 - op deze p1ek ook al een school. De oude dorpssehool bevindt zieh niet meer in de oorspronkelijke staat. Rond de eeuwwisseling is er een stuk aangebouwd. Dit nieuwe stuk is het gedeelte dat met blauwe pannen is afgedekt. De sehoolmeester was vroeger tegelijk koster van de kerk. Links op de foto is nog een gedeelte van het oude raadhuis te zien.

3. In 1737 werd dit huis aan de Kerkstraat 13, op de hoek van de Peter v.d. Breemerweg, a1s boerderij gebouwd. De boerderij met de naam De Pol was een duidelijk voorbee1d van eenvoud en landelijke harmonie. Sinds 1838 is het pand als bakkerij en woonhuis in gebruik. De foto geeft de situatie in 1916 weer. De oude lindeboom moest he1aas wiiken voor het toenemende verkeer. Vroeger werden voor de boerderijen en bakhuizen lindebomen gep1ant als windvang en/of zonwering,

Kerkstraat

SO EST , - Prot. Kerk. ISSl

~'-

-. ;::,.&- - - -

'.-;~ .?....

4. De Oude Kerk is gebouwd in 1350. De fraaie, zesenveertig meter hoge toren, vanwaar men een schitterend uitzicht heeft over de wijde omgeving, volgde in de vijftiende eeuw. De foto geeft de situatie rondom de eeuwwisseling weer. Rechts is het voormalig cafe De Gouden Ploeg te zien. De huidige Torenstraat bestond nog niet. Op die plaats was de tramremise. Vanaf deze plaats vertrok de paardetram naar het station in Baarn. De foto laat duidelijk zien dat het uurwerk van de toren vroeger op een andere plaats zat. Tijdens de restauratie in 1906 heeft men de fout gemaakt het uurwerk hoger te bevestigen.

5. De foto laat de situatie van het kruispunt Middelwijkstraat/Torenstraat/Kerkstraat omstreeks 1934 zien. Rechts op de voorgrond ziet men het voormalig cafe De Gouden Ploeg. Dit was het starncafe van de Soester boeren, die er 's avonds gezellig bij elkaar zaten en de tijd doorbrachten met kaarten en een praatje maken. Ret cafe De Gouden Ploeg ontleende zijn naam aan de ploeg arbeiders die werkzaam was bij de aanleg van het spoorwegtraject Baam-Den Dolder en die in dat cafe het brood opat.

6. Naast de Oude Kerk in de Kerkebuurt stond in Soest aan de Eemstraat nog een kloosterkerk. De schilder Meindert Hobbema heeft deze kerk in 1662 op het doek vereeuwigd. Het werk hangt in de "Kunsthalle" in Hamburg. De kloosterkerk behoorde bij het klooster Marien burg. Aan de Birkstraat, op de grens met Amersfoort, stond het klooster Marienhof, Beide kloosters hebben veel voor de samenleving van Soest betekend.

7. Bij de in 1905/06 uitgevoerde restauratie van de Oude Kerk werd, weg gemetse1d in een nis van de toren, een vijftiental gesneden eikehouten heiligenbeelden gevonden, die dateerden van de vijftiende en zestiende eeuw. Tijdens de bee1denstorm waren de beelden daar in veiligheid gebracht. De grootte van de beelden varieert van zestig tot honderd veertig centimeter. De beelden zijn te zien in het museum Flehite in Amersfoort, in het Centraal Museum in Utrecht en in het Rijksmuseum te Amsterdam.

T orenstraat, Soest

8. De Torenstraat heette tot 1911 Doodweg. De Doedtwech (Doodweg) voerde voor langs de Dude Kerk. Het was de weg waar1angs de liikstoeten uit de noordelijke en de zuidelijke helft van het dorp naar de kerk en naar het naast de kerk gelegen kerkhof togen. Ook de huidige Midde1wijkstraat droeg vroeger de naam Doodweg. De situatie omstreeks 1910 1aat het huis zien dat nu nog staat tussen het restaurant en de Welkoop aan de Torenstraat.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek