Spijk in oude ansichten

Spijk in oude ansichten

Auteur
:   Jakob B. Bronsema
Gemeente
:   Delfzijl
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4313-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Spijk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

5. De hervormde kerk en haar toren omstreeks het jaar 1920. Boven de ingang kunnen we lezen:

Inplaats van de bouwvallige torenspits op de kerk van het jaar 1711 is deze toren gebouwd toen Jan Hamminga, Roelf Dijkhuizen en Jan Voorthuis kerkvoogden en Jan Westerdijk, Jakob Norg, Alje Hoving, Bene Lanting, Jozua Rowaan en Ds Lambertus Okken notabelen waren. Anno 1902. Heere, ik heb lie! de woning Uws huizes. Ps.26:8.

Het dorp Spijk heeft altijd veel dorpstypen gekend. Een van de bekendste was wel Wiebrand Dijksterhuis, meestal "Wieb-oom" genoemd. Hij werd geboren op 3 februari 1861. Op jeugdige leeftijd had hij zich bekwaamd in het stoelenmattersvak en op negentigjarige leeftijd wist hij nog vol trots te vertellen: "Wil'n ie weI geleuven jongkerel, dat ik verleden joar nog zes stoul'n van nije matten heb veurzain? " Wieb-oom was een vroom mens, met een pietistische inslag; iedere dag las hij trouw in zijn bijbel, Onder het stoelenmatten zong hij geregeld en ,,'t Hijgend hert, der jacht ontkomen" was wel een van zijn meest geliefkoosde psalmen. Wanneer hij bij zijn klanten aan huis het middagmaal nuttigde, vroeg hij vaak: "Zel Wiebranje even veurgoan? " Er vo1gde dan een lang en ga1mend "ludend" gebed. Samen met Teun van der Berg en Jan van der Laan ging hij "oefenen". Ook Bierum, Losdorp en ze1fs Oudeschip behoorden tot hun werkterrein en ze werden dan ook wel de drie "Emmaiisgangers" genoemd. Eigenlijk was er hen geen enke1e dominee geheel naar de zin. Ontelbare malen heeft Wieb-oom het waarschuwende "Wiefke, wiefke! " laten horen en velen herinneren zich ook nog zijn "Dat is de doel, zai je". Oudejaarsdag 1953 werd zijn sterfdag: "Verwachtende een vrolijke opstanding door Jezus Christus", Op de begraafplaats te Spijk za1 men tevergeefs zijn grafsteen zoeken; moge daarom deze bladzijde de nagedachtenis van Wieb-oom in herinnering houden!

6. De stijlvolle hervormde pastorie, die omstreeks 1920 helaas door het huidige, niet in het dorpsbeeld passende gebouw werd vervangen. In 1813 werd het dorp door de Franse troepen uit Delfzijl geplunderd en ook de pastorie werd toen flink onder handen genomen. Aan de achterkant stond een boerenschuur, de dominee was immers tevens boer. De laatste landbouwer-dominee was dominee Okken. We zien links naast de pastorie de galanteriewinkel van Onne Klevering, later van de bekende "Wopke" Ausma. Geheellinks zien we nog de woning van ouderling-voorganger Veerbeek van de dolerenden. De predikantenlijst van de Hervormde Kerk luidt als volgt: R. Heemse 1595-161?, L. Hantink 1616-1658, A. Leorius 1659-1684, C. Carolinus 1686-1689, e. Gerhardi 1689-1734, J. Venhuizen 1735-1787, A. Folmer 1789-1792, N. van Lakum 1794-1846, R.A. Benthum Sijpkens 1847-1864, A.P.A. du Cloux 1864-1872, G. Ringnalda 1874-1876, L. Okken 1878-1908, C.A. Lingbeek 1908-1918, J. de Jong 1918-1930, F.e. Willekes 1931-1939, A. Groot 1940-1945, L.M. Brouwer 1946-1949, J. Haanstra 1950-1954, "M.Th. Germs 1955-1964, D. Bouwstra 1967-1974, G. Hoekstra 1975-1979, W.J. Burghgraef 1981-.

7. Een typisch en karakteristiek gedeelte van 't Loug omstreeks 1895. Op de voorgrond staan oude landbouwwerktuigen bij de smederij van Rengenier ter Veer; verder een broodkar, een koets en een boerenwagen. Links cafe-bakkerij Westerdijk, waar de vaak rumoerige kerspelvergaderingen werden gehouden en die daarom wel de "Poolse landdagen" werden genoemd. Daarnaast, met de stijlvolle uitbouw, het door Nijhof in 1846 gebouwde cafe. Later werd het bewoond door Klaas Bakker, die tevens korenschipper, commissionair in granen en stro en exploitant van een rijtuig, de "stadse woagen", op Loppersum was. Na 1931 was Ko Flikkema kastelein van het cafe.

Boven de huizen zien we de voor het echtpaar Houtman-Alsema in 1839 gebouwde pel- en korenmolen, een achtkante bovenkruier met stelling. In 1943 kreeg hij de naam "Ceres", naar de godin van de landbouw en van de oogsten. In 1866 was Maarten H. Kimm molenaar, in 1916 Kornelis Keizer en sinds 1948 diens zoon Remmert Keizer. Rechts van het molenaarshuis woonde in die tijd Sikke Steendam.

8. Nog een viertal beelden in 't Loug rondom de kerk. Links en rechts boven: uiterst links het gebouw van de in 1879 opgeriehte Spaarbank Spijk, Op deze plaats stond vroeger een boerderijtje. In de schuur hield het Leger des Heils weI eens haar samenkomsten. Dan het winkelhuis van de gezusters Bos. Daarnaast het oude huis van Willem Omta, de "nachtegaal van Spiek". Later had Abel van der Zwaag hier een melkerij en kruidenierszaak. lets aehteruit vinden we een vertegenwoordiger van "het oude volk", de joodse slager Nieweg. Later woonde er Leendert Huijser. Dan komen we bij het circa 1913 herbouwde cafe Dijkema, waarin voorheen Dijkema's schoonouders Jakob Norg en zijn vrouw woonden, "Joap en Paiterke". 's Zaterdagavonds kwamen "boeren en borgers" er bijeen om elkaar "dikke stukken" te vertellen. Van Jakob Norg zei men algemeen dat hij heksen kon. Kerel kreeg d'r op 'n duur ten dorp zo'n last van dat e noar borgemeester Blaiker ging om 't aan te brengen. Getugen werden oproupen net toun t' zunsverduustern was. Veurdat ze mit t' verheur begonnen ging'n ze eerst al gemoud'lijk deur teemzen noar zun kieken. Toun begon ien t'Rechthoes de ondervroaging. Mor t'ende van 't laidje was dat borgemeester Blaiker zee dat de zoak naif veur vervolging vatboar was, want dat ze den aal Spiek wei vervolg'n mossen en doar was gain road tou. Joap Norg mos zien aanklacht doarom ook moar weer ientrekken.

Rechts van cafe Dijkema zien we nog net het winkelhuis van de familie Oldenhuis.

Links onder: links woonde hier omtrent de eeuwwisseling Tonnis van der Ploeg, later werd het slagerij Piet Pastoor. Hier vergaderden de dolerenden en op 23 mei 1887 werd op deze historische plaats een kerk gesticht. Daarnaast was de oude zaak van Heine Smit gevestigd, later had Jacob Pijper hier een schoenmakerij, Het huis werd bij de bevrijding in 1945 verwoest. Rechts het oude kostershuis.

Rechts onder: boven het bruggetje slagerij Pastoor; verder woonde daar schoenmaker Piet Pijper, die samen met z'n zuster Sophia, die een kruidenierszaak dreef, voor de deur staat te kijken. Dan weer het kostershuis van de dames Cremer, met achter de bloeiende kastanjeboom de openbare lagere school die in 1889 werd gebouwd. Ten slotte komen we dan bij kleermaker Derk Hoeksema.

9. Een viertal beelden uit het oude 't Loug. Op de foto links boven zien we omstreeks 1915, reehts van de pastorie de "beroemde" smederij van Rengenier ter Veer, bekend uit het oude volksverhaal over Hans Hannemaaier, de legendarisehe "Veel'nk". Door de unieke ronde dorpsaanleg kon Hans de weg naar Losdorp niet terugvinden en hij wandelde zodoende steeds weer om de kerk. Verwonderd riep hij ten slotte uit: "Mensen, mensen, wat is Spiek toeh groot, d'r ben'nja zesendaartig smeden!" Nog vreemder vond hij eehter dat aIle smeden rood haar hadden ...

Links onder zien we dan eerst het vroegere kostershuis. De laatste onderwijzer-koster die het bewoonde was C.G. Cremer. Hier woonde van 1759 tot ongeveer 1795 schoolmeester-koster Pieter Coenraads (Luxema), bekend geworden door een proces tussen hem en de collatrice A.M. Hora-douairiere AIberda contra de kerkeraad van Spijk. In 't midden komen we dan bij Jan Hamminga, die drager was van het erekruis van de Tiendaagse Veldtoeht in 1831. Het huis reehts is de bakkerij van Boerma, voordien Oosting, terwijl Bouma de laatste bakker was.

Reehts boven: reehts het huis van Hamminga, dan de bakkerij van Boerma, waar men zich heeft verzameld om gekiekt te worden. Rechts daarvan, boven het bruggetje naar de kerk, woonde ouderling-voorganger Veerbeek van de dolerenden.

Rechts onder zien we over de kerkgracht met z'n "wotterkret'n", rechts van de molen, het huis van Sikke Steendam, verder dat van Pieter Pothof, dan de spaarbank en ten slotte de gezusters Bos, later "winkeltje" Bos.

o Spiek, mien dorpke Spiek, hou zo'k die ken'n vergeet'n; Want ien dat ronde loug van Spiek, heb ik mien jonkhaid ja versleet' nl

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek