Stadsschutterij en stadsomroeper Ambassadeurs van Sloten

Stadsschutterij en stadsomroeper Ambassadeurs van Sloten

Auteur
:   M.G.H. Hendriks
Gemeente
:   Gaasterlân-Sleat
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5370-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Stadsschutterij en stadsomroeper Ambassadeurs van Sloten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

11. De loop van het kanon wordt met een wisser schoon gemaakt.

DE STADSOMROEPER

Interessant historisch detail is, dat er een , ,Roepcer" en , ,Ratelaer" wordt aangesteld (hiermede wordt feitelijk de stadsomroeper voor het eerst in beeld gebracht). In het kader van de alarmering werd een regeling getroffen, dat wanneer in tijd van nood de "Klocke sal kleppen" de land- en waterpoorten gesloten moesten worden.

Pieter van Harinxma (bewoner van de Stins) wordt officieel belast met de uitvoering van deze taak. Hij wordt de leider van "de Ratelwacht". De dienstverlening werd geldelijk gehonoreerd met de uitbetaling van de "Stadsdaalder"; in geval van extra inzet bij brand- storm- of wateroverlast werd er in mime mate voorzien "vhan goete cost en den dranck". In deze periode klonk voor het eerst de oproep van de "Ratelaars": "Burgers van Sloten, staat op.Iiet is dag."

De Stadswachters kregen er een nieuwe taak bij toen de stad officieel het recht had gekregen om ieder jaar een weekmarkt te houden (1559). De Stadswacht moest erop toezien, dat een en ander volgens de hiervoor opgestelde regels verliep.

12. Schuiterijcommandant Henk van Netten heejt he! commando" Vuren" gegeven. Het resultaat is zichtbaar en hoorbaar.

VERZETTEGEN DE SPANJAARDEN

Het her en der smeulende verzet om onder het juk van de Spaanse overheersers vandaan te komen kreeg in de hierop volgende jaren steeds meer inhoud. De nationalistische gevoelens om weer baas in eigen huis te kunnen zijn kregen meer en meer de overhand en het leidde tenslotte tot de afzwering van de Spaanse macht.

De Slotenaren lie ten zich hierbij niet onbetuigd. In 1582 wordt op de" Vischmarkt door het Hof van Vrieslant de Akte teghen den Koninck" voorgelezen. De aangetreden Stadswacht legde daarbij de eed van trouw af aan de Prins van Oranje.

Aan het wapengekletter bleek nog geen einde te zijn gekomen. De Spanjaarden konden het maar moeilijk verkroppen, dat ze de strategische locatie van Sloten hadden moeten prijsgeven. Ze Iieten niet na om de verI oren positie te heroveren, hetgeen onder meer leidde tot een stevig robbertje vechten tussen een aantal Spaanse sold aten en de Stadswacht. Deze strijd speelde zich af op de weg naar Tjerkgaast en heeft om die reden later heel toepasseIijk de naam van Spanjaardsdijk gekregen.

13. Pieter Haringsma op de Heerenwal te Slaten, de stad die hij vee/al aanprijst en omschrijft als "de parel van Friesland".

OVERVAL OP SLOTEN

Korte tijd later volgde het grote wapenfeit van de Stadswacht, waarmee ze definitief geschiedenis heeft gemaakt. Nadere bestudering van de feiten, zoals die in de archieven van het oude stadje worden vermeld, blijken hier en daar tegenstrijdig te zijn. Dit geldt met name voor de jaartallen. Voorbeeld: als in 1523 de wallen zijn geslecht, is het moeilijk te verklaren dat een jaar later wordt geschreven over het bewaken van dezelfde wallen.

De Spaanse true met het befaamd geworden bierschip de stad opnieuw in handen te krijgen, werd niet aileen een dure Spaanse grap maar ook een grate flop.

VerschiIIende schepen werden er voor deze operatie ingezet. Zoals bekend, speelde een plotseling opkomende wind de aanvallers parten en werden de schepen uit elkaar gedreven. Bovendien zou de stadsverdediging van te voren op de hoogte zijn gekomen van de snode plannen.

Bij het uitvalspoortje in het bolwerk werd het Spaanse gezelschap door de stadsschutterij opgewacht voor een warm onthaal. De strijd was snel beslecht en de overwinning van de stadsschutterij werd in de vesting stevig gevierd.

Aan het eind van de 16e eeuw was men weer baas in eigen huis. Het stadsbestuur stelde orde op zaken. In 1597 werd de naam van de Stadswacht veranderd in die van de Schutterij.

Voor de poortwachters en de leden van de schutterij werd een nieuw reglement van orde opgesteld.

14. Een van de activiteiten, waarbij de stadsschuuerij direct is betrokken, betreft de ontvangst in Sloten van de jaarlijkse Eljstedentocht door Friesland van de Oldtimers.

OPEN BARE ORDE

Ais gevolg van het opbloeiende handelsverkeer kwam er letterlijk en figuurlijk meer leven in de brouwerij. Schepen vaarden af en aan en ze brachten naast allerlei aanverwante werkzaamheden ook meer yolk op de been. De stedelingen wisten op gepaste en soms ook op ongepaste wijze de bloemetjes buiten te zetten.

Dit had bepaalde neveneffecten tot gevolg zoals overmatig drankgebruik en verstoring van de nachtrust door lawaaihinder. Voorts was er sprake van aanwezigheid van "vrouwelijk schoon"; op en langs de wallen zou tegen betaling het oudste beroep van de wereld worden uitgeoefend.

Het toenmalige stadsbestuur trachtte een en ander zoveel mogelij k binnen de perken te houden. Het stelde in 1607 een verordening op om dit soort verstoringen van de openbare orde het hoofd te kunnen bieden. De schutterij werd met het toezicht en de controle hierop belast.

15. De sfeer, die er van het stedelijk monument uitstraalt aan rust en verstilde schoonheid, is bewaard gebleven.

DESCHANDPAAL

Tjipke de long - die met anderen zich heeft verdiept in de geschiedenis van de stad - haalde uit de oude archieven het gegeven boven water waaruit bleek dat de Staten-Generaal in 1637 aan het stadsbestuur de opdracht had gegeven om een bestuursstatuut samen te stellen. Daarin zou onder meer ook de positie van de schutterij nader geregeld moeten worden. Gerrit van Ammana en Michael Potter, die op het gebied van de krijgskunde de nodige kennis en ervaring in huis hadden, werden met deze opdracht belast.

De schutterij kreeg in het opgestelde bestuursstatuut meer taken van politionele aard toebedeeld.

In Sloten was in die tijd ook het zogenoemde Nedergerecht gevestigd, een soort rechtbank. Bij gebleken mistoestanden was dit orgaan bevoegd om vonnis te spreken over personen en zaken uit de stad alsmede over de bewoners uit de wijde omgeving.

Een van die vonnissen behelsde de veroordeling tot het dragen van de "Steenen om de nek" of plaatsing in het schandblok. De schutterij kreeg de taak om dergelijke veroordelingen uit te voeren dan wel controle er op te houden. In het plaatselijk museum zijn voorwerpen aanwezig, die op deze situatie be trekking hebben. Bij de Lemsterpoort is nog een schandpaal te zien. Dit exemplaar werd in 1988 door de Vereniging Stadsschutterij Sloten aldaar geplaatst bij de herdenking van de mislukte overval met het bierschip.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek