Sommelsdijk in oude ansichten

Sommelsdijk in oude ansichten

Auteur
:   Th. de Waal
Gemeente
:   Middelharnis
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3254-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Sommelsdijk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

Tempora mutantur, nos est mutamur in Wis. (De tijden veranderen en wij met hen.)

Het is de gewoonte, dat bij de samenstelling van een fotoboek als dit in het kort het ontstaan van de betreffende plaats wordt geschetst. Wij menen dat dit hier overbodig is, omdat er van de hand van de historicus J.L. Braber, arts te Dreischor, twee deeltjes in de handel zijn onder de titel: "Sommelsdijk in vertellingen". Daarin wordt, vanaf het begin dat Sornmelsdijk aan de zee is ontworsteld, de gehele historie weergegeven. Naar deze deeltjes, waarin de geschie denis vanaf de veertiende eeuw is verwerkt, willen we gaarne verwijzen.

Toch komt het ons gepast voor om in a nutshell iets over het ontstaan van de heerlijkheid Sommelsdijk aan te stippen. De eigenaren van de gorzen waren, v66r de bedijking, Jacoba van Beieren (1417), Margaretha van Bourgondie (1418), Floris van Borselen (1430) en Adriaan van Borselen (1454). Kort na de bedijking van het Oudeland, in 1466, droeg Adriaan van Borse1en de heerlijkheid over aan zijn gemalin Anna van Bourgondie; daarna ging zij over op Philips van Bourgondie (later bisschop van Utrecht) en na diens dood, in 1524, werd zijn neef

Jacob van Bourgondie ambachtsheer. In 1556 werd jonker Charles van Bourgondie de heerlijkheid toegewezen, die op 19 december 1582 overging op diens zoon Herman. Tot 11 februari 1611 bleef de heerlijkheid in hetze1fde geslacht, na genoemde datum werd Francois van Aerssen eigenaar. Somme1sdijk bleef tot het einde van de Republiek in het bezit van de Van Aerssens; het laatste verlei (belening) door de Staten van Holland, op Francois Cornelis van Aerssen, had plaats op 27 juni 1741.

De bedijking van het Oudeland van Sornmelsdijk had gemeenschappelijk met het Oude1and van Middelharnis en met Duivenwaard en Grijsoord (Nieuwe Tonge) in 1465 plaats. Een van de voorwaarden was dat er een kerk zou worden gesticht "ter eere Gods en der H. Maagd Maria" en dat de rechtspraak zou berusten bij schout en schepenen en dat daarbij het Zeeuwse recht zou ge1den. Van Zeeuwse zijde werd steeds geprobeerd het overige deel van Flakkee ook bij Zeeland te krijgen, maar dit lukte niet. Tussen de Staten van Zeeland en Holland bleef daarover lange

tijd meningsverschil bestaan. Aileen Sommelsdijk bleef een Zeeuwse enclave in het Hollandse gebied. Dit werd bekrachtigd op 19 juli 1587 en kwam eerst na een paar eeuwen te vervallen, namelijk bij staatsregeling van 20 april 1805, waarin werd omschreven dat Sommelsdijk voortaan onder Holland zou behoren.

Nu er van bijna alle plaatsen op Goeree-Overflakkee een album "in oude ansichten" is verschenen, werd er van verschillende zijden op aangedrongen de historische plaats Sommelsdijk hierin niet te laten achterblijven. Wij hebben de samenstelling gaarne op ons genomen en een keuze gedaan uit het vele materiaal dat ons ter beschikking stond. Daarvoor hebben wij mogen putten uit de rijke ansichtenverzameling van C. Ras te Herkingen, uit het gerneentearchief, het Streekmuseum en ook vele particulieren verschaften ons exclusief fotomateriaal. Er is z6veel, dat er mogelijk later een tweede boekje kan komen. Wij zeggen hartelijk dank aan allen die ons hielpen bij het achterhalen van de namen van de vele personen die

erin voorkomen. Omdat wij moesten afgaan op mondelinge mededelingen, zullen mogelijk enige vergissingen zijn gemaakt, waarvoor wij bij voorbaat onze verontschuldiging aanbieden.

Boven dit voorwoord staat als motto, dat de tijden veranderen en wij met hen. Dit geldt vooral voor het "aanzien" van de gemeente; sommige straten zijn geheel verdwenen, oude gebouwen gesloopt of dermate veranderd dat het oude er niet meer uit is te herkennen. Gelukkig is toch nog veel behouden gebleven dat aan vervlogen dagen herinnert.

Het boekje geeft een indruk hoe het was in grootvaders tijd en hoe men in het begin van deze eeuw te Sommelsdijk heeft geleefd en gewerkt. In de onderschriften hebben wij zoveel mogelijk gegevens verwerkt; er valt dus niet aIleen veel te bekijken, maar ook veel te lezen. Wij twijfelen niet of dit fotoboek, dat zoveel herinneringen oproept, zal zijn weg wel weer vinden, 66k bij de "oud-Sommerdiekers" die in de loop van de jaren naar andere oorden zijn vertrokken. Want de liefde tot "het dierbaar plekje grond waar eens mijn wieg op stond", vergaat nooit!

1. Op deze polderkaart is duidelijk de afscheiding tussen de twee aan elkaar gelegen dorpen Sommelsdijk en Middelhamis te zien. De Langeweg, die zich tot Nieuwe Tonge uitstrekt, loopt er precies midden door. Ret grondgebied van Sommelsdijk strekte zich vroeger uit tot vlak bij Dirksland; de scheiding was aan het eind van het Korteweegje tot aan de hofstede "Boomvliet" links, met zijn fraaie inritpalen, en het bebouwde "Kralingen" rechts. Sinds de herindeling van 1 januari 1966 behoort "Kralingen" tot de gemeente Dirksland.

PROVIXCIE ZUID-HOLL_--"D.

&E"MEE:NTE S.OM"MELSDLJK.

18&6.

2. De Oudelandsedijk (anno 1900), ook weI Dirkslandsedijk genoemd, omdat deze van Sommelsdijk naar Dirksland voert. De dijk was beplant met twee rijen populieren; in het talud iepen en aan de slootkant elzehout. Het wegdek was begrind en vooral in de bietentijd, met veel regen, waren er diepe wagensporen en was het een echte modderpoel. Aan de kant was een klein paadje om te lopen of te fietsen. Halverwege stond de boerderij "De Halve Maan", Daarin woonde destijds C. Vis, die verI of had voor de verkoop van bier en sterke drank. Op de doorreis werd er nog al eens een borreltje gepakt. De grazende koeien zijn "Lakenvelders", in het midden wit en voor en achter zwart, eigendom van C. Joppe. De koeienwachter Eliza Razenberg, die al vroeg de gave bezat om te schilderen, heeft dit tafereel op doek gebracht. Helaas zijn deze beesten, van een soort dat nergens anders op Flakkee was, in januari 1904 in een schuur op de West Achterweg verbrand.

U'it.cave s. v. ~d. Pbnt, )IJ del iurnrs,

Oude 'Dirkslandscheweg.

3. De vroegere ingang naar het dorp, vanaf Dirksland. Dit kiekje uit 1900 lijkt veel op een schilderstukje van oud-Somrnelsdijk. Een landweg, knotwilgen aan de kant, een boerenhofstede, de molen en in de verte de huizen en vaag de dorpstoren. Aardig op een plaatje, maar niet om bij regen over deze modderweg te baggeren! Rechts zien we "het steetje van Van der Meide", zoals dat werd genoemd. In de bezettingstijd kwam een Engels vliegtuig op de schuur neer, die toen geheel werd verwoest. Het woonhuis bleef gespaard. Geen der bewoners, noch de evacues uit Oude Tonge die zich in dat huis bevonden, kregen enig letsel. Het "steetje" is herbouwd en thans eigendom van S. Mulder aan de Molenweg. Aan de linker zijde op de dijk zijn nog geen huizen gebouwd. Men noemde het daar destijds het "koeienkerkhof', omdat de dode koeien er werden begraven.

:/

Molendijk, Sornmelsdijk .

4. Een later kiekje van de Molendijk, al is de situatie hier sindsdien totaal veranderd. De molen van de gebroeders Meijer steekt boven alles uit; links staat hun vroegere pakhuis, thans de rijwielhandel van de gebroeders Groenendijk. Ret kleine schuurtje was vroeger van ijscoman Jan Troost De huizen links werden, van links naar rechts, bewoond door L. v.d, Waal, Adr, Wesdijk, Joh. van Assen en de weduwe Schellevis. AI deze huizen zijn afgebroken en in de plaats daarvan zijn moderne middenstandswoningen gebouwd. Ook de huizen in de West Krakeelstraat, waar u rechts van de molen tegenaan kijkt, zijn aIIemaal afgebroken.

5. Een fraai kiekje van de Spui, aan de achterzijde van de Molendijk. Deze Spui was vroeger de oude haven! Het polderwater dat hier door stroomt, wordt in de haven gestuwd. Het bruggetje rechts is van het watergemaal. Links van de molen staat het oude molenhuis, dat in 1705 is gebouwd. Het wordt thans bewoond door W. Engel. Het linker huis bij het hek is van Jan Troost Lzn. Het kiekje is rond 1945 genomen.

6. De fraaie dorpsmolen van Sommelsdijk is in 1705 gebouwd en volgens het opschrift (zie inzet) in opdracht van Aren Korvynck en Adriana van Aflaken. De "Korvyncken" waren sinds begin 1600 al molenaars te Sornmelsdijk. In 1920 werd de molen door de gebroeders Meijer van de familie Landheer overgenomen. Het geslacht Meijer oefent sinds driehonderd jaar het molenaarsbedrijf uit te Sint Philipsland. De gebroeders Meijer gaan wegens gevorderde leeftijd hun bedrijf beeindigen; de molen is verkocht aan de gemeente Middelharnis en is thans in restauratie door Monumentenzorg, waardoor dit prankstuk, dat de gehele om trek beheerst, gelukkig . kan worden behouden. De molen draagt de naam "De Koornbloern" en is de oudste van Flakkee.

7. Een zeldzaam kiekje uit het begin van deze eeuw bij Holland-Zeeland, de scheiding tussen Middelharnis en Sommelsdijk. In ons voorwoord hebben we verteld dat Sommelsdijk tot 1805 bij de provincie Zeeland behoorde. Links van de jongen met de fiets ziet u de grenspaal nog staan. De afloop van de Oostdijk was toen nog met bomen beplant. Verderop ziet u de bomen aan het Zandpad (Middelharnis), dat toen nog niet was afgegraven. Rechts bij een van de huisjes uit de zogenaamde "Bloedpit" loopt de Langeweg. Geheellinks de smidse van A. de Mooij; het paard wordt er waarschijnlijk heen geleid om te worden beslagen. Naast de smidse was het winkeltje van Roetman. Dit complex, tot bij de grenspaal, is thans het rneubel- en tapijtbedrijf van de firma Kruider.

8. De Oost-Krakeelstraat - heel vroeger ook wei het "Crackeel" genoemd - noemde men later, en thans ook nog, kortweg "De Krak". Tussen deze huizen door waren vanaf de Oostdijk naar beneden hier en daar sma1le slopjes, waar corpulente personen nauwelijks door konden. U ziet hier de eeuwenoude, verweerde huizen en de nauwe doorgang naar de Voorstraat en haven. De houten schuur - eigenaar Jacobus Romijn - is in 1926 afgebroken. Voor verdere verbreding van de Krak, omdat dit de drukke route Middelharnis-Ouddorp is, zijn ook deze oude huizen opgeruimd, Jaren ge1eden, toen een predikant in de Nederlands Hervormde Kerk zijn intrede deed, zei deze in zijn toespraak: "Toen ik door uw straten wandelde, kwarn ik ook door de Krakeelstraat. Ik hoop dat er weinig krakeel in uw gemeente gevonden wordt! "

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek