Spijkenisse in oude ansichten deel 2

Spijkenisse in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. de Baan
Gemeente
:   Spijkenisse
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1986-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Spijkenisse in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Vervaagde beelden

Och, 't is niks dat je ouwer wordt, moar d'r binne steeds minder mense die Kees tege je zegge ... , zo verklaarde een bejaarde landbouwer eens tegen me, nu alweer jaren geleden.

Zijn opmerking sloeg niet zozeer op de slinkende kring van zijn leeftijdgenoten, doch op de snel wassen de schare nieuwe inwoners, die hem - zo anders dan vroeger - niet kende. Net als van veel anderen, had den ook zijn landerijen en boerderij plaats moeten maken voor nieuwe wijken. De bewoners daarvan had den veelal geen enkele heugenis aan de voormalige situatie en nog minder aan hen die eertijds de gronden hadden bewerkt. De belangstelling voor "hoe het vroeger was" volgde pas later; die groeide mee met de tijd. Duidelijk kwam die interesse tot uiting bij het opnieuw draaien van oude films en bij tentoonstellingen met beelden van weleer. En bijna dagelijks ervaar ik die belangstelling in vragen, van oud en jong, over uiteenlopende onderwerpen uit het plaatselijke verleden. Situaties van vandaag hebben allemaal hun wortels in het verleden en dat is voor 'n ieder gelijk, ongeacht hoelang men hier woont.

Tijdens die tentoonstellingen hebben velen gevraagd

een serie oude beelden te bundelen in een tweede boekje. In het eerste, onder de titel "Spijkenisse en Hekelingen in oude ansichten", lag de grens ongeveer bij het jaar 1930. Die is nu opgeschoven tot rond het midden van de jaren vijftig, Door slopershamer en nieuwbouw zijn sindsdien heel wat beelden vervaagd, eveneens behorend tot het voorgoed voorbije verleden. Omdat in Hekelingen veel minder veranderde, zijn nu alleen foto's opgenomen van het vroegere dorp Spijkenisse,

Beginnend met familie Van der Meer in het begin van de eeuw, op de omslagfoto, dwalen we wat door de tijd en volgen vluchtig de belangrijkste veranderingen in de eerste helft van deze eeuw. De gekozen route voert kriskras door de polders en het dorp. Zonder enige pre ten tie en zonder volle digheid geven de foto's met bijschriften samen iets weer: om ons te herinneren aan onze herkomst, om het bestaande iets beter te begrijpen en om wat vast te leggen voor de toekomst. In de onderschriften zijn tevens de tegenwoordige situaties beknopt aangegeven, ter orientatie en vergelijking. Want steeds minder kijkers kunnen nog zeggen: ,,0 ja, zo was 't" en steeds meer: ,,0, was 't z6? "

Men kan dan wel eens mijmeren "hoe het had kunnen zijn". Wanneer bij voorbeeld de beslissing tot saneren niet was genomen in de jaren vijftig, maar in de jaren tachtig: zou dan weer net zo veel zijn plat geslagen? Het blijft slechts mijmeren, gedane zaken nemen immers geen keer.

Zoals de landerijen verdwenen voor woningen, kanalen en in dustrie , zo verdween een flink deel van de oude bebouwing voor een nieuw centrum. De bewoners zagen in die jaren hun geboortedorp meer veranderen dan hun ouders, groot- en overgrootouders samen.

Na een zeer geleidelijke ontwikkeling telde dit wat geisoleerde eilanddorp in 1800 amper achthonderd in woners. In 1900 was het aan tal gegroeid tot even tweeduizend. Door de bouw van de trambrug (1900-1903) en later door de aanleg van de Groene Kruisweg werd het isolement verbroken. Mensen uit Flakkee en elders van Voome-Putten, die werk gevonden hadden in de industrieen bij Pemis, vestigden zich in Spijkenisse. Maar pas in 1953 werd de grens van drieduizend inwoners gepasseerd.

Nadien werd Spijkenisse aangewezen als een van de groeikernen in ons land, met geconcentreerde woning-

bouw om elders nog wat open gebieden over te houden. De oorspronkelijke bevolking werd weldra overvleugeld: in 1959 meld de zich de vijfduizendste, in 1982 de vijftigduizendste inwoner. Om die allemaal te huisvesten, werd eerst de Spijkenisser polder grotendeels volgebouwd (Schiekamp-Hoogwerf), vervolgens de weilanden van de polders Braband en Hekelingen (Groenewoud, Sterrenkwartier, Waterland, De Hoek en De Akkers), terwijl recent Vriesland en een deel van Simonshavens' polder aan de beurt kwamen (Vogelenzang). En het eind is nog niet in zicht.

Tegen deze achtergrond zijn de foro's voor dit boekje gekozen. De nadruk kwam te liggen op het noordelijke deel van de tegenwoordige gemeente, vanwege de meest sprekende veranderingen.

Graag zeg ik op deze plaats dank aan hen die toes temming gaven hun foto's hier een plaatsje te geven. En nu dan op pad langs die vervaagde beelden van het vroegere "Spikkenis", met misschien hier of daar een tikje weemoed ... ?

1. De omslagfoto toont ons de kade langs de Vier-Ambachtenboezem. Al in 1563-1566 was die boezem gegraven, als bergplaats en afvoerweg van overtollig po1derwater, voor rekening van de vier ambachten: Spijkenisse, Geervliet, Biert en Simonshaven. Vanaf de Breekade lag de boezem met een ruime boog rond de kerk. Over het water lagen vanouds vier houten "heulen". Ze werden eind negentiende eeuw vervangen door gemetse1de boogbruggen. Vanaf de Breekade zien we hier de 2e Heu1, in de Kerkweg, nu Karel Doormanstraat.

Spijkenisse Voorstraat

2. De Breekade was de afgegraven zuidelijke dijk van de polder Spijkenisse, Die dijk had zijn waterkerende functie verloren na de vorming van de polder Braband, tussen Spijkenisse en Hekelingen/Vriesland. De verbinding tussen Breekade en de nog wel waterkerende Voorstraatdijk werd gevormd door het Zuideinde of Einde-Af. Haaks op dat overgangspunt was de Nieuwstraat opgeworpen, in 1309 reeds vermeld als "den ouden Brabantschen dijck", Deze had enkele kreken afgedamd, waarvan de resten eeuwen benut werden als haven en Spui.

3. Alle vervoer ging eeuwenlang over water. In oorsprong lag de woonkern van biina elk dorp of stad in de delta dan ook bij open water. Achter de dijk kwam de kerk te staan met het kerkhof. Vanaf de Voorstraat voerde de Kerkstraat naar omlaag, naar de in 1 521 voltooide parochiekerk, sinds de komst van de watergeuzen in 1572 in gebruik bij de plaatselijke Hervormde Gemeente. De toren bleef, oak na de Franse tijd, eigendom van de burgerlijke gemeente, oak nu nag. Thans ligt de l e Heulbrugstraat dwars door deze waningen.

4. De in 1atere tijden meermalen verhoogde Nieuwstraat ken de een gevarieerde bebouwing, grotendee1s stammend van na de grote branden in 1741 en 1747. De boerderij rechts in de hoek zou in januari 1941 door brandbommen in v1ammen opgaan. Maar daar hebben deze fietsers geen weet van gehad. Zij ken den langs de Nieuwstraat winkels en werkp1aatsen, een cafe en het postkantoor, diverse boerderijen en aaneengebouwde arbeiderswoningen. met open ruimte voor uitzicht op het Spui.

Spijkenisse.

Aankomst Oplcchl in de Nieuwstraat. Gehouden ter gelegenheid van hel Oraojef'eest op 27. Mei 1909,

5. In die tijd waren hier meer viervoeters dan fietsen. Tientallen miters op veelal zware landbouwpaarden namen deel aan de grote feestoptocht ter gelegenheid van de geboorte van het prinsesje Juliana (1909). Ret was weer eens ouderwets druk op dit oostelijk deel van de Nieuwstraat. Want eer de Spijkenisser brug was gebouwd, ging alle verkeer naar en van de veerpont op Hoogvliet via de Nieuwstraat. Links naar beneden kwam men onder andere op het Kolenwegie, later bekend als de Sintelweg.

6. Honderd jaar na de bevrijding van de Fransen werd in 1913 overa1 het onafhankelijkheidsfeest gevierd. Achter een Noordeindewoning poseerde het plaatselijke comite, samen met de gehe1mde ve1dwachters Groen en Roodnat (met baard). Schoolhoofd Vrijman zit in het midden, naast burgerneester De Lint (met hoed). Hij was dat jaar veertig jaren burgemeester van Spijkenisse en Heke1ingen. Links zit betonfabrikant A1binus van Bodegorn, De anderen waren 1andbouwers, ambachtslieden en winkeliers.

7. Kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam Daniel Constant Mees als nieuwe burgemeester. Hij werd geconfronteerd met Belgische vluchtelingen en vele andere mobilisatie-perikelen. Daarbij haalde hij de touwtjes rond de openbare orde heel wat strakker aan dan zijn vcorganger. Hij heeft het er niet gemakkelijk mee gehad en omgekeerd vele anderen niet met hem. In 1924 zou hij vertrekken.

8. Gedurende de mobilisatiejaren 1914-1918 werd de Spijkenisser trambrug bewaakt door militairen. Hier staan ze op het draaibare brugdee1 bij het dekse1 van het draaimechanisme. Aan weerszijden van de draaibrug stonden twee gemetselde torens: de ene was bestemd voor de brugwachter, de andere voor wachtende wande1aars, fietsers of de bestuurder van een hondekar, tijdens het tijdrovende doorlaten van een schip. Zestien jaar later zou de draaibrug worden vervangen door een hefbrug en zouden ook de torentjes verdwijnen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek