Warning: mysql_connect(): Headers and client library minor version mismatch. Headers:50156 Library:50527 in /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/database.req.php on line 15

Warning: session_start(): Cannot send session cookie - headers already sent by (output started at /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/database.req.php:15) in /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/require.req.php on line 2

Warning: session_start(): Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/database.req.php:15) in /home/0003/sites/s245/europese-bibliotheek.nl/web/require/require.req.php on line 2
Uitgeverij Europese Bibliotheek | Spaarndam in oude ansichten deel 1 | boeken | alfabetisch-overzicht
Spaarndam in oude ansichten deel 1

Spaarndam in oude ansichten deel 1

Auteur
:   Gerrit van den Beldt
Gemeente
:   Haarlem
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4462-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Spaarndam in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In dit boekje wil ik met u een bezoek brengen aan het dorp Spaarndam in "grootvaders tijd". We maken een wandeling door het dorp en nemen daarbij de volgende route: vanuit de riehting Halfweg komen we het dorp binnen en wandelen over de Grote Sluis, de Spaarndammerdijk, de IJdijk en de Taanplaats naar de Kolk. Vandaar gaan we via de Pol en de Kerklaan naar de IJ dijk terug om langs het Visserseinde Spaarndam te verla ten.

Het was voor het dorp een tijd van grote veranderingen. Zo konden door de afsluiting van het IJ bij Amsterdam de vloedstromen van de Zuiderzee de Spaarndammerdijk niet meer bereiken. Het IJ werd bij de aanleg van het Noordzeekanaal - nu honderd jaar geleden - grotendeels ingepolderd. Voor de inwoners van Spaarndam had dat grote gevolgen: de visserij liep sterk terug; het aantallandarbeiders nam toe; er konden nu huizen aan de noordzijde op de dijk worden gebouwd wat het karakter van het dorp duidelijk veranderde. Verder gingen voor het eerst mensen in een nieuw buurtje aan de Ringweg wonen, in ,,'t Poldertje" zoals men zei.

Ook in de situatie rond de sluizen kwamen belangrijke veranderingen. Op het eind van de vorige eeuw

Met dank aan de oude Spaarndammers.

nam de betekenis van de industrie in Haarlem sterk toe. De nieuwe seheepswerven, met name de werf Conrad, die veel baggermateriaal voor de export bouwde, klaagden steen en been over de ondiepten in het Spaarne en de te kleine sluizen in Spaarndam. Na een jarenlange strijd om de vraag wie het zou moeten betalen werd in 1898 het doel bereikt: een nieuwe Grote Sluis werd in gebruik genomen. De kleine Haarlemmersluis aan het Visserseinde is kort daarop gedempt. Daarmee verloor de haven van Spaarndam veel van zijn betekenis en in 1926 werden op die plaats zesendertig woningen gebouwd random het nieuwe Havenplein.

De Kolksluis bleef voorlopig voor de wat minder grote sehepen de belangrijkste sluis. Volgens een sehatting uit het jaar 1910 werden er toen twintigduizend schepen gesehut, wat een gemiddelde van vijfenvijftig sehepen per dag betekende. Geleidelijk nam de betekenis van de Kolksluis af en die van de Grote Sluis toe. En toen in 1927 de Kolksluis in verband met een noodzakelijke reparatie, enige tijd werd drooggelegd en aile sehepen van de Grote Sluis gebruik moesten maken, was het met de Kolksluis afgelopen. Het hart van Spaarndam werd stilgelegd, voor de vele nering-

doenden rondom de eeuwenoude sluis een zeer nadelige zaak.

In 1916 werd Spaarndam op de water1eiding aangesloten. Ook werd er nog in hetzelfde jaar een gasverlichting in het dorp aangebracht. Het gas kwam van het gemeentelijk gasbedrijf van Schoten. Dat men er zuinig mee was blijkt weI uit een noot in het jaarverslag van de gemeente Spaarndam uit 1917, waarin staat dat bij heldere maan de 1antaarns niet ontstoken hoefden te worden. Daarbij zal de schaarste aan steenkool ten gevolge van de eerste wereldoorlog wei een belangrijke ro1 hebben gespeeld.

Het karakter van Spaamdam werd op het eind van de vorige eeuw ook gewijzigd door de aan1eg van de forten aan de westzijde, waardoor het dorp ze1f een wat meer besloten karakter kreeg, In 1915 werden er aan het Kanaaldijkje twaalf gemeentewoningen gebouwd. Het Vaartje, dat tussen deze woningen en de huizen aan de Westkolk liep, werd gedempt. Later werd hier op de hoek van de Pol de nieuwe dokterswoning gebouwd. Voor de zelfstandige gemeente Spaamdam werd de situatie in de jaren twintig steeds ongunstiger. Het aantal inwoners van het dorp was te klein om een effectief, modem be1eid te kunnen voe-

reno De eigen financiele midde1en schoten daarvoor tekort. Op 1 mei 1927 trad "Het Grote Plan" in werking: de gemeente Spaamdam werd, evenals het gedeelte van de gemeente Haar1emmerliede en Spaamwoude dat aan de westzijde van de Grote Sluis was gelegen. door Haarlem geannexeerd.

De verbindingen van Spaarndam met de buitenwere1d werden in deze tijd ge1eidelijk beter. In 1909 nam de maatschappij "Alkmaar Packet", die een stoombootdienst tussen Haarlem en Zaandam verzorgde, Spaamdam als aanlegp1aats in de route op. Vier keer per dag kon men naar Haar1em vice versa en daartoe liet de maatschappij aan de Pol een aanlegsteiger bouwen die daar nog altijd te zien is. Behalve van de zomerdienst van de "Alkmaar Packet" kon men ook gebruik maken van de boten van "W. Bus'Stoombootmaatschappij", die tussen Haarlem en Amsterdam voeren. In 1925 werd er een autobusdienst tussen Haarlem en Spaamdam in het Ieven geroepen, de "Trio" van J. Groot.

Er is nog veel meer te schrijven over Spaamdam in die tijd, maar bij een klein dorp past slechts een klein boekje. Ik zal u nu meenemen voor een wandeling en onderweg nog het een en ander vertellen.

1. We beginnen onze wandeling op de Hoge Dijk. In het Rijnlandshuis woonde toen de heer De Vries a1s districtshoofd. Bij de torenkamer was een houten aanbouw die men via een trap kon bereiken. In 1913 bouwde baas Groot op de hoek van de dijk en de weg 1angs het Zijkanaa1 C het pand dat er nu nog te vinden is.

"""0

;; ~9NeQ -r et R K Keri<

2. Voordat we het dorp ingaan kijken we eerst nog even naar ,,'t Poldertje". Na de droogmaking van de Houtrakpolder, nu honderd jaar geleden, werden langs de Ringweg houten landarbeidershuisjes gebouwd. In 1923 werd door de katholieken in Spaamdam een bijkerkje gebouwd, dat werd toegewijd aan St. Adalbertus. Links stond de boerderij van de familie Bodegom en de schuren rechts waren van aannemer C. van Reyendam.

Spaarndam

E;rccte Sluis

3. Op het eind van de vorige eeuw werd de oude Grote Sluis gehee1 vemieuwd. Dat gebeurde vooral op aandringen van de scheepsbouwers in Haarlem. Zo konden de stoombaggermolens van de firma Conrad pas TIll het passeren van de sluis worden afgebouwd. In 1898 kwam de sluis klaar (honderd meter lang, twaalf breed en vijf diep). In het grote huis rechts woonden de sluiswachters.

Crooie Sla:s. Socarndam ~ -.) - r-> .u ...?..

4. Zo was omstreeks 1915 de situatie op het terrein waar nu scheepswerf Stapel is gevestigd. Voor 1912 was daar een drassig stuk land met een eendenkooi. N ad at de grand 1angs de Lage Dijk met behu1p van stadsvuil was opgehoogd, vestigde de familie Van Dijk er een scheepswerfje. In 1919 nam de n.v. "Werf Vooruit" uit Enkhuizen het bedrijfje over. Directeur werd C. Stapel jr. De werf werd gemodemiseerd en uitgebreid zodat er in 1930 al honderddertig mensen hun brood verdienden. Rechts de boerderij van Van Warmerdam.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek