St.-Jabik en Ouwe-Dyk in oude ansichten deel 2

St.-Jabik en Ouwe-Dyk in oude ansichten deel 2

Auteur
:   S.H. Buwalda en T. Buwalda-Veenbaas
Gemeente
:   Het Bildt
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5883-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'St.-Jabik en Ouwe-Dyk in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

6. Het eerste onderwijs in St.-Jabik werd gegeven in een klein gebouwtje ten noordoosten van de hervormde kerk. Na verbouw en nieuwbouw is het nu in gebruik als School met de Bijbel.

De huidige openbare school werd in 1874 gebouwd. Deze foto werd in 1937 gemaakt, achter de school. Achterste rij, van links naar rechts: meester Lomars, me ester Visser, Doet Hoogland, Renske de Boor, Griet de Groot, Elke Kas, juf Feitsma, Meilie Steensma, Co Wijmenga, Pleun de Bildt, Klaasje Zijlstra en meester Hoitsma.

Tweede rij: Klaas de Bildt, Piet Schaaf, Gerrie van der Leij, Watze van Gelder en Germ 1. Groenewoud. Derde rij: onbekend, IJge van der Werf, Roel Wijmenga, Griet Koopal, Rikje Bierma (?), Antje Kuiken, Jan van der Geest, Jetze Steensma, Geert van Noord en Sijtske Preisma.

Vierde rij: Jan Eilander, Sjoerd Koopal en Frans Visser.

Voorste rij: Hannie Wassenaar, IJde Zijlstra, Jouke Schouerwou en Hans Eilander.

7. Waren de onderwijzers in de eerste jaren meer kinderoppas dan pedagoog, ze waren ook koster van de kerk. De eerste in St-Jabik was Albert Heyndricxz, gevolgd door vele anderen.

In de eerste helft van de 1ge eeuw was Wopke de Jong tot onderwijzer benoemd. In zijn tijd verdween het open vuur (als verwarming) uit de school en deed de kachel zijn intrede. Het leerlingenaantal daalde ten gevolge van het stichten van de "bijscholen" aan de Ouwe-Dyk. Na hem werd de geweldige pedagoog Heert Pieters de Jong benoemd.

Zo'n 170 leerlingen moest hij de eerste beginselen van het lezen, schrijven en rekenen bijbrengen. Hij was een goed spreker, kundig examinator en schreef leesboekjes voor de lagere school.

Van 1869 tot 1902 was Cornelis Annes Weersinga hoofdonderwijzer in St.-Jabik. Meester Weersinga hield zogenaamde Volksvoorlezings. Deze lezingen werden georganiseerd door een commissie, die in de laatste helft van de vorige eeuw een bijdrage wilde leveren tot de ontwikkeling van de arbeiders.

Op de foto: meester Weersinga met vrouw en kinderen.

8. In het begin van deze eeuw ontstond in Nederland een protestantse opwekkingsbeweging. De led en noemden zich .Vrienden van de Waarheid".

Het meest actief op schoolgebied was dominee Ploos. Onder zijn opvolger, dominee Littooy, werd er op het Bildt een afdeling van de landelijke Vereniging voor Christelijk Onderwijs opgericht. In 1907 werd het eerste schoolgebouw gezet aanhet Zandpad (nu Georg van Saksenstraat). Van de tot nu toe zeven hoofdonderwijzers zou meester Vrij het langst aan de school verbonden blijven, van 1913 tot 1949.

In 1924 werd deze foto gemaakt. Bovenste rij: van links naar rechts: meester Vrij, Sytske de Jong, Klaasje Andringa, Bertha Witteveen, Djoke Schat, Griet Wierda, Sipie Stienstra en meester Van der Ploeg. Tweede rij: Alie Vrij, Chiel Vrij, Rinse Kuiken, Bauke Herrema, Jan Herrema, ... Brandsma, Siis Schat, Gerrit de Vries, Albert de Vries, Lykle Beimers en Piet Beimers.

Onderste rij: Hans Herrema, Lykle Schat, Libbe Terpstra, Klaas Stienstra en Geale Terpstra. Zittend: Antje de Vries en Antje de Haas.

9. Het aantalleerlingen van de lagere school in St.-Jabik nam steeds maar toe; in 1825 waren dat er al meer dan 200. In 1831 werden er twee scholen aan de Ouwe-Dyk gesticht. Een van deze scholen, die in de Westhoek, was al spoedig te klein. In 1836 werd de nieuwe in gebruik genom en en in 1899 de huidige. Tussen 1920 en 1930 bezochten zo'n tachtig leerlingen deze school. In 1920 kwam een deel van hen op de foto. Bovenste rij, van links naar rechts: Gooitske van de Brink, Dirkje Reitsma, Dirk H. Leeuwen, Aafke Steensma en Anna Rienks.

Tweede rij: meester Wijngaarden, onbekend, Jeltje de Jong, Aaltje Sloterdijk, Anna W. Swart, Aachje van Noord en Arjen Dirks Reitsma.

Derde rij: Piet Jelles Kuiken, Sietske Heslinga, Trijntje S. Kuiken, Klaas R. van Noord, Willem S. Kuiken, meester Weyer, Anne G. de Vries, Jarig B. Bilkert, Geertje B. Dijkstra, Fetje de Jong en Arjen R. Reitsma. Vierde rij: Keimpe B. Bilkert, Hinke P. Hemrica, Auke T. Swart, onbekend, Tjip Sloterdijk en Klaas Sloterdijk.

Vijfde rij: Sake D. van Tuinen, Boukje R. van Noord, Karel Braaksma, Klaske Sloterdijk en Karel W. Swart. Deze foto is meer dan zeventig jaar geleden gemaakt. Een andere tijd, een rustiger tijd. Een andere jeugd voor deze leerlingen. Hoe brachten ze hun vrije tijd door? Hoe speelden ze? Op het speelplein de den ze speIletjes. Ik zal proberen daar een indruk van te geven. De jongens waren vaak aan het kaatsen. De meisjes vermaakten zich met ballen, 1, 2, 3 en een enkeling zelfs met vier. De ballen werden opgegooid tegen de voormuur van de school. Soms waren er zoveel meisjes dat er maar nauwelijks een plekje aan de muur te vinden was. Bij dit spel werden versjes gezongen: Helder in de kelder / Brood met vis / Mietje ga eens kijken/ Wie daar is / 't Is een arme jongen / Hij vraagt om een stukje brood / Geef hem maar een stukje / Anders gaat hij dood/

Bij het touwspringen met een groepje draaiden twee meisjes en de anderen sprongen in een bepaalde volgorde "in de bocht", Er werd dan een versje gezongen, dat aangafwat er moest gebeuren: Anna sat te wachten/ Te wachten op hur man/ Avens twaalfuren/ Der kwam-y dronken an/Dan sprong een tweede meisje in, zij was Jan. Jan en Anna zongen dan: Jan: Goeienaven, Anna. ! Anna: Goeienaven, Jan / Wer komst soa laat fandaan? / Jan: Dat gaat dij niks an. Anna sprong vervolgens "uit de bocht" en aIle anderen zongen verder:

Anna ging na boven en/ Haalde de bezemstok. Daarop sprong Anna weer "in de bocht": Anna: Ik sit dij we! krije (en sloeg Jan op de handen) ! Ik slaan dij op 'e kop. Ten slotte zingen allen: Jan begon te skruwen / Skruwde moord en brand / Doe't de buren kwammen / Waar Jan allang an kant.

10. Een sehoolreisje stond ieder jaar op het programma. Gaasterland, Bakkeveen, Zwartewegseind, het was al heel ver. Soms ging de reis naar Paterswolde.

Waar deze foto is gemaakt is niet bekend; wei wie er in dit jaar (ongeveer 1931) mee waren gegaan. Bovenste rij, van links naar reehts: Tetje Meijer, Harmke Ebbens, Niesy de Valk, Froukje Broekens, Trijntje van Tuinen, Tetje van Dijk, Geertje Tjepkerna, Hielkje Kuiken, Sjoke de Vries, Froukje Kuiken en Klaas Koning. Tweede rij: onbekend, meester Klaver, onbekend, juf Gorter, Jan Stienstra, onbekend, Dirk Draaisma, Fokke Wallendal, onbekend, juf Klaver-van der Woude, Harmke Meijer en Neeltje Kuiken.

Derde rij: Rintje Kingma, Jan Ganzinga, Sieds Jensma, Wiebe de Vries, Douwe Reitsma, onbekend, Wop Sehat en Janneehy Nij.

Weer even terug naar de spelletjesr.De boom wordt hoe langer hoe dikker." Heel veel meisjes of jongens (maar niet door elkaar heen) hielden elkaar bij de hand en vormden zo een lange rij. Het voorste meisje ging bij een van de vier bomen op het sehoolplein staan en de rij began zieh dan om de boom heen te slingeren: hij werd hoe langer hoe dikker. Als iedereen tegen de boom stond, dan werd de boom weer "afgewikkeld".

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek