Stadsschutterij en stadsomroeper Ambassadeurs van Sloten

Stadsschutterij en stadsomroeper Ambassadeurs van Sloten

Auteur
:   M.G.H. Hendriks
Gemeente
:   Gaasterlân-Sleat
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5370-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Stadsschutterij en stadsomroeper Ambassadeurs van Sloten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

21. Pieter Haringsma weet waarover hij het heeft als hij zijn geliefde kleinste stad van de Friese elf steden aanprijst als de, .parel van Friesland." Immers, het schuttersgilde van zijn stad heeft meerdere parels in huis.

VLAGGEDRAGERVANSLOTEN

Bij de aanvang gesteund door een supportersschare van 120 donateurs en een ontvangen startsubsidie van de gemeente werd er in 1984 van meet af aan stevig aan de weg getimmerd.

Besloten werd jaarlijks het seizoen op 30 april te openen. Folkert Verbeek, de man van het jaar, werd verzocht het eerste schot af te vuren met het kanon.

Om de periodieke geschutdemonstraties in de stad te laten uitgroeien tot een toeristische trekpleister van formaat waren de Slotenaren eerst in de leer gegaan bij de collega's van de stadsschutterij uit de vesting Naarden. Zij leerden van hen de fijne kneepjes van het yak, hetgeen werd vergemakkelijkt vanwege de eerder opgebouwde goede contacten met deze schutterij tijdens de feestelijkheden rondom de viering van het 700-jarig bestaan van Sioten.

In het actieprogram zou vervolgens mime aandacht moeten worden besteed aan het inhoud geven van een zeer oude traditie in de schutterijwereld, namelijk de schutterijdagen.

Gespeend van welke oorlogszuchtige bijbedoeling dan ook wilde het schutterskorps, daarbij actief bijgestaan door de bij de groep horende marketensters en kinderen, op speelse en ludieke wijze een uithangbord zijn om toeristisch bezoek aan de stad te stimuleren. De stadsschutterij diende letterlijk en figuurlijk de vlaggedrager te zijn bij aile evenementen, die voor dit doel op touw werden gezet.

De stadsomroeper, tevens lid van de schutterij, vervulde van meet af aan een uitermate belangrijke rol in de voorbereiding en begeleiding van de periodieke spectaculaire gebeurtenissen. Op deze betekenis komen wij verderop in onze beschrijving nog terug.

Terugblikkend op het eerste verenigingsjaar werd met tevredenheid vastgesteld, dat de stadsschutterij er in was geslaagd om op doeltreffende wijze het verleden te doen herleven. Erwerden voor dit doel15 optredens verzorgd.

22. De stadsschutterij van Bourtange op bezoek bij de collega's in Sloten.

ODE AAN DE SCHUTIERIJ

Folkert Verbeek schreefvoor zijn stadgenoten een gedicht, waarin tot uitdrukking werd gebracht hoe de huidige poorters van de stad de verrichtingen van dit in werkelijkheid vredelievende gezelschap op hun juiste waarde werden geschat.

De tekst van dit gedicht luidt als volgt:

Sjoch der komt de skutterij meitsje no de baan mar frij lit de mannen wis marsjeare Sy sir eltse fijan keare. Komt Jan Rap us sted te nei, skutters rede der wol mei.

Sjoch der komt de skutterij en it docht j 0 grif gj in nij,

dat de bern fan merketryntsje ningean mei in brandewyntsje. heefje it gles en drink it leech hald de Sleat'mer skutters heech.

Sjoch der komt de skutterij kom der allegear mar by.

Mei rapier, musket en helmen bin' sy skrik foar aile skelmen, en sy dogge har wurk net heal, driigje mei de skandepeal.

Sjoch der komt de skutterij, wes mei earbetoan mar rij. dizze eale warbere bodders, bruke allinne losse flodders, mar sy halde us stedsje frij. hulde aon de skutterij.

Sjoch der komt de skutterij ek de omrop is derby

mei de rattel, hoarn of belle wurdt us it leste nijs ferhelle harkje boargers harkje goed skutters stean foar jimme noed.

23. De stadsschutterij van Naarden en Sloten ontmoeten elkaar jaarlijks tijdens de traditionele schutterijdagen.

TECHNIEK VAN HET SCHIETEN

Op het Bolwerk bij de Lemsterpoort aan de voet van de oude korenmolen worden op de vrijdagavonden in het seizoen wekelijks de geschutdemonstraties gehouden. Vanaf deze monumentale en beeldbepalende plaats in de stad worden de verrichtingen van de schutters onder veelal grate belangstelling van het op deze happening afgekomen publiek gade geslagen en beluisterd.

Stadsomraeper Pieter Haringsma geeft daarbij uitleg van het spectaculaire gebeuren. "Wat wij hier doen, aldus zijn uitleg, is het verleden te laten herleven. Wij gebruiken hiervoor een oude vuurmond, die in 1819 werd gegoten." Toen in 1214 het zwarte buskruit werd uitgevonden was dit het begin van een nieuwe manier van vechten. V66r die tijd werd veelal gebruik gemaakt van werptuigen, waarmee stenen en kogels naar de vijarid konden worden gegooid. Naast het traditionele wapentuig zoals lansen, zwaarden en musket werden instrumenten gebruikt, waarbij kogels konden worden weggeschoten.

24. Op ouderwetse wijze .cvoor paal gezet".

HET LADEN V AN DE VUURMOND

Nadat de techniek zover was ontwikkeld, dat het gieten van ijzer en staal onder de knie was gekregen, werden er kanonnen met een vuurmond gemaakt die op doeltreffende wijze konden worden ingezet bij de strijd.

Het in Sloten gebruikte apparaat is een zogenoemde 24 ponder, een voorlader. Het be staat uit een affuit (onderstel) en een 2000 kilo wegende goteling. Alvorens er geschoten kan worden moet er eerst het een en ander worden gedaan. De loop moet met een wisser worden schoongemaakt; hiervoor wordt een lange stok gebruikt met aan het eind een lamsvacht. Het zogenoemde zuntgat wordt vervolgens gereinigd om eventueel achtergebleven kruitslijm te verwijderen, Zodra de vuurmond klaar is om te worden geladen wordt er een lont in het zuntgat aangebracht met een lengte van ongeveer 40 em. De schutter neemt een "kardoes" uit de in de buurt staande koperen ketel. In deze kardoes zit het zwarte buskruit. Vroeger hadden de schutters 24V2 Hollandse Ponden buskruit nodig om de kogel over een afstand van zo'n 3000 meter af te vuren. Thans worden zakjes kruit gebruikt met een inhoud van slechts 1112 ons; dit zakje kruit wordt met een kruitiepel ingebracht. Met hulp van een rammer of zetter wordt de kardoes tegen de lont aangeduwd. Deze technische handeling is nodig om, ,losse flodders" te voorkomen. Na de kardoes voIgt er een prop hooi. V roeger werd los hooi gebruikt, rond de vuurmonden was alti j d een grote hoeveelheid hooi te vinden. Dit hooi werd in de loop gepropt om een hogere druk te bereiken; hoe hoger de druk, hoe verder er kon worden geschoten. Na dit karwei wordt het zuntgat bijgevuld met een sas van veenkruit, hierbij wordt een kruithoorn gebruikt.

25. Pieter Haringsma wordt gefeliciteerd door ridder Frans Baars uit Vianen tijdens het door hem in 1987 behaalde nationale kampioenschap stadsomroepen.

HETAFVUREN

Nadat aIle voorbereidingen zijn getroffen wordt het presentje, dat bestemd is voor de vijand, in de loop gebracht. De vuurmond wordt in de juiste stelling gericht. Met een lontstok wordt de lont ontstoken en de commandant geeft hierbij het bevel tot vuren.

Het ritueel van handelen wordt van begin af aan herhaald voor het afvuren van het volgende schot. Na elk schot krijgen zowel de schutters als de stadsomroeper een borreltje uit het vaatje van de marketenster.

In Sloten worden er per optreden slechts twee schoten met losse flodders verzorgd. Tijdens de vroegere oorlogshandelingen, waarbij de vechtende partijen elkaar het leven zuur maakten met het gebruik van dit soort schiettuig, werd er maximaal tien keer geschoten met hetzelfde kanon. De lopen hadden tijd nodig om afte koelen; bij dit afkoelingsproces werden dierenhuiden gedrenkt in water gebruikt. Een dergelijke afkoelingsperiode nam ongeveer een uur tijd in beslag.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek