St.-Jabik en Ouwe-Dyk in oude ansichten deel 2

St.-Jabik en Ouwe-Dyk in oude ansichten deel 2

Auteur
:   S.H. Buwalda en T. Buwalda-Veenbaas
Gemeente
:   Het Bildt
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5883-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'St.-Jabik en Ouwe-Dyk in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Oude ansichten roepen herinneringen op. Bij ouderen in de trant van: zo was het in mijn jeugd, bij jongeren: zo zag het er vroeger uit, dat deed men vroeger.

De oude lezers zuIlen vaak "och he den, ja" zeggen en met weemoed en plezier den ken aan de tijd dat ze onbezorgd konden leven en spelen. Maar vaak zuIlen ze ook denken aan hen, die hun vreugde deelden, hun leven meebepaalden, maar niet meer bij hen zijn. De jongeren zullen wellicht met enig respect denken aan alles wat hun (voor)ouders meegemaakt en gepresteerd hebben.

Met deze gedachten als leidraad zullen we proberen u mee te nemen naar het verleden, naar de vreugden van vroeger: vreugden die bestonden uit het spelend beleven van de jeugd in "St.-Jabik en an 'e Ouwe-Dyk",

Westhoek, juli 1994

T. Buwalda- Veenbaas S.H. Buwalda

1. Der, wer't eeuwen leen de wyn deur 't touwerk song, De Burdine 't ouwe Prise land indrong,

Der't de baren gongen fan de Middelsee,

Le nou fruchtbre akkers, graast 't bonte fee.

Zo luidt het eerste couplet van het Bildtse volkslied. Het geeft aan hoe het Bildt ontstaan is: inpoldering in 1505 (de Ouwe-Dyk) en in 1600 (de Nije-Dyk). Later werden aan dit nieuwe land nog enkele stukken toegevoegd: in 1715 de Ouwe Bildtp6len en in 1754 de Nije Bildtp6len. Hiermee had het Bildt zijn definitieve vorm en grootte bereikt (7968 morgen oftewel7331 ha).

Na de gemeentelijke herindeling van 1980 werd het dorp Minnertsga aan het Bildt toegevoegd.

7e :R'
e ~ 61n e
.l..
HaIImn
c C <, LEEUWERDER A.

SkUll

EEL

Vw. ~ ft.n.i. JI, 8u:odU.l:ad.. 'U.t. b., r....;._.luarrua

..It R S .? 0/

2. Na de inpoldering ontstonden er langs de Middelweg drie dorpen: Wijngaarden, Altoenae en Kijfhoek, genoemd naar respectievelijk een van de polderheren en naar twee dorpen in Zuid-Holland, de bakermat van de polderheren.

In de dorpen werden kerkjes gebouwd, gewijd aan de apostel Jacobus, aan de Heilige Anna (de moeder van Maria) en aan de Heilige Maria zelf (Onze Lieve V rouwe). N a verloop van j aren werden de dorpen genoemd naar de parochies. Derhalve kennen wij nu Sint-Jacobi Parochie, Sint-Anna Parochie en Onze Lieve Vrouwenparochie.

In 1700 was de eerste kaart van St.-Jabik getekend. In 1950 maakte Hotze Sytses Buwalda, rustend timmerman, op 90-jarige leeftijd nevenstaande kaart. Iedere (oud)inwoner zal zijn eigen huis kunnen vinden. Het "spoor", lopend van rechtsboven naar linksonder, is duidelijk te zien, ook een deel van de tramrails (rechts van het midden, onder) is zichtbaar.

1-81950 SCHAAL: 1 .?. !25

3. Het middelpunt van St.-Jabik was en is de hervormde kerk. Het huidige gebouw he eft twee voorgangers gehad. Het eerste mocht geen naam hebben, maar het tweede gebouw, dat na diverse aanpassingen een statige kruiskerk werd, zou tot 1843 blijven bestaan.

In 1844 was het nieuwe gebouw gereed: een ontwerp van de bekende architect Thomas Romein. In 1952 werd in de toren een nieuwe klok gehangen - de oude was in de oorlog door de bezetters afgevoerd - met het opschrift:

Deur de Sintjabuurtster gemeenskapssin Is 't dat ik hier kommen bin.

Soa't eerst myn foorganger deed

Sit ik tena loie bij freugde en leed.

H.S.B

Na een grondige restauratie van het gebouw in 1980 en van het orgel in 1988 gaat dit monumentale bouwwerk verder door het leven als .Kultureel Sintrum de Groate Kerk".

4. In de loop van de 1ge eeuw kwam er binnen de Hervormde Kerk een meer mode me stroming. De eerste modeme vrijzinnige dominee in St.-Jabik was dominee De Haas.

De verliehte onderwijzers Wopke de Jong en later de bekende Heert Pieters de long ondersteunden zijn opvattingen. Maar niet iedereen was het met de preken van dominee De Haas eens.

In 1882 werd er een evangelisatievereniging opgericht. Drie jaar later kreeg de vereniging een eigen gebouw voor de bijeenkomsten en voor de zondagssehool. Deze vereniging zou de Gereformeerde Kerk worden. De kerk, die nu nog in gebruik is, werd gebouwd in 1904. De eerste voorganger was dominee Bergsma: van 1899 tot 1911. Lange tijd voldeed de kerk aan het .Klain Noord Band", maar in 1972 werd er toeh ingrijpend verbouwd. Het resultaat: een mooie kerk, uitgebreid met vergaderzalen. De naam: Open Hof.

De pastorie van de Gereformeerde Gemeente stond op het Westeinde. Reeds lange tijd was het huis al in gebruik als fietsentoonzaal van T.J. de Vries en Zn. Toen het pand aan de westkant - reehts op de foto - werd afgebroken, begaf ook de bouwvallige pastorie het (omstreeks 1987).

5. De eerste gereformeerde dominee van St.-Jabik was dominee Bergsma (1899-1911). Na een vaeature van vijf jaar werd dominee Karssen beroepen. Hij werd op 21 mei 1916 bevestigd tot predikant, 24 jaar oud. Hij was een ijverig voorganger van de gemeente, braeht (samen met ouderling S. de Vries) veel huisbezoeken en zorgde ervoor dat in de kerk een orgel kwam.

Ret tractement van dominee werd onder andere betaald uit het zogenaamde plaatsverhuur: het huren voor een jaar van een bepaalde zitplaats in de kerk. Een enkele keer kwam het voor dat hierdoor een gemeentelid door een andere broeder van zijn plaats, die hij jarenlang bezet had, werd verdreven. Dit leidde zelfs tot het verla ten van de gemeente en overgang naar een andere.

Op 10 oktober 1920 deed dominee Karssen zijn intrede in Hattem. Enkele weken daarvoor werd deze foto van de kerkeraad gemaakt. Van links naar reehts: D.K. Kuiken, D.D. Kuiken, B. Beimers, dominee Karssen, A. Lont, K. Stroosma en T. de Haan.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek