Spijk in oude ansichten

Spijk in oude ansichten

Auteur
:   Jakob B. Bronsema
Gemeente
:   Delfzijl
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4313-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Spijk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

20. Het dorp Spijk was vroeger, in sommige opzichten scherper dan elders op het Hogeland, een gemeenschap met sterke innerlijke contrasten, niet alleen op godsdienstig, maar ook op maatschappelijk en politiek gebied. De Christelijke Afgescheiden Gemeente werd in 1835 gesticht en zij kreeg in 1845 een eigen kerkgebouw. De doleantie begon te Spijk in 1887. Toen in 1892 de vereniging van deze groepen tot stand kwam, kon men het te Spijk nog niet eens worden. Er vormden zich de Gereformeerde Kerken A en B. In 1911 verenigden beide kerkformaties zich evenwel en werd gebruik gemaakt van de door de Gereformeerde kerk A in 1905 gebouwde kerk, De pastorie was reeds in 1904 gereedgekomen. Op de foto links zien we de kerk nog in de steigers staan. Onder het raam, links van de deur, staat dominee A. Andree. Rechts, in het donker gekleed, schoenmaker Hendrik Jacobs Nienhuis, die ook koster was. Links van hem zijn zoon Sebe, die hem als koster opvolgde. Voor de deur dochter Elske Dijkema-Nienhuis met een zoontje.

De predikantenlijst van de Gereformeerde Kerk luidt als volgt: J.R. Kreulen 1846-1849, J.H. van der Veen 1857-1881, W.S. Veldman 1882-1890, Ph.W.H. Heskes 1890-1898, H. Bulder 1898-1903, A. Andree 1904-1907, c.r. Bos 1908-1914, H.L. Both 1916-1921, J. Visscher 1924-1947, K.P. van der WeI 1950-1953, G. Sinia 1955-1961, H. Dijkslag 1963-1969, J. Popping 1970-1974, M.J. Heule 1976-1981 en C.B. Elsinga, 1984. Gereformeerde Kerk B: B.J.B. Veerbeek, lerend ouderling-voorganger 1889-1911. De foto van rechts boven dateert van omstreeks 1906. Op het beeld rechts onder uit omstreeks 1925 zien we nog de tuin met wilde heg en hoge iepebomen, behorende bij het doktershuis. Links zien we achtereenvolgens de woningen van timmerman Jan Broos, de gereformeerde hoofdonderwijzer P. de Haan, kleermaker S. Kuin, L. Smit en ten slotte , boven in 't Loug, de smederij van Klaas ter Veer.

21. Van Losdorp komende zien we langs de Hoofdweg-Zuid een wintergezicht uit 1925-1926. Uiterst rechts het huis van F.J. Cremer, hoofd van de openbare lagere school. Verder naar links dan de huizen van boderijder Jan Dijksterhuis, gereformeerd onderwijzer Bullema, B. Sterenberg, de weduwe T. Ritsema- Westerdijk, B. Wiersema en dat van rijksveldwachter Derks. Dan de dorsmachineloods, de ingang van de begraafplaats en ten slotte de tuin en het huis van dokter Zuidhoff. Aan de andere kant van de weg stonden aIleen nog het huis en de werkplaats van meubelmaker M.J. Boekhoudt. Links de huizen aan de Zwarteweg, met op de achtergrond de boerderij van Jan Buurma. Op het bouwland op de voorgrond werden later de Westersingel en de Parklaan aangelegd.

Op de foto links onder is links de reeds verdwenen villa van Fokko Wiersema nog te zien. Vroeger stond hier het boerderijtje van Tamme van Hoorn, later woonde er Braam.

Op de foto reehts onder zien we achter het geboomte het doktershuis. Ais dokters in Spijk kunnen worden genoemd: Abraham Sonitis, geboren omstreeks 1812; Sijmen Jacobs Groenewolt, "praetiserend Geneesheer en Vroedmeester", geboren 1771 en overleden 1854; Albert Hendrik Burghgraaf, geboren 1836, gevestigd 1870 en in 1895 overleden; (een zekere Sehleurholtz?), dr. Theodorus Johannes Bouwes, geboren 1852, in 1913 vertrokken en in 1936 overleden; Jan Feike de Boer, arts vanaf 1913 en in 1918 overleden; H.W. Zuidhoff, vanaf 1919 en vertrokken in 1952; dr. R. Vos, van 1952 tot 1964, en G. Groenveld, van 1964 tot op heden.

22. Omstreeks 1892 werd aan het einde van de Tuinbouwweg aan 't Maar een vlasfabriek gesticht, dit mede ter beperking van de werkloosheid. De exploitatie werd echter geen succes en veel aandeelhouders trokken zich terug. Een kleine groep met wat meer ondernerningsgeest zette door. Er werd echter alleen vlasland gehuurd 's Winters ging men het verbouwde vlas repelen en als zodanig werd het dan verkocht. De zaak heeft op deze manier nog vele jaren gerendeerd, totdat de oudere boeren plaats hadden gemaakt voor jongere. Deze waren niet genegen hun land voor vlasbouw te verhuren en zodoende werd de zaak in 1916 opgeheven. Het fabrieksgebouw werd afgebroken en de directie- en rnachinistwoning, die naderhand nog lang werd bewoond door de farnilie Piet Dijkhuis (onderste foto), moest enige jaren geleden wijken voor de dorpsuitbreiding. Alleen de naam "Vlasakkers" wil de herinnering levend houden aan deze episode.

Boven zien we een landelijk tafereel van omstreeks 1915 aan de Schafferweg bij Losdorp, Men is hier bezig om het vlas in "schelms" op "ruters" te zetten. Van links naar rechts zien we dan:

Annete Huijser, Frouwke Sanders-Rieprna, Martje Stoppels-Pijper, Jakob B. Bronsema, Jan Huijser en Fokke Sanders, allen Spijksters.

23. Dit dubbele huis stond dwars op ,,'t end van ol'diek", ongeveer waar thans de nieuwe Hogelandsterweg de voonnalige oude dijk kruist. Rechts woonde de familie Jakob B. Bronsema en links de familie Piet Uilhoom. Van rechts naar links zien we dan voor het huis staan: Bouwke Bronsema-Klein, Bouwke West, Grietje Schoneveld-Bronserna, Dien Uilhoom, Trien Uilhoom, smid Rowaan, Renske West, Anje Uilhoom en verder onder anderen de gezusters Flikkema en Alje en Martje van der Eide. Enige jaren voor 1920, toen deze foto werd genomen, stierf in het allerlaatste huis aan de oude dijk Jan Slachter, die Jan "Sukkerschip" werd genoemd. Hij was een tijdgenoot van Maarten "Porhoed". Jan "Sukkerschip" was een zonderling, die uit allerlei gekke dingen drankjes bereidde om zich daarmede te verlossen van een schaap dat hij in z'n maag meende te hebben. Die zich zelf kastijdde onder het aanroepen van Spreuken 1 vers 7: "De vreze des Heren is het begin der kennis; de dwazen verachten wijsheid en tucht". Hij was met een suikerschip uit Amerika in Spijk teruggekeerd en Spijk zou Spijk niet zijn of men noemde hem in 't vervolg Jan "Sukkerschip". Willem de Merode heeft deze Spijkster "ondeugd" treffend gekarakteriseerd in het gedicht:

DENAAM

Ze heeten Jan en Klaas en Ko, Hun burgemaam maakt hen verlegen, Die glimt en geurt u muffig tegen, Gelijk een appel uit het stroo,

En merkt de buurt iets in hun wezen, Dat haar mishaagde of geviel, Dan noemt zij hen terstond naar deze Opvallendheid van lijf of ziel.

Geboorte, trouw en overlijden Zien 't plechtige farniliestuk.

Dan stellen zij het weer terzijde, Blij met hun alledaags geluk.

En God, Wiens oogen 't hart doorboren, Heeft nog een nieuwe naam bereid; En wie die naam heeft mogen hooren, Geroepen tot de Zaligheid.

24. In 't midden op "Groot Ol'diek" staat heel parmantig het huisje van Jantje van Dijken. Tussen de bomen op de singel van de oude heerd van Jan Buurma, vroeger de familie Oosterhuis, ligt de was te bleken.

Hier woonden omstreeks 1925, van links naar rechts: Ferdinand Uilhoorn, eerder Garmt "Klim", wiens schuurtje nog juist is te zien. In "aIle Siert Wieringoa zien hoeske" woonde jarenlang Hendrik Pastoor , dan Aiko Schuurman, verderop Jan "Proem" Bouwman, Fokko Bronsema, Berend Knol en op de hoek Willem "Duutse" Dijkhuis. Links van Jantje van Dijkens huisje ontwaren we het oude huis van Derk Dijksterhuis en rechts woonden Berend A. Brontsema, Hendrik West en Piet Tais van der Molen. Vooraan staat Jan Mooibroek met z'n fiets en verderop staan belangstellend te kijken: Aukje Pastoor, Liesbeth Bronsema, Grietje en Jantje Bouwman, Trientje Buitenwerf en Piet Schoneveld.

Ten tijde van de grote landbouwcrisis van 1878 tot 1895 heerste vooral onder de losse arbeiders een langdurige winterwerkloosheid. Daar kwam nog bij dat de lonen daalden, zodat vooral in de gezinnen van de losse landarbeiders bittere armoede werd geleden. Velen emigreerden naar Amerika en aan de Grote Dijkstraat kwamen dientengevolge verschillende arbeidershuisjes leeg te staan.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek